Οι ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος που αναμένεται να παρουσιάσουν έξαρση κατά τον επικείμενο χειμώνα περιλαμβάνουν μια ποικιλία ξεχωριστών συνδρόμων που προκαλούν πυρετό, βήχα, μπούκωμα, πονόλαιμο. Παρά το γεγονός ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων πρόκειται για αθώα σύνδρομα, μπορεί να εμφανίσουν σπανίως σοβαρές επιπλοκές όπως αναπνευστική ανεπάρκεια, καρδιοπνευμονικές εκδηλώσεις, σήψη, μηνιγγίτιδα, θάνατο. Η νεοεμφανισθείσα νέα γρίπη αναμένεται να αυξήσει το ποσοστό των εμπύρετων συνδρόμων και των αναμενόμενων σοβαρών επιπλοκών κατά την διάρκεια της επικείμενης χειμερινής περιόδου. Η έγκαιρη ιατρική διάγνωση και σωστή ιατρική παρακολούθηση είναι ζωτικής σημασίας.
Κατά την επίθεση ενός ιού στο οργανισμό κινητοποιούνται μηχανισμοί άμυνας, που περιλαμβάνουν, στοιχεία του αίματος, όπως τα λευκά αιμοσφαίρια, τα αντισώματα, το συμπλήρωμα και τον σπλήνα. Κατά την διάρκεια μιας λοίμωξης, ο άνθρωπος ευρίσκεται σε κατάσταση εσωτερικού πολέμου με το μικρόβιο και ο πυρετός, το μπούκωμα, η ρινική έκκριση, η κακουχία, το πρήξιμο των αδένων, ο βήχας, οι μυαλγίες, είναι τα εξωτερικά συμπτώματα ενός πολέμου, που διεξάγεται από ένα καλό αμυντικό σύστημα σε εγρήγορση. Η απάντηση του οργανισμού γίνεται με πολλούς τρόπους, όπως παραγωγή αντισωμάτων, παραγωγή ιντερφερονών, κινητοποίηση του σπλήνα, κινητοποίηση κυτταροτοξικών λεμφοκυττάρων. Όταν η άμυνα του οργανισμού είναι αρίστη, ο οργανισμός εξουδετερώνει τον βλαπτικό λοιμογόνο παράγοντα χωρίς σοβαρά προβλήματα ή κατάλοιπα. Τα άτομα με ανεπαρκές αμυντικό σύστημα, όπως για παράδειγμα οι ηλικιωμένοι και ορισμένες κατηγορίες ασθενών, τους οποίους η Ιατρική Επιστήμη αποκαλεί ομάδες υψηλού κινδύνου εμφανίζουν πολλές φορές ελαφρά συμπτώματα, ακόμα και επί απειλητικών για την ζωή τους λοιμώξεων, λόγω ελαττωμένων αντανακλαστικών του ανοσοποιητικού και αυξημένη πιθανότητα επιπλοκών.
Οι ιογενείς λοιμώξεις που αναμένονται να παρουσιάσουν έξαρση κατά την διάρκεια του επικείμενου χειμώνα είναι η κοινή εποχιακή γρίπη, η νέα γρίπη, οι κοινές ιογενείς λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Α. Κοινή εποχιακή γρίπη
Οι πιο σοβαρές επιδημικές εξάρσεις προκαλούνται από ιούς γρίπης Α. Οι επιδημίες αρχίζουν απότομα, κορυφώνονται σε διάστημα 2-3 εβδομάδων, διαρκούν 2-3 μήνες και υποχωρούν εξίσου γρήγορα όπως άρχισαν. Οι επιδημίες γρίπης εμφανίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην Ελλάδα τον χειμώνα, σε αντίθεση με τις τροπικές περιοχές, όπου παρατηρείται έξαρση όλο τον χρόνο. Σύμφωνα με μελέτες το 2% των ατόμων που προσβάλλονται θα κινδυνεύσουν σοβαρά, ιδιαιτέρως όταν πρόκειται για άτομα με χρόνιες μεταβολικές, νεφρικές ή καρδιοπνευμονικές νόσους. Η μετάδοση γίνεται μετά από ενοφθαλμισμό του ιού στο αναπνευστικό σύστημα, με τον βήχα, τον πταρμό, την ομιλία αλλά και με μολυσμένα αντικείμενα. Ο χρόνος επώασης είναι μία με τρεις ημέρες. Η αποβολή του ιού διακόπτεται συνήθως εντός δύο με πέντε ημερών μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Η γρίπη χαρακτηρίζεται από αιφνίδια έναρξη πυρετού, πόνους στους μύες, πονοκέφαλο, βήχα, πρήξιμο αδένων, ρίγη, αίσθημα κακουχίας. Παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα άτομα εμφανίζουν την εικόνα που προαναφέρεται, το φάσμα των κλινικών εκδηλώσεων είναι ευρύ και κυμαίνεται από ελαφρά απύρετη αναπνευστική νόσο όπως το κοινό κρυολόγημα έως την σοβαρή εξάντληση. Ο πυρετός εμφανίζει ταχεία άνοδο κατά το πρώτο 24ωρο και πέφτει βαθμιαία σε διάστημα δύο – τριών ημερών, αν και περιστασιακά διαρκεί επί μία εβδομάδα. Η νόσος γενικά λύεται εντός δύο πέντε ημερών.
Β. Νέα Γρίπη
Από τον Απρίλιο του 2009 έχει γίνει γνωστή μια επιδημία από ένα νέο στέλεχος γρίπης τύπου ΑΗ1Ν1, σε περιοχές του Μεξικού και ΗΠΑ. Παρά το γεγονός ότι η νόσος είναι ήπια στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η ταχεία μετάδοση του ιού σε όλο τον κόσμο, η θανατηφόρος εξέλιξη αρκετών περιστατικών, η εμφάνιση ορισμένων ανθεκτικών μεταλλάξεων, η πιθανότητα σημαντικής αύξησης της τοξικότητας της νόσου σε περίπτωση ταυτόχρονης προσβολής από την κοινή γρίπη, έθεσε σε συναγερμό την παγκόσμια κοινότητα.
Η νέα γρίπη μεταδίδεται κυρίως με σταγονίδια από άτομο σε άτομο που αποβάλλονται με το βήχα, τον πταρμό, την ομιλία και με μολυσμένα αντικείμενα. Με τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα ο ασθενής είναι μολυσματικός μία μέρα πριν αναπτύξει συμπτώματα έως επτά ημέρες μετά την εκδήλωση συμπτωμάτων. Τα παιδιά και ορισμένοι ασθενείς μπορεί να είναι μολυσματικοί και να μεταδίδουν την νόσο για περισσότερο χρονικό διάστημα. Για το διάστημα αυτό ο ασθενής πρέπει να απομονώνεται. Τα χοιρινά τρόφιμα είναι ασφαλή εφόσον μαγειρεύονται σε υψηλές θερμοκρασίες.
Τα κλινικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι η λοίμωξη μπορεί να εκδηλωθεί με ελαφρά συμπτώματα (βήχας, μπούκωμα, δέκατα), μπορεί όμως να εξελιχθεί σε σοβαρή λοίμωξη, δύσπνοια πνευμονία, ραβδομυόλυση, νεφρική ανεπάρκεια, μυοκαρδίτιδα, θάνατο. Οι μορφές και η σοβαρότητα της νόσου, έτσι, ποικίλλουν. Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι ο βήχας, ο πυρετός, ο πονόλαιμος, η κακουχία, ο πονοκέφαλος. Ενδέχεται να παρουσιαστεί εμετός και διάρροια. Τα περισσότερα περιστατικά αφορούν παιδιά και νέους ενηλίκους. Η έγκαιρη θεραπεία προλαμβάνει τις σοβαρές επιπλοκές σε πολλές περιπτώσεις.
Γ. Κοινές ιώσεις αναπνευστικού
Εκδηλώνονται ως κοινό κρυολόγημα, φαρυγγίτιδα, λαρυγγοτραχειοβρογχίτιδα, τραχειίτιδα, βρογχιολίτιδα, βρογχίτιδα και ιογενή πνευμονία. Οι λοιμώξεις αυτές συμβαίνουν σε όλη την διάρκεια του έτους με εποχικές κορυφώσεις κατά το Φθινόπωρο Χειμώνα Άνοιξη. Η μετάδοση γίνεται με μολυσμένες εκκρίσεις και παρουσιάζει περίοδο επώασης μία έως έξι ημέρες. Υπάρχει πονόλαιμος, βήχας, ρινόρροια, πταρμός, παροξυσμός άσθματος, που διαρκούν μερικές φορές πάνω από εννέα ημέρες ενώ ο πυρετός και η κεφαλαλγία είναι ήπια ή σπάνια, τουλάχιστον στην αρχή. Ενδέχεται να υπάρχουν οξεία διάρροια, επιπεφυκίτιδα, ενίοτε αιμορραγική κυστίτιδα. Σπάνια εμφανίζονται σοβαρές επιπλοκές όπως πνευμονία, επιδείνωση χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας ή άσθματος, παραρρινοκολπίτιδα, μέση ωτίτιδα, καρδιοπνευμονικές εκδηλώσεις, θάνατος.
Τα δεδομένα που αναφέρονται παραπάνω καθιστούν αναγκαία την εφαρμογή σοβαρών προγραμμάτων τόνωσης του ανοσοποιητικού συστήματος και πρόληψης που ιδανικά ολοκληρώνονται κατά την διάρκεια του Φθινοπώρου. Η σωστή πρόληψη περιλαμβάνει:
Την εξατομικευμένη εφαρμογή ενισχυτικών εμβολίων τόνωσης του ανοσοποιητικού συστήματος κατά την διάρκεια της παθολογικής ιατρικής εξέτασης, μετά από την αξιολόγηση του ανοσολογικού status του οργανισμού. Τα άτομα που μεταδίδουν τον ιό σε ασθενείς υψηλού κινδύνου όπως υγειονομικό προσωπικό, εργαζόμενοι γηροκομείων, μέλη οικογένειας που φροντίζουν γέροντες, εμβολιάζονται επίσης, εφόσον δεν υπάρχουν σχετικές αντενδείξεις.
Τον άμεσο εντοπισμό και την άριστη θεραπεία ορισμένων παθολογικών καταστάσεων και νοσημάτων που αλλοιώνουν την σωστή άμυνα κατά την διάρκεια της παθολογικής ιατρικής εξέτασης. Τέτοια νοσήματα και παθολογικές καταστάσεις είναι η αύξηση του σακχάρου, η νεφρική ανεπάρκεια, η ηπατική ανεπάρκεια.
Την εφαρμογή σωστών συνηθειών καθημερινότητας που τονώνουν το αμυντικό σύστημα και που στα υγιή άτομα περιλαμβάνουν διατροφή πλούσια σε φρούτα, όσπρια, λαχανικά, γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, άσκηση, αποφυγή παθητικού και ενεργητικού καπνίσματος, διατήρηση φυσιολογικού βάρους, επαρκούς ύπνου, αποφυγή ψυχολογικών επιβαρύνσεων. Στην περίπτωση πασχόντων από χρόνια νοσήματα, απαιτείται εφαρμογή ειδικών ενδεικνυόμενων διατροφικών προγραμμάτων και προγραμμάτων καθημερινότητας ανάλογα με το είδος της χρόνιας πάθησης.
Την εφαρμογή σωστών γενικών κανόνων ατομικής και κοινωνικής υγιεινής. Συγκεκριμένα:
Να ανοίγετε συχνά τα παράθυρα και να φροντίζετε για την συχνή ανανέωση του αέρα στους χώρους όπου ευρίσκεστε. Στην περίπτωση των κλιματιστικών πρέπει να υπάρχει σωστή συντήρηση.
Να αποφεύγετε την στενή επαφή με άτομα που έχουν συμπτώματα λοίμωξης αναπνευστικού. Να ευρίσκεστε τουλάχιστον ένα μέτρο μακριά. Να αποφεύγετε χώρους με συνωστισμό.
Να αποφεύγετε να αγγίζετε τα μάτια την μύτη και το στόμα σας που αποτελούν τις κύριες πρώτες θέσεις πιθανού εποικισμού.
Να πλένετε συχνά τα χέρια σας. Εναλλακτικά μπορείτε να χρησιμοποιείτε αντισηπτικά μαντηλάκια εμποτισμένα σε οινόπνευμα. Να καθαρίζετε συχνά το πάτωμα, εκτεθειμένες επιφάνειες, παιδικά κοινόχρηστα παιχνίδια κλπ. Η χλωρίνη για το πάτωμα είναι καλό απολυμαντικό.
Σε περίπτωση λοίμωξης αναπνευστικού πρέπει να καλύπτετε την μύτη και το στόμα κατά την διάρκεια του βήχα ή του πταρμού με καθαρά χαρτομάντιλα μιας χρήσεως τα οποία πρέπει να πετάτε αμέσως μετά και να πλένετε τα χέρια σας. Μείνετε στο σπίτι μέχρι να εξεταστείτε ιατρικώς και να λάβετε συμπληρωματικές οδηγίες.
Πρέπει να αποφεύγετε την άσκοπη χρήση φαρμάκων, ιδιαιτέρως αντιβιοτικών.
Τα ερωτήματα που ακολουθούν είναι ερωτήματα που υποβλήθηκαν σε ενημερωτική διάλεξη που έκανα για την νέα γρίπη.
1. Κινδυνεύω να κολλήσω την νέα γρίπη ευρισκόμενος στο ίδιο γραφείο με ένα ασθενή, που πάσχει από την νέα γρίπη χωρίς να το ξέρει;
Η νέα γρίπη μεταδίδεται κυρίως με σταγονίδια από άτομο σε άτομο που αποβάλλονται με το βήχα, τον πταρμό, την ομιλία, με τον ίδιο τρόπο που μεταδίδεται η κοινή γρίπη. Μερικά άτομα μολύνονται αφού αγγίξουν την μύτη, τα μάτια ή το στόμα τους με χέρια που μολύνθηκαν λόγω επαφής με επιφάνειες ή αντικείμενα που φέρουν ιούς γρίπης. Για αυτό είναι σημαντικό να αποφεύγεται η στενή επαφή με άτομα που έχουν συμπτώματα λοίμωξης αναπνευστικού, (να ευρίσκεστε τουλάχιστον ένα μέτρο μακριά), να αποφεύγεται να αγγίζονται τα μάτια η μύτη και το στόμα και να πλένονται συχνά τα χέρια.
2. Μπορώ να αρρωστήσω αγγίζοντας μολυσμένα αντικείμενα που έχει αγγίξει πριν από μένα ασθενής με νέα γρίπη;
Μελέτες έχουν δείξει ότι ο ιός μπορεί να επιβιώσει σε μολυσμένες επιφάνειες και να μολύνει ένα άνθρωπο δύο με επτά ώρες μετά την εγκατάστασή του στις επιφάνειες αυτές. Γι αυτό είναι σημαντικό να πλένονται συχνά τα χέρια, να μην έρχονται σε επαφή με μάτια, μύτη, στόμα και να καθαρίζονται καλά το πάτωμα, εκτεθειμένες επιφάνειες, παιδικά κοινόχρηστα παιχνίδια κλπ.
3. Κινδυνεύω από μολυσμένα τρόφιμα, χοιρινό ή νερό;
Δεν έχει εντοπιστεί κανένα τεκμηριωμένο κρούσμα μέχρι αυτή την στιγμή παγκοσμίως που να προέρχεται από κατανάλωση νερού ή τροφίμου. Ωστόσο ισχύει η γενική αρχή ότι τα τρόφιμα πρέπει να μαγειρεύονται σε υψηλές θερμοκρασίες και ότι δεν πρέπει να καταναλώνεται νερό αμφιβόλου ποιότητας.
4. Κινδυνεύω να κολλήσω από πισίνες ή spa;
Δεν έχει εντοπιστεί κανένα τεκμηριωμένο κρούσμα μέχρι αυτή την στιγμή παγκοσμίως που να οφείλεται σε μετάδοση του ιού μέσω πισίνας ή spa. Ωστόσο οι έρευνες που αφορούν την επιβίωση του ιού στις υδάτινες συνθήκες που προαναφέρονται είναι εξαιρετικά ανεπαρκείς. H τήρηση των απαιτούμενων προδιαγραφών που αφορούν την χλωρίωση του νερού πιστεύεται από μελέτες που έχουν γίνει σε συγγενείς ιούς ότι αδρανοποιεί ταχέως τον ΑΗ1Ν1 2009.
5. Πόσο εύκολα μεταδίδεται ο ιός;
Η μεγάλη ταχύτητα της μετάδοσης του ιού είναι ένας από τους παράγοντες που προκαλεί παγκόσμια ανησυχία. Ενδεικτικά στην Ευρώπη έως 6-9-2009 καταγράφηκαν 49000 περιστατικά και 125 θάνατοι, ενώ έως 26-6-09 τα κρούσματα ήταν μόλις 5358 και ένας θάνατος. Τα νούμερα είναι στην πραγματικότητα πολύ μεγαλύτερα σήμερα, διότι πολλές περιπτώσεις με ήπια συμπτωματολογία δεν διερευνώνται εργαστηριακώς, όσο διογκώνεται η πανδημία.
6. Τι να κάνω εάν εμφανίσω συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού; Πώς να προστατεύσω τους οικείους μου για να μην αρρωστήσουν και οι ίδιοι;
Στην περίπτωση που εμφανίσετε συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού συνιστάται άμεση ιατρική εξέταση και παραμονή στο σπίτι. Η παραμονή στο σπίτι ακόμη και επί απλών ιώσεων, όσο αυτό είναι εφικτό, δεν έχει στόχο μόνο την προφύλαξη των ατόμων του περίγυρου αλλά και την αποφυγή ταυτόχρονης προσβολής σας από τον Η1Ν1.
Για να προστατεύσετε τους οικείους σας πρέπει να αποφεύγετε την στενή επαφή μαζί τους χωρίς χρήση μάσκας και χωρίς να έχει προηγηθεί καλό πλύσιμο χεριών. Η μάσκα πρέπει να είναι ιδανικά μιας χρήσεως, να καλύπτει καλά το στόμα και την μύτη, να δένεται σφιχτά για να ελαχιστοποιηθούν τα κενά ανάμεσα στο πρόσωπο και τη μάσκα και να πετιέται άμεσα μετά την χρήση και εάν υγρανθεί. Όταν το άτομο φοράει την μάσκα δεν πρέπει να την αγγίζει. Πριν και μετά την τοποθέτησή της πρέπει να πλένει καλά τα χέρια και μην αγγίζει άτομα και αντικείμενα κατά την διάρκεια της επίσκεψης. Δεν πρέπει να έρχεστε σε επαφή με χρονίως πάσχοντες, μωρά ή ηλικιωμένους.
Κατά την διάρκεια του βήχα ή του πταρμού καλύπτετε το στόμα και την μύτη με καθαρά χαρτομάντιλα μιας χρήσεως, τα οποία πρέπει να απορρίπτετε άμεσα σε σάκο απορριμμάτων.
Οι οικιακοί χώροι πρέπει να αερίζονται συχνά. Όλες οι επιφάνειες με τις οποίες έρχεστε σε επαφή πρέπει να καθαρίζονται συχνά με απολυμαντικά ευρέως φάσματος και αποδεδειγμένης δραστικότητας. Στο σπίτι μπορεί να χρησιμοποιείται διάλυμα υποχλωριώδους νάτριου (οικιακή χλωρίνη) σε αραίωση 1:10 (1 μέρος χλωρίνη προς 10 μέρη νερό). Το διάλυμα αυτό δεν πρέπει να αναμιγνύεται με άλλα καθαριστικά ή απολυμαντικά και πρέπει να χρησιμοποιείται άμεσα μετά την παρασκευή του. Δεν πρέπει να μοιράζεστε με άλλα άτομα οικιακά σκεύη, πετσέτες, σεντόνια ή ρούχα. Τα αντικείμενα και ο ιματισμός μπορούν να ξαναχρησιμοποιηθούν μετά από πλύσιμο με ζεστό νερό και απορρυπαντικό στην υψηλότερη δυνατή θερμοκρασία. Τα άτομα που ασχολούνται με την καθαριότητα πρέπει να φορούν γάντια.
Κατά την διάρκεια των λοιμώξεων συνιστάται ανάπαυση, αποχή από το ενεργητικό και παθητικό κάπνισμα. Φροντίστε τον εαυτό σας με σωστή διατροφή, επαρκή ύπνο, αποφυγή άγχους, άσκηση, αποχή από το κάπνισμα. Η διατροφή πρέπει να περιλαμβάνει επαρκή ποσότητα νερού, φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά προϊόντα. Καλό είναι να αποφεύγεται η κατάχρηση λιπαρών ιδιαίτερα κορεσμένων, γλυκαντικών ουσιών και τυποποιημένων προϊόντων. Πρέπει να λαμβάνονται αρκετά υγρά μακράν των γευμάτων και να προτιμώνται τροφές ελαφρές, μαγειρευμένες χωρίς πολλά λιπαρά και μπαχαρικά. Οι έφηβοι, τα παιδιά και οι θηλάζουσες, δεν πρέπει να λαμβάνουν ασπιρίνη για τον έλεγχο του πυρετού, για να αποφευχθεί ένα σπάνιο και επικίνδυνο σύνδρομο που εμφανίζεται στις ηλικίες αυτές και οφείλεται σε πολλαπλές αλληλεπιδράσεις της ασπιρίνης και των ιών και λέγεται σύνδρομο REYE.
Μετά από σοβαρή αξιολόγηση κατά την σωστή ιατρική εξέταση θα σας δοθούν συμπληρωματικές οδηγίες.
Ο ιός ΑΗ1Ν1 είναι ένας καινούριος ιός γρίπης που συνδυάζει γονίδια γρίπης χοίρων, γρίπης πτηνών και ανθρώπινης γρίπης.
Οι ιοί της κοινής εποχιακής γρίπης μεταλλάσσονται από έτος σε έτος. Αυτός είναι και ο λόγος που τα εμβόλια που χρησιμοποιούμε για την πρόληψη της κοινής γρίπης διαφοροποιούνται από έτος σε έτος και επαναλαμβάνονται. Είναι άγνωστο εάν το σημερινό στέλεχος ΑΗ1Ν1 εξαφανιστεί, διαφοροποιηθεί στο μέλλον λόγω μετάλλαξης και αλλάξει χαρακτηριστικά. Γι αυτό σήμερα το τρέχον στέλεχος της νέας γρίπης αποκαλείται ορθώς ΑΗ1Ν1 2009. Για λόγους συντομίας και μόνο αναφέρεται ως Η1Ν1. Αρκετές μελέτες που αφορούν την συμπεριφορά του βρίσκονται σε εξέλιξη. Τα μέχρι τώρα δεδομένα που έχουμε ωστόσο μας αποκαλύπτουν σημαντικές διαφορές και ομοιότητες μεταξύ της νέας γρίπης και της κοινής εποχιακής γρίπης.
Οι πιο σοβαρές επιδημικές εξάρσεις στην περίπτωση της κοινής εποχιακής γρίπης προκαλούνται από ιούς γρίπης Α. Οι επιδημίες αρχίζουν απότομα, κορυφώνονται σε διάστημα 2-3 εβδομάδων, διαρκούν 2-3 μήνες και υποχωρούν εξίσου γρήγορα όπως άρχισαν. Οι επιδημίες γρίπης εμφανίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην Ελλάδα κατά την χειμερινή περίοδο, σε αντίθεση με τις τροπικές περιοχές, όπου παρατηρείται έξαρση όλο τον χρόνο. Ο ΑΗ1Ν1 2009 ωστόσο παραμένει ενεργός ακόμη και το καλοκαίρι σε αντίθεση με την εποχική γρίπη.
Ο τρόπος μετάδοσης είναι κοινός, με ενοφθαλμισμό του ιού στο αναπνευστικό σύστημα, με τον βήχα, τον πταρμό, την ομιλία, αλλά και με μολυσμένα αντικείμενα. Με τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα ο ασθενής με νέα γρίπη είναι μολυσματικός μία μέρα πριν αναπτύξει συμπτώματα έως επτά ημέρες μετά την εκδήλωση συμπτωμάτων. Τα παιδιά και ορισμένοι ασθενείς μπορεί να είναι μολυσματικοί και να μεταδίδουν την νόσο για περισσότερο χρονικό διάστημα. Έχουν εντοπιστεί περιπτώσεις που μεταδίδουν τον ιό επί πάνω από είκοσι ημέρες. Για το διάστημα αυτό ο ασθενής πρέπει να απομονώνεται. Η εποχική γρίπη από τα τυπικά στελέχη έχει βραχύτερο χρονικό διάστημα μεταδοτικότητας, μία ημέρα πριν αναπτύξει συμπτώματα και έως πέντε ημέρες μετά την εκδήλωση συμπτωμάτων.
Τα συμπτώματα είναι παρόμοια και περιλαμβάνουν αιφνίδια έναρξη πυρετού, πόνους στους μύες, πονοκέφαλο, βήχα, πρήξιμο αδένων, ρίγη, αίσθημα κακουχίας. Παρά ταύτα το φάσμα των κλινικών εκδηλώσεων είναι ευρύ και κυμαίνεται από ελαφρά απύρετη αναπνευστική νόσο όπως το κοινό κρυολόγημα έως την σοβαρή εξάντληση. Ορισμένοι ασθενείς με γρίπη των χοίρων εμφανίζουν επίσης διάρροια ή εμετό. Σε περίπτωση χρονίως πασχόντων η νόσος μπορεί να έχει άτυπες εκδηλώσεις. Στις επιπλοκές συγκαταλέγονται η ωτίτιδα, παραρρινοκολπίτιδα, μηνιγγίτιδα, πνευμονία, καρδιακή ανεπάρκεια, μυοκαρδίτιδα, περικαρδίτιδα, επιδείνωση χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας ή άσθματος, ραβδομυόλυση, νεφρική ανεπάρκεια, θάνατος.
Οι πιο σοβαρές διαφοροποιήσεις αφορούν θέματα επιπλοκών και θανατηφόρας έκβασης. Η σοβαρότητα της εποχικής γρίπης ποικίλλει από έτος σε έτος λόγω των αλλαγών που πραγματοποιεί ο ιός από χρόνο σε χρόνο. Η εποχική γρίπη προκαλεί αρκετούς θανάτους κάθε χρόνο. Σύμφωνα με μελέτες το 2% των ατόμων που προσβάλλονται θα κινδυνεύσουν σοβαρά από τα τυπικά στελέχη. Ομάδες υψηλού κινδύνου για δυσμενή έκβαση είναι τα παιδιά κάτω από πέντε ετών, οι έγκυες, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με ορισμένα χρόνια νοσήματα που προκαλούν μείωση της αμυντικής ικανότητας όπως είναι οι διαβητικοί, οι καρδιοπαθείς, οι καπνιστές, τα άτομα με αναπνευστικά υποκείμενα νοσήματα, οι νεφροπαθείς, τα άτομα με ορισμένα νευρολογικά νοσήματα, οι άνθρωποι με ανεπάρκειες του ανοσοποιητικού. Παρά το γεγονός ότι οι ευπαθείς ομάδες με χρόνια νοσήματα στην περίπτωση του ΑΗ1Ν12009 είναι ίδιες, υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Σύμφωνα με μελέτες οι υγιείς παρουσιάζουν αυξημένη επίπτωση σοβαρών επιπλοκών συγκριτικά με την τυπική εποχική γρίπη στην οποία πάνω από το 90% των θανάτων αφορά άτομα άνω των 64 ετών. Αυτό σημαίνει ότι υγιείς ηλικιωμένοι παρουσιάζουν αυξημένη αναλογικώς, αντίσταση στον Η1Ν1 πιθανώς λόγω της παρουσίας αντισωμάτων από παλαιές νοσήσεις από παρεμφερείς ιούς. Επίσης μελέτες έχουν αναδείξει αυξημένη πιθανότητα επικίνδυνων επιπλοκών σε παχύσαρκους ασθενείς και έγκυες.
Από τον Απρίλιο έχει γίνει γνωστή μια επιδημία από ένα νέο στέλεχος γρίπης τύπου ΑΗ1Ν1, σε περιοχές του Μεξικού και ΗΠΑ. Ο ιός ΑΗ1Ν1 είναι ένας καινούριος ιός γρίπης που συνδυάζει γονίδια γρίπης χοίρων, γρίπης πτηνών και ανθρώπινης γρίπης. Έτσι ο όρος νέα γρίπη είναι πιο δόκιμος από τον όρο γρίπη των χοίρων. Οι ιοί της κοινής γρίπης μεταλλάσσονται από έτος σε έτος. Αυτός είναι και ο λόγος που τα εμβόλια που χρησιμοποιούμε για την πρόληψη της γρίπης διαφοροποιούνται από έτος σε έτος και επαναλαμβάνονται. Είναι άγνωστο εάν το σημερινό στέλεχος ΑΗ1Ν1 εξαφανιστεί, διαφοροποιηθεί στο μέλλον λόγω μετάλλαξης και αλλάξει χαρακτηριστικά. Γι αυτό σήμερα το τρέχον στέλεχος της νέας γρίπης αποκαλείται ορθώς ΑΗ1Ν1 2009. Για λόγους συντομίας και μόνο αναφέρεται ως Η1Ν1.
Παρά την ήπια εμφάνιση της νόσου στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η θανατηφόρος εξέλιξη αρκετών περιστατικών, η εμφάνιση ορισμένων ανθεκτικών μεταλλάξεων και η υψηλή ταχύτητα μετάδοσης έθεσαν σε συναγερμό την παγκόσμια κοινότητα. Ένα βασικό θέμα που απασχολεί το κοινό είναι το είδος των μέτρων προφύλαξης, που πρέπει να λαμβάνονται.
Γενική Ενημέρωση
Η νέα γρίπη μεταδίδεται κυρίως με σταγονίδια από άτομο σε άτομο που αποβάλλονται με το βήχα, τον πταρμό, την ομιλία. Κάθε άτομο που είναι σε στενή επαφή με πάσχοντες κινδυνεύει να νοσήσει. Με τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα ο ασθενής είναι μολυσματικός μία μέρα πριν αναπτύξει συμπτώματα έως επτά ημέρες μετά την εκδήλωση συμπτωμάτων. Τα παιδιά και ορισμένοι ασθενείς μπορεί να είναι μολυσματικοί και να μεταδίδουν την νόσο για περισσότερο χρονικό διάστημα. Για το διάστημα αυτό ο ασθενής πρέπει να απομονώνεται.
Τα χοιρινά τρόφιμα είναι ασφαλή εφόσον μαγειρεύονται σε υψηλές θερμοκρασίες.
Συμπτώματα
Τα κλινικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι η λοίμωξη μπορεί να εκδηλωθεί με ελαφρά συμπτώματα (βήχας, μπούκωμα, δέκατα), μπορεί όμως να εξελιχθεί σε σοβαρή λοίμωξη, δύσπνοια πνευμονία, ραβδομυόλυση, νεφρική ανεπάρκεια, μυοκαρδίτιδα, θάνατο. Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι ο βήχας, ο πυρετός, ο πονόλαιμος, η κακουχία, ο πονοκέφαλος. Ενδέχεται να παρουσιαστεί εμετός και διάρροια. Τα περισσότερα περιστατικά αφορούν παιδιά και νέους ενηλίκους. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων πρόκειται για ήπια εκδήλωση της νόσου. Έως το Μάιο του 2009, σε σύνολο 4174 περιστατικών στο Μεξικό, 80 πέθαναν, ποσοστό 1.9%. Οι μελέτες θνησιμότητας δείχνουν εξαιρετικές αποκλίσεις σε αρκετές περιπτώσεις. Ομάδες υψηλού κινδύνου για δυσμενή έκβαση ήταν τα παιδιά κάτω από πέντε ετών, οι έγκυες, οι υπερήλικες, οι παχύσαρκοι, οι διαβητικοί, οι καρδιοπαθείς, οι καπνιστές, τα άτομα με αναπνευστικά υποκείμενα νοσήματα, οι ηπατοπαθείς, οι νεφροπαθείς, τα άτομα με νευρολογικά νοσήματα, οι άνθρωποι με ανεπάρκειες του ανοσοποιητικού, οι καρκινοπαθείς. Η έγκαιρη θεραπεία προλαμβάνει τις σοβαρές επιπλοκές σε πολλές περιπτώσεις.
Παρά ταύτα, λόγω των θανάτων που προκλήθηκαν από τον ιό, της ικανότητας του ιού να μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο και περιπτώσεων ανθεκτικών μεταλλάξεων, η παγκόσμια κοινότητα τέθηκε σε συναγερμό.
Επιδημιολογικά Δεδομένα
Σύμφωνα με τα δεδομένα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας παγκοσμίως έως τις 6-9-2009 σε σύνολο 277607 περιστατικών έχουν καταγραφεί 3205 θάνατοι. Από τα κρούσματα αυτά στην Αμερική έχουν αναφερθεί 120653 περιστατικά και 2467 θάνατοι, στην Ευρώπη έχουν καταγραφεί 49000 περιστατικά και 125 θάνατοι έως τις 6-9-2009. Τα νούμερα είναι ενδεικτικά, διότι πολλές περιπτώσεις με ήπια συμπτωματολογία δεν διερευνώνται εργαστηριακώς, ενώ τα κρούσματα αυξάνονται συνεχώς λόγω υψηλής ταχύτητας μετάδοσης. Ο αριθμός των ατόμων που έχει νοσήσει υπολογίζεται ότι είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που καταγράφεται.
Το ενδεχόμενο της ταυτόχρονης προσβολής από τον ιό της νέας γρίπης και τους ιούς των κοινών χειμερινών ιώσεων και της κλασσικής γρίπης, είναι ανησυχητικό.
Μέτρα Πρόληψης
Να αποφεύγετε την στενή επαφή με άτομα που έχουν συμπτώματα λοίμωξης αναπνευστικού. Να ευρίσκεστε τουλάχιστον ένα μέτρο μακριά.
Να αποφεύγετε να αγγίζετε τα μάτια την μύτη και το στόμα σας που αποτελούν τις κύριες πρώτες θέσεις πιθανού εποικισμού.
α πλένετε συχνά τα χέρια σας. Τα απολυμαντικά μαντηλάκια με οινόπνευμα μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικά. Να καθαρίζετε καλά το πάτωμα, τις εκτεθειμένες επιφάνειες, τα παιδικά κοινόχρηστα παιχνίδια κλπ.
Να αποφεύγετε χώρους με συνωστισμό.
Να ανοίγετε συχνά τα παράθυρα και να φροντίζετε για την συχνή ανανέωση του αέρα στους χώρους όπου ευρίσκεστε.
Τα άτομα με συμπτώματα λοίμωξης αναπνευστικού πρέπει να καλύπτουν την μύτη και το στόμα κατά την διάρκεια του βήχα ή του πταρμού με καθαρά χαρτομάντιλα μιας χρήσεως τα οποία πρέπει να πετάνε αμέσως μετά και να πλένουν τα χέρια τους.
Φροντίστε τον εαυτό σας με σωστή διατροφή, επαρκή ύπνο, αποφυγή άγχους, άσκηση, αποχή από το κάπνισμα, τακτική προληπτική ιατρική παρακολούθηση. Η διατροφή πρέπει να περιλαμβάνει επαρκή ποσότητα νερού, φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά προϊόντα. Καλό είναι να αποφεύγεται η κατάχρηση λιπαρών ιδιαίτερα κορεσμένων, γλυκαντικών ουσιών και τυποποιημένων προϊόντων. Κατά την ιατρική προληπτική εξέταση εντοπίζονται και θεραπεύονται πρώιμα νοσήματα που μειώνουν την άμυνα του οργανισμού, όπως ο διαβήτης. Επίσης σε ομάδες υψηλού κινδύνου αναλόγως ιατρικών προβλημάτων, χορηγούνται ενισχυτικά εμβόλια.
Οι κανόνες της ορθής χρήσης μάσκας
Στην περίπτωση ατόμων με συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού και σε χώρες που έχουν εκδηλωθεί κρούσματα, συνιστάται παραμονή στο σπίτι, αποφυγή στενής επαφής με υγιή άτομα και κάλυψη του στόματος και της μύτης κατά την διάρκεια του βήχα ή του πταρμού με καθαρά χαρτομάντιλα μιας χρήσεως, τα οποία πρέπει να πετιούνται άμεσα, μέχρι ο ασθενής να εξεταστεί ιατρικώς. Εναλλακτικά τα άτομα αυτά μπορούν να χρησιμοποιήσουν μάσκα, όσο υπάρχουν συμπτώματα. Η κακή εφαρμογή μάσκας είναι πιο επικίνδυνη από την μη εφαρμογή.
Οι κανόνες της σωστής εφαρμογής της μάσκας
Τοποθετείστε την μάσκα ούτως ώστε να καλύψει καλά το στόμα και την μύτη και δέστε σφιχτά για να ελαχιστοποιήσετε τα κενά ανάμεσα στο πρόσωπο και τη μάσκα.
Ενώ την φοράτε μην την αγγίζετε. Σε περίπτωση που την αγγίξετε, πλύνετε τα χέρια σας με σαπούνι και νερό ή χρησιμοποιείστε καλό αντισηπτικό με οινόπνευμα.
Οι μάσκες πρέπει να αλλαχτούν άμεσα εάν υγρανθούν.
Να χρησιμοποιείτε μάσκες μιας χρήσης, να τις πετάτε άμεσα μετά την χρήση και μην αμελήσετε να πλύνετε τα χέρια σας αμέσως μετά την χρήση.
Η παραμονή στο σπίτι συνιστάται σήμερα λόγω της πανδημίας και επί ήπιας συμπτωματολογίας λοιμώξεων αναπνευστικού. Αυτό δεν έχει στόχο μόνο την προφύλαξη των υγιών ατόμων αλλά και την αποφυγή ταυτόχρονης προσβολής από τον Η1Ν1.
Οι κανόνες της ορθής πλύσης των χειρών
Χρησιμοποιείστε καλό αντισηπτικό σαπούνι σε όλη την επιφάνεια των παλαμών και των καρπών, χωρίς να παραμελήσετε την ραχιαία επιφάνεια των δακτύλων.
Πλένετε καλά τα χέρια παλάμη – παλάμη πάνω – κάτω, δάκτυλο – δάκτυλο, χωρίς να αμελήσετε τις πτυχές ανάμεσα στα δάκτυλα, τους καρπούς και την περιοχή κάτω από τα νύχια, τουλάχιστον επί εικοσιπέντε δευτερόλεπτα.
Unsaturated fatty acids may counteract the lipotoxicity associated with saturated fatty acids. Palmitic acid induced endoplasmic reticulum (ER) stress and caused apoptotic and necrotic cell death in the renal proximal tubular cell line, NRK-52E. We investigated whether alpha-linolenic acid, an unsaturated fatty acid, protected against ER stress and cell death induced by palmitic acid or by other non-nutrient ER stress generators. Incubation of NRK-52E cells for 24h with palmitic acid produced a significant increase in apoptosis and necrosis. Palmitic acid also increased levels of three indicators of ER stress – the phosphorylated form of the eukaryotic initiation factor 2alpha (eIF2alpha), C/EBP homologous protein (CHOP), and glucose regulated protein 78 (GRP78). alpha-Linolenic acid dramatically reduced cell death and levels of all three indicators of ER stress brought about by palmitic acid. Tunicamycin, which induces ER stress by glycosylation of proteins, produced similar effects to those obtained using palmitic acid; its effects were partially reversed by alpha-linolenic acid. Salubrinal (a phosphatase inhibitor) causes increased levels of the phosphorylated form of eIF2alpha – this effect was partially reversed by alpha-linolenic acid. Palmitoleate, a monosaturated fatty acid, had similar effects to those of alpha-linolenic acid. These results suggest that part of the mechanism of protection of the kidney by unsaturated fatty acids is through inhibition of ER stress, eIF2alpha phosphorylation and consequential reduction of CHOP protein expression and apoptotic renal cell death.
Καθώς η πανδημία του νέου ιού της γρίπης Α/Η1Ν1 συνεχίζει να εξαπλώνεται ανά την υφήλιο, οι εθνικοί φορείς κάθε κράτους οργανώνουν την αντίδρασή τους στην ασθένεια βάσει των προβλέψεων των ειδικών για την εξέλιξή της.
Σύμφωνα με τους τελευταίους υπολογισμούς, το πρώτο «κύμα» της πανδημίας, η περίοδος δηλαδή κατά την οποία νέα κρούσματα θα σημειωθούν με γρήγορο ρυθμό, θεωρείται αναπόφευκτο και αναμένεται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες γύρω στο Σεπτέμβριο. Βάσει των στοιχείων που υπάρχουν μέχρι τώρα για τον ιό κι από παρόμοιες επιδημίες του παρελθόντος, περίπου ένα στα τρία άτομα θα προσβληθεί –κυρίως παιδιά και νέοι ενήλικες- αλλά τα περισσότερα περιστατικά θα είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενα. Παράλληλα, το ποσοστό των θανάτων στους νοσούντες υπολογίζεται μεταξύ του 0,3 και του 0,4%. Ωστόσο, λόγω των περιστατικών που δεν ανιχνεύονται λόγω της ηπιότητάς τους, το πραγματικό ποσοστό θνητότητας μάλλον βρίσκεται γύρω στο 0,1-0,2%.
Για τη χώρα μας, τα παραπάνω στοιχεία σημαίνουν περισσότερα από 3 εκατομμύρια κρούσματα, 800.000 ιατρικές επισκέψεις και 6.000 εισαγωγές στο νοσοκομείο, ενώ ο προϋπολογισμός του συστήματος υγείας θα επιβαρυνθεί κατά 200 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό όμως ωχριά στη ζημία που θα προκληθεί από τη μείωση της παραγωγικότητας, η οποία θα φτάσει τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ.
Το σχέδιο του Υπουργείου Υγείας φαίνεται ότι κινείται σε τρεις άξονες: ενημέρωση, στελέχωση και εμβολιασμός.
Ενημέρωση: Κατά τη γνώμη μας, ένας εξαιρετικά πολύτιμος παράγοντας για την καλή διαχείριση της επιδημίας, η πλήρης και αποτελεσματική ενημέρωσης και εκπαίδευση του κοινού σχετικά με τον ιό της νέας γρίπης μπορεί να μειώσει τον αριθμό των προσβεβλημένων, αναστέλλοντας τη μετάδοση της νόσου, να προφυλάξει τις ευαίσθητες ομάδες και να καταστείλει τυχόν αισθήματα πανικού στον πληθυσμό. Οι πολίτες μπορούν να καλέσουν τη Γραμμή Επικοινωνίας στον αριθμό 1135 για να λάβουν πληροφορίες για τη νέα γρίπη, ενώ από την έναρξη της σχολικής χρονιάς θα ξεκινήσει ενημερωτική εκστρατεία με στόχο το εκπαιδευτικό προσωπικό, τους μαθητές και τους γονείς.
Παραθέτουμε τις σημαντικότερες πληροφορίες και μέτρα που μπορεί να λάβει κάθε πολίτης:
Η νέα γρίπη είναι νόσος του αναπνευστικού συστήματος. Προκαλείται από μετάλλαξη ενός στελέχους του ιού γρίπης Α Η1/Ν1, το οποίο περιέχει γενετικό υλικό και από ιούς γρίπης των πτηνών και των χοίρων.
Η γρίπη μεταδίδεται κυρίως από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω των σταγονιδίων, δηλαδή μέσω του βήχα ή των φτερνισμάτων, είτε άμεσα (με εισπνοή τους), είτε έμμεσα (με μετάδοση των σταγονιδίων σε επιφάνειες όπως τηλέφωνα, πόμολα ή χέρια και μεταφορά τους ύστερα στη μύτη, τα μάτια ή το στόμα ενός τρίτου ατόμου). Ένα μολυσμένο άτομο μπορεί να μεταδώσει τον ιό ακόμη και μετά την εξάλειψη των συμπτωμάτων. Έτσι, οι ενήλικες ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν προφυλάξεις για μία εβδομάδα μετά την εκδήλωση των συμπτωμάτων, ενώ τα παιδιά για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες.
Έτσι, ορισμένα απλά μέτρα αρκούν για να εμποδίσουν σημαντικά τη μετάδοση της νόσου:
Πλύση των χεριών.
Χρήση χαρτομάντιλων και απόρριψή τους μετά από μία χρήση.
Κάλυψη του βήχα και των φτερνισμάτων με τον αγκώνα αντί για την παλάμη.
Τα συμπτώματα της νόσου είναι τις περισσότερες περιπτώσεις ήπια, μοιάζουν με αυτά της κοινής γρίπης (βήχας, πονοκέφαλος, πονόλαιμος, πόνος στα άκρα και τις αρθρώσεις, καταρροή, διάρροια και εμετός) και περνούν μέσα σε μία εβδομάδα χωρίς να χρειαστεί ο ασθενής να κάνει κάτι το ιδιαίτερο. Ωστόσο, αν κάποιος παρουσιάζει τα παραπάνω συμπτώματα σε συνδυασμό με πυρετό άνω των 38 βαθμών, πρέπει να απευθυνθεί άμεσα σε γιατρό. Άλλα συμπτώματα που σηματοδοτούν την ανάγκη αναζήτησης ιατρικής βοήθειας είναι δύσπνοια, πόνος στο στήθος, μελάνιασμα στα χείλη, εμετοί, σπασμοί, σύγχυση ή παράταση του πυρετού για τέσσερις ή περισσότερες ημέρες.
Οι ομάδες υψηλού κινδύνου για τη νέα γρίπη είναι:
Άτομα με πνευμονοπάθειες, ηπατοπάθειες, καρδιοπάθειες ή νευρολογικά προβλήματα.
Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.
Διαβητικοί.
Άτομα με ιστορικό νοσηλείας για άσθμα κατά τα τρία τελευταία χρόνια.
Βρέφη, νήπια, και ηλικιωμένοι. Στους τελευταίους η μετάδοση του ιού είναι δυσκολότερη, αλλά η νόσος είναι βαρύτερη.
Έγκυοι, ιδίως στο τρίτο τρίμηνο της κύησης.
Παχύσαρκοι, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη Αμερικανών ερευνητών (θεωρείται ότι αυτό οφείλεται στη μειωμένη έκκριση λεπτίνης, η οποία έχει την ιδιότητα εκκίνησης ανοσοποιητικών αντιδράσεων).
Οι νοσούντες έχουν τις παρακάτω θεραπευτικές επιλογές:
Οι περισσότεροι ασθενείς ανταποκρίνονται θετικά στην ανάπαυση και λήψη παρακεταμόλης, η οποία ανακουφίζει από τα συμπτώματα.
Τα αντιικά φάρμακα Tamiflu και Relenza μπορούν να συντομεύσουν τη διάρκεια της ασθένειας, να αποτρέψουν περαιτέρω επιπλοκές και να μειώσουν τη μεταδοτικότητα του ιού, αν χορηγηθούν εντός 48 ωρών από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα, ούτε προφυλάσσουν άτομα που δεν έχουν προσβληθεί από τον ιό.
Τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία επίδραση στον ιό, αλλά μπορούν να χορηγηθούν αν εμφανιστεί δεύτερη λοίμωξη, όπως αμυγδαλίτιδα.
Η χρήση ασπιρίνης απαγορεύεται, ιδιαίτερα σε παιδιά και εφήβους, λόγω κινδύνου του συνδρόμου Reye.
Σε κάθε περίπτωση, συνιστάται ψυχραιμία και σύνεση κατά την αγορά και χρήση προϊόντων όπως χειρουργικές μάσκες, μαντηλάκια οινοπνεύματος, χειρουργικά γάντια και φάρμακα.
Στελέχωση: η έλλειψη προσωπικού στις υπηρεσίες του εθνικού συστήματος υγείας είναι σημαντική τροχοπέδη για τη διαχείριση της νέας γρίπης. Οι νομάρχες περιοχών όπως οι Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα, ακόμη και τα Τρίκαλα ή ο Πειραιάς αναφέρουν υποστελέχωση των τμημάτων παροχής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας, σε σημείο που μικρά νησιά δεν διαθέτουν ούτε ένα άτομο βοηθητικού προσωπικού για τον αγροτικό ιατρό. Η διοίκηση του Υπουργείου Υγείας πρόκειται να προβεί σε πρόσληψη επιπλέον προσωπικού για την κάλυψη των αναγκών αυτών εν όψει του πρώτου κύματος της πανδημίας, ενώ εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο της αύξησης των Κέντρων Αναφοράς της νέας γρίπης από 2 σε 6. Τα τέσσερα νέα Κέντρα θα οικοδομηθούν σε πόλεις με πανεπιστημιακά νοσοκομεία που διαθέτουν εξειδικευμένα εργαστήρια.
Εμβολιασμός: Δύο ερευνητικά εργαστήρια παγκοσμίως εργάζονται πάνω στο εμβόλιο της νέας γρίπης και η Αυστραλία βρίσκεται στη φάση δοκιμών σε ανθρώπους. Σύμφωνα με τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις, το εμβόλιο θα είναι έτοιμο μέσα στο Σεπτέμβριο. Σύμφωνα με παγκόσμια συμφωνία, προτεραιότητα στη χορήγησή του έχουν οι επαγγελματίες υγείας, οι εργαζόμενοι σε νευραλγικές κρατικές υπηρεσίες, οι ευπαθείς ομάδες –ιδίως οι εγκυμονούσες- και τα άτομα που συμβιούν ή κινούνται σε χώρους υψηλού συγχρωτισμού (στρατιώτες, μαθητές κ.ά.)
Η χώρα μας πρόκειται να διαθέσει το εμβόλιο ελεύθερα σε όλους τους πολίτες, αλλά η χορήγησή του θα είναι προαιρετική. Για τον εμβολιασμό των ενδιαφερόμενων προβλέπεται η δημιουργία Κέντρων Εμβολιασμού Γρίπης σε δημοτικά ιατρεία, ιατρεία του ΙΚΑ, σχολεία κ.ά., τα οποία υπολογίζεται ότι θα λειτουργούν 18 ώρες κάθε μέρα, εμβολιάζοντας περίπου 1.000 άτομα.
Η πανδημία γρίπης Α υπότυπος Η1Ν1, γνωστή και ως «γρίπη των χοίρων», θεωρείται ότι είναι μετάλλαξη που προέκυψε από ανασυνδυασμό του γενετικού υλικού τεσσάρων ειδών γρίπης: ενός ενδημικού στους ανθρώπους, ενός στα πτηνά, και δύο στους χοίρους. Ειδικοί πιστεύουν ότι ο ιός πιθανότητα κυκλοφορούσε μεταξύ των χοίρων, ενδεχομένως σε πολλές ηπείρους, επί έτη, προτού τελικώς μεταδοθεί σε ανθρώπους στην Ασία, οι οποίοι τον μετέφεραν στη βορειοαμερικανική ήπειρο και συγκεκριμένα στο Μεξικό, όπου και πρωτοεκδηλώθηκε ως επιδημία. Υπολογίζεται πως πέρασαν μήνες πριν ο ιός αναγνωριστεί ως νέο νόσημα τον Απρίλιο του 2009. Στις αρχές Ιουνίου, καθώς ο ιός άρχισε να εξαπλώνεται ανά την υφήλιο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έκανε λόγο για «πανδημία μέτριας βαρύτητας». Ωστόσο, οι εκτιμήσεις του Οργανισμού είναι δυσοίωνες, καθώς ο ιός αρχίζει να εξαπλώνεται σε αναπτυσσόμενες χώρες με ελλιπή συστήματα υγείας, ιδίως στο Νότιο Ημισφαίριο που βρίσκεται αυτόν τον καιρό στην εποχή της χειμερινής γρίπης. Δε λείπουν και οι προβλέψεις για πιθανές μεταλλάξεις του ιού που θα τον καταστήσουν πιο μολυσματικό ή ανθεκτικό. Μεταξύ άλλων, οι ανησυχίες αυτές πηγάζουν από την εμπειρία της πανδημίας γρίπης του 1918, η οποία ξεκίνησε, όπως η παρούσα, με ήπια περιστατικά την άνοιξη και κατέληξε στο θάνατο 40-100 εκατομμυρίων ανθρώπων. Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει αναγνωριστεί καμία μετάλλαξη στον ιό.
Τα μέτρα που έχουν λάβει οι κυβερνήσεις ανά την υφήλιο για την αντιμετώπιση της πανδημίας ποικίλλουν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνουν ότι η εμπειρία της γρίπης των πτηνών πριν από πέντε χρόνια έχει αποβεί πολύτιμη στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Η Αίγυπτος θανάτωσε χιλιάδες χοίρους, ενώ η Ρωσία και η Κίνα, μεταξύ άλλων, έχουν απαγορεύσει την εισαγωγή χοίρων και παράγωγων προϊόντων. Οι πράξεις αυτές έχουν κατακριθεί, καθώς έχει επιβεβαιωθεί ότι τα χοιρινά προϊόντα δεν εμπλέκονται στη μετάδοση του ιού. Σε χώρες με πολλά περιστατικά, δημόσιες υπηρεσίες, σχολεία ή και ιδιωτικές επιχειρήσεις έχουν κλείσει. Οι πληθυσμοί των χοίρων παρακολουθούνται στενά, κάτι το οποίο, όπως κατηγορούν αρκετοί, είχε αμεληθεί εντελώς, επιτρέποντας στον ιό να μετακινείται εντός ζωντανών χοίρων και να μεταλλάσσεται επί χρόνια, χωρίς να γίνεται αντιληπτός. Ακόμη, έχουν εκδοθεί πολλές ταξιδιωτικές προειδοποιήσεις σχετικά με χώρες στις οποίες έχουν εκδηλωθεί περιστατικά και σε αρκετές περιπτώσεις άνθρωποι έχουν τεθεί σε καραντίνα.
Σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση του ΠΟΥ στις 6 Ιουλίου, ως τώρα έχουν καταγραφεί 94.512 περιστατικά και 429 θάνατοι σε 122 χώρες, αν και πιθανότατα εκατομμύρια άτομα έχουν νοσήσει από τη γρίπη σε βαθμό τόσο ήπιο που να μην ανιχνεύεται εύκολα. Λόγω αυτής της έκδηλης αναξιοπιστίας των επιδημιολογικών δεδομένων, στις 16 Ιουλίου ο ΠΟΥ ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει να δημοσιεύει τις στατιστικές των επιβεβαιωμένων περιστατικών παγκοσμίως –αντ’αυτού, οι επιμέρους αρμόδιες εθνικές υπηρεσίες υγείας θα ενημερώνουν τον ΠΟΥ σε εβδομαδιαία βάση για την ποιοτική τους αξιολόγηση όσον αφορά τη γεωγραφική και δημογραφική κατανομή του ιού, όπως και τη βαρύτητα της νόσου και του αριθμού των θανάτων.
Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί από τους χοίρους στον άνθρωπο μέσω στενού συγχρωτισμού, αλλά ο συνηθέστερος τρόπος μετάδοσης είναι από άνθρωπο σε άνθρωπο, μέσω βήχα, πταρμού ή επαφής μολυσμένων επιφανειών με το στόμα ή τη μύτη μέσω των χεριών. Η κατανάλωση χοιρινού κρέατος ή άλλων χοιρινών προϊόντων σε καμία περίπτωση δεν καταλήγει σε μετάδοση της νόσου. Τα συμπτώματα προσομοιάζουν σε αυτά της συνήθους εποχιακής γρίπης και περιλαμβάνουν πυρετό, πταρμούς, βήχα, κεφαλαλγίες, φαρυγγικό άλγος και μυαλγία ή αρθραλγία. Τα περισσότερα περιστατικά που νοσηλεύθηκαν αφορούν ανθρώπους με επιβαρυμένο ιστορικό, όπως ασθματικούς, διαβητικούς, παχύσαρκους, καρδιοπαθείς ή ανοσοκατεσταλμένους. Οι ειδικοί λένε ότι η πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι ήπιες, αλλά προειδοποιούν ότι συμπτώματα όπως επανειλημμένοι εμετοί ή αναπνευστική δυσχέρεια χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής.
Τα προληπτικά μέτρα προς το παρόν είναι ταυτόσημα με αυτά της εποχιακής γρίπης. Το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων δημοσιεύει στην ιστοσελίδα του (www.keelpno.gr) οδηγίες για την προφύλαξη διαφόρων κοινωνικών ομάδων από τον ιό. Θεραπευτικά, συνιστώνται συμπτωματικές αντιμετωπίσεις όπως λήψη υγρών και αναλγητικών και ανάπαυση μέχρι την αποδρομή της νόσου. Η λήψη ασπιρίνης αντενδείκνυται στους ανήλικους λόγω κινδύνου του συνδρόμου Reye. Σε περίπτωση βαρέων περιστατικών ή ραγδαίας επιδείνωσης, ενδείκνυται η άμεση χορήγηση των αντιρετροϊκών ουσιών οσελταμιβίρη και ζαναμιβίρη, αλλά τονίζεται η χρήση τους με φειδώ για την αποφυγή ανάπτυξης αντοχής.
Μέχρι τώρα δεν έχει αναπτυχθεί αποτελεσματικό εμβόλιο για τον ιό και το εμβόλιο της εποχιακής γρίπης είναι αναποτελεσματικό. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το εμβόλιο θα είναι διαθέσιμο το νωρίτερο στο τέλος του έτους και οι ποσότητες στις οποίες μπορεί να παραχθεί θα είναι αναπόφευκτα ανεπαρκείς. Σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων των Η.Π.Α., θα απαιτούνται δύο δόσεις σε διάστημα τριών εβδομάδων για την ανάπτυξη πλήρους ανοσίας, με μία τρίτη για την εποχιακή γρίπη για πλήρη κάλυψη. Τα παιδιά θα χρειαστούν τέσσερις δόσεις. Υπό το φως αυτών των δεδομένων, η Φαρμακευτική Εταιρεία Ελλάδος αντιτίθεται στην τυχόν ανεξέλεγκτη παροχή του εμβολίου και υποστηρίζει τη λήψη του μόνον από τις ομάδες υψηλού κινδύνου, ώστε να περιοριστεί κατά τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο η εξάπλωση της νόσου.
Τα νερά των φυσικών ή ιαματικών πηγών είναι νερά, που πηγάζουν μέσα
από πετρώματα και βράχους που βγαίνουν από τα έγκατα της γης. Είναι μεταλλικά νερά, που περιέχουν διαλυμένα μεταλλικά συστατικά – όπως νάτριο, κάλιο, ασβέστιο, μαγνήσιο, ράδιο, σίδηρο, ιώδιο, φώσφορο και θείο – ή αέρια – όπως διοξείδιο του άνθρακα, υδρόθειο, άζωτο, οξυγόνο και υδρογόνο. Τα νερά αυτά έχουν διάφορο βαθμό οξύτητας και είναι ή όξινα ή αλκαλικά ή και ουδέτερα.
Η ΓΕΝΝΕΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΝΕΡΩΝ
Πολυάριθμες είναι οι θεωρίες για τη γέννεση των μεταλλικών νερών αλλά όλες αυτές μπορούν να συνοψιστούν σε τρείς θεωρίες:
εξωγενή
ενδογενή
μικτή
Σύμφωνα με την εξωγενή θεωρία τα νερά της βροχόπτωσης καθώς διασχίζουν το υπέδαφος εμπλουτίζονται με διαλυμένα άλατα από τα πετρώματα. Με την ενδογενή
θεωρία η προέλευση του μεταλλικού νερού οφείλεται στην εκπομπή αερίων
και ατμών εκ μέρους μερικών ηφαιστείων. Πιο αληθοφανής όμως είναι η μικτή θεωρία
που συνδυάζει τους δυο προηγούμενους παράγοντες. Σύμφωνα με τη χημική
σύνθεση τα Μ.Ν υποδιαιρούνται σε αρσενικούχα, αρσενικουχο – σιδηρούχα,
διττανθρακικο – αλκαλικά, διττανθρακικο – θειουχο – αλκαλικά, αλκαλικο –
γαιώδη, θειούχα, χλωρονατριούχα, σοδούχα με χλωριούχο νάτριο και ιώδιο,
ανθρακικά και ραδιενεργά νερά.
Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΙΑΜΑΤΙΚΩΝ ΛΟΥΤΡΩΝ
Η θεραπευτική δράση των ιαματικών λουτρών αν και είναι γνωστή από
τους π.Χ. χρόνους ακόμη και σήμερα δεν έχει διευκρινιστεί τελείως. Οι
αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν καλά μερικές ιδιότητες των ιαματικών νερών και
λουτρών τα οποία χρησιμοποιούσαν όχι μόνο για θεραπευτικούς λόγους αλλά
και για να διατηρούνται σε καλή φυσική κατάσταση. Θεωρούσαν τις
ιαματικές πηγές σαν μυστηριώδεις θεότητες που περιέκλειαν μέσα τους
ευεργετικούς και θεραπευτικούς “χυμούς” κατάλληλους για την θεραπεία των
λουομένων ασθενών. Με την πρόοδο της επιστήμης και με τη χημική ανάλυση
οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι θεραπευτικές ιδιότητες των
λουτρών είναι δυνατόν να αποδοθούν:
Α) στην παρουσία μεταλλικών αλάτων και στη διάσπαση τους,
Β) σε ειδικές κολλοειδείς ουσίες και σε σπάνια αέρια.
Άλλες έρευνες απέδωσαν την θεραπευτική ιδιότητα των ιαματικών νερών
στην ακτινοβολία την οποία αντλούν από τα βάθη της γης. Έτσι μπήκαν και
οι βάσεις της ακτινενεργείας ή ραδιενεργείας. Η ακτινενεργεία ή
ραδιενέργεια είναι η ιδιότητα των σωμάτων εκείνων τα οποία εκπέμπουν
αυτομάτως και συνεχώς ακτινοβολία, δηλ. ακτίνες α, β, γ. Μία πιο
σύγχρονη αντίληψη όμως είναι ότι η λουτροθεραπεία περιέχει την έννοια
μιας ερεθιστικής θεραπείας σε ορισμένα όργανα όπως το ιώδιο στον
θυρεοειδή αδένα και το θείο στους αθρικούς χόντρους. Το σύνολο όλων
αυτών των αντιλήψεων κατά τη γνώμη μου αποτελεί την απάντηση στην
ερώτηση που οφείλεται η θεραπευτική ιδιότητα των ιαματικών λουτρών. Τα
λουτρά και τα ιαματικά νερά είναι διασκορπισμένα σ’ όλη τη χώρα, γύρω
από την παράκτια περιοχή, στο εσωτερικό αλλά και στα νησιά του Αιγαίου.
Οι περισσότερες πηγές βρίσκονται στα νησιά και είναι 229, ακολουθεί η Στερεά Ελλάδα με 156, η Μακεδονία με 115, η Πελοπόννησος με 114, η Θεσσαλία με 57, η Ήπειρος με 56 και η Θράκη με 25. Τα λουτρά στην Ελλάδα ταξινομούνται με βάση τη θερμοκρασία του νερού:
σε κρύα (κάτω των 28°C)
σε ζεστά (άνω των 28°C)
Από τα πιο δημοφιλή είναι τα λουτρά της Αιδηψούςμε θερμοκρασία 78°C.
Όπως σε πολλές άλλες χώρες η λουτροθεραπεία μπορεί να αντιπροσωπεύει
την πρώτη εναλλακτική εφαρμογή σε φάρμακα για χρόνιες μη ανταποκρίσιμες
φλεγμονώδεις ασθένειες καθώς επίσης μπορεί να θεωρηθεί συμπληρωματική
προς την ιατρική αγωγή σε παθήσεις αναπνευστικές, γαστρεντερολογικές,
γυναικολογικές, δερματολογικές και ορθοπεδικές.
Κατά τη διάρκεια μιας λουτροθεραπείας επιδρούν στον οργανισμό πολλά ερεθίσματα. Αυτά τα ερεθίσματα προέρχονται:
Α) Τα εκ του περιβάλλοντος ερεθίσματα:
Η αλλαγή του περιβάλλοντος καθώς και ο τρόπος διαβίωσης ενός ατόμου
κατά το 25ήμερο που κάνει λουτροθεραπεία το ότι δηλαδή είναι απαλλαγμένο
από το άγχος της εργασίας, από το άγχος της οικογενειακής φροντίδας
(δεν πάει τα παιδιά στο φροντιστήριο δεν τρέχει με τη ψυχή στο στόμα να
προλάβει τα ραντεβού του δεν, δεν, δεν, ένα σωρό δεν), φέρουν μια ψυχική
ηρεμία η οποία δρα ευεργετικά στο νευροφυτικό με αποτέλεσμα η
λουτροθεραπεία να έχει ευεργετικά αποτελέσματα.
Άλλος παράγοντας είναι ο ψυχολογικός. Η πίστη δηλαδή που έχει ο
ασθενής ότι με τη λουτροθεραπεία θα αποκατασταθεί το πρόβλημά του. Αυτή η
πίστη του ενισχύεται ακόμα περισσότερο όταν πληροφορείται ότι άτομα με
το ίδιο πρόβλημα έχουν ιαθεί.
Β) Τα εκ λουτρού ερεθίσματα διακρίνονται:
α) Θερμικά
β) Χημικά
γ) Μηχανικά
Α) Θερμικό ερέθισμα
Έχουμε θερμικό ερέθισμα όταν η θερμοκρασία του ιαματικού νερού είναι ανώτερη ή κατώτερη της θερμοκρασίας του σώματός μας η οποία καλείται ουδέτερη ή αδιάφορος και είναι 33° ως 34°C. Έτσι ένα λουτρό με θερμοκρασία 21°ως 25°C χαρακτηρίζεται ως δροσερό, χλιαρό χαρακτηρίζεται αυτό με θερμοκρασία 26° – 32°C. Αδιάφορο αυτό με θερμοκρασία 33° – 34°C και από 38°C και πάνω υπέρθερμο.
Τα θερμά λουτρά λοιπόν προκαλούν περιφερική υπεραιμία και
χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία χρόνιων παθήσεων (ρευματισμοί,
αθρίτιδες, νευρίτιδες).
Αυτά τα λουτρά αυξάνουν τις καύσεις στον οργανισμό και αυτό
διαπιστώνεται με την αύξηση των αλάτων και του ουρικού οξέος που
αποβάλλονται με τα ούρα.
Θερμά λουτρά μικρής διάρκειας φέρνουν ευεξία και εξαφανίζουν την
κόπωση. Ενώ αντίθετα λουτρά μεγαλύτερης διάρκειας προκαλούν εξάντληση.
Β) Χημικό ερέθισμα
Αυτό προκαλείται από τα διαλυμένα στα ιαματικά νερά στερεά συστατικά
τα οποία βρίσκονται υπό μορφή ιόντων. Αυτά κατά τη διάρκεια του λουτρού
προσκολλώνται στο δέρμα ερεθίζουν τις νευρικές ίνες και δια της νευρικής
οδού το ερέθισμα μεταφέρεται σ’ ολόκληρο τον οργανισμό αντίθετα τα
αέρια που βρίσκονται σε αεριώδη κατάσταση προσκολλώνται για λίγο,
απορροφώνται, διεισδύουν βαθύτερα στο δέρμα και με την κυκλοφορία
μεταφέρονται σ’ όλα τα όργανα και τους ιστούς του οργανισμού (CO2 , H2s, ραδόνιο).
Γ) Μηχανικό ερέθισμα
Προκαλείται από την πίεση του ιαματικού νερού στο σώμα του λουομένου (υδροστατική πίεση).
Η επίδραση της υδροστατικής πίεσης γίνεται καταφανής σε λουτρά
αδιάφορης θερμοκρασίας στα λουτρά που δεν έχουμε καθόλου θερμικό
παράγοντα.
Διαπιστώθηκε λοιπόν ότι σε αυτά τα λουτρά η πίεση στις περιφερειακές
φλέβες ανέρχεται. Η αύξηση αυτής της πιέσεως όμως είναι μικρά εφ’ όσον
το ύψος του νερού παραμένει κάτω από το ύψος της καρδιάς.
Όταν το νερό ανέλθει πάνω από το ύψος της καρδιάς έχουμε μεγαλύτερη
συμπίεση του θώρακος και κατ’ αυτόν τον τρόπο αύξηση της φλεβικής
πιέσεως.
Η υδροστατική πίεση έχει σημαντική δράση στη διούρηση. Στην αρχή κάθε
λουτρού η ποσότητα των ούρων αυξάνει, ανεξάρτητα από την θερμοκρασία,
αυξάνει δε τόσο περισσότερο όσο μεγαλύτερη είναι η “στήλη” ύδατος που
πιέζει την κοιλιά.
Λουτροθεραπεία: είναι η εμβύθιση ολόκληρου του σώματος ή
μέρους του σώματος σε κάποιο υλικό (νερό, λάσπη) για θεραπευτικούς
σκοπούς. Ο τρόπος εφαρμογής της γίνεται με: λούσεις, καταιονήσεις, περιτυλήξεις, επιθέματα, λασπόλουτρα, υδρομάλαξη – δινόλουτρα.
Πριν την έναρξη κάθε λουτροθεραπείας πρέπει να καθοριστεί η διάρκεια της, η θερμοκρασία και η μορφή του λουτρού.
Είναι υποχρεωτική η ιατρική εξέταση όχι μόνο των πασχόντων αλλά και των
υγιών ακόμα ατόμων. Επειδή ακόμα η ευεργετική δράση των ιχνοστοιχείων,
που περιέχονται στα θερμομεταλλικά νερά καθώς και αν αυτά περνάνε μέσα
από το δέρμα και με ποιό τρόπο δεν είναι πλήρως εξακριβωμένη σαν
μοναδική αποδεκτή δράση της λουτροθεραπείας είναι αυτή, που πηγάζει από
τις φυσικές ιδιότητες του φυσικού νερού (άνωση, οσμωτική πίεση και θερμοκρασία).
Αυτές οι ιδιότητες σε συνδυασμό με την κινησιοθεραπεία, που πρέπει
απαραίτητα να γίνεται μέσα στο νερό κάνουν τη μέθοδο πολύ αποτελεσματική
στην αντιμετώπιση παθήσεων του μυοσκελετικού συστήματος. Έτσι λοιπόν η
λουτροθεραπεία είναι μια μορφή φυσικοθεραπείας που προκαλεί συνήθως κατά
την πρώτη εβδομάδα μεγάλες τροποποιήσεις στον οργανισμό και στα
πάσχοντα όργανα. Κατά γενικό κανόνα πρέπει να διακόπτεται η
λουτροθεραπεία όταν οι μεγάλες παροξύνσεις κατά το έβδομο λουτρό δεν
έχουν υποχωρήσει. Η διάρκεια του λουτρού ποικίλει από 15′ έως 25′. Η
χρονική διάρκεια πρέπει να είναι μικρά κατά τα πρώτα λουτρά και να
αυξάνεται βαθμιαίως. Η δε μέση διάρκεια μιας λουτροθεραπείας είναι τρεις
βδομάδες. Τα λουτρά γίνονται συνήθως το πρωί ή αργά το απόγευμα και
πάντοτε με κενό στομάχι.
Πάρα πολλές φορές τις πρώτες μέρες της θεραπείας ο ασθενής αρχίζει να
αισθάνεται αδιαθεσία, αϋπνία, κεφαλαλγία, πυρετό ή υποθερμία,
ολιγοουρία ή πιο σπάνια πολυουρία. Ακόμα έχουμε διαταραχές στο πεπτικό
σύστημα που συνοδεύονται από ανορεξία έως και δυσκοιλιότητα ή διάρροια.
Έχουμε ακόμα επιδείνωση των αθριτικών πόνων, κρίση ουρικής αθρίτιδας και
υπατικές αντιδράσεις. Αυτή τη πρώτη φάση που χαρακτηρίζει την “ιαματική κρίση” ή “λουτρική αντίδραση” ακολουθεί μια “θετική φάση”, σχετικής ευεξίας. Τη δεύτερη φάση ακολουθεί μια τρίτη που ονομάζεται “ιαματική κόπωση” η οποία πολλές φορές μπορεί να είναι παρά πολύ πρόωρη και δεν πρέπει να συγχέεται με την “ιαματική κρίση”.
Τα οξυανθρακούχα λουτρά μερικών ιαματικών λουτρών της Γαλλίας, της Γερμανίας καθώς και της Υπάτης
έχουν αξιόλογη δράση σε πολλές παθήσεις και διαταραχές γενικά του
κυκλοφορικού συστήματος. Τα λουτρά της Υπάτης οφείλουν τη δράση τους στο
CO2 και το H2S που περιέχουν. Πλεονέκτημα αποτελεί το ότι διαθέτουν αδιάφορο θερμοσκρασία.Με
έρευνες που έγιναν από το 1902 και μετέπειτα έρευνες που στηρίζονται
στην ανταλλαγή αερίων στους πνεύμονες αποδείχθηκε ότι κατά τη διάρκεια
οξυανθρακούχου λουτρού, έχουμε αύξηση εκπνεομένου διοξειδίου του
άνθρακος ενώ η κατανάλωση οξυγόνου παραμένει αμετάβλητη.
Η αύξηση του εκπνεόμενου CO2 αποδώθει στην απορρόφηση του διοξειδίου από το δέρμα. (Hediger 1928).
Το CO2 ακόμα δρα στα νεύρα της θερμότητας του δέρματος και
έτσι ο λουόμενος αισθάνεται μια ευχάριστη θερμότητα ακόμα και όταν η
θερμοκρασία του λουτρού είναι κατά τι μικρότερη της θερμοκρασίας του
σώματος. Αυτό οφείλεται ακόμα στο ότι οι φυσαλίδες του CO2 οι οποίες είναι κακοί αγωγοί θερμότητας κάθονται πάνω στο δέρμα και έτσι εμποδίζεται η απώλεια θερμότητας από το σώμα.
Η απορρόφηση του CO2 προκαλεί διεύρυνση των τριχοειδών αγγείων του δέρματος και έχουμε πτώση της αρτηριακής πίεσης.
Τα τριχοειδή αγγεία διευρυμένα λαμβάνουν μεγαλύτερο όγκο αίματος το
οποίο με τις φλέβες πηγαίνει στην καρδιά. Έτσι η καρδιά δεχόμενη
μεγαλύτερη ποσότητα αίματος αυξάνει το έργο της δηλαδή τη συστολική της
ενέργεια.
Η καρδιά δέχεται μεγαλύτερη ποσότητα αίματος, αλλά εξωθεί αυτό στις
αρτηρίες με μεγαλύτερη ευκολία (λόγω της ελάττωσης των περιφερειακών
αντιστάσεων). Ο αριθμός δε των σφύξεων στην διάρκεια του λουτρού
μειώνεται κατά 10 – 15 το λεπτό.
Το υδρόθειον επίσης που περιέχει το ιαματικό νερό της Υπάτης έχει αξιόλογο επίδραση στον οργανισμό.
Από έρευνες που έγιναν απεδείχθει ότι το υδρόθειο απορροφάται όπως το
διοξείδιο του άνθρακος δια μέσου του δέρματος, έχει δε ειδική δράση
στις αρτηρίες διότι το τοίχωμα αυτών περιέχει σε φυσιολογική κατάσταση
μεγάλη ποσότητα θείου. Η ελάττωση του θείου στο τοίχωμα των αρτηριών
έχει σαν αποτέλεσμα την απόθεση χοληστερίνης, ασβεστίου και έτσι έχουμε
σκλήρυνση αυτών.
Το υδρόθειο και οι άλλες θειούχες ενώσεις έχουν αξιόλογη επίδραση στο δέρμα και ιδίως στις παθολογικές καταστάσεις αυτού.
Τα θειούχα λουτρά προκαλούν εις την πάσχουσα επιδερμίδα διάλυση της
αλλοιωμένης στιβάδος και κατόπιν δια του δέρματος απορρόφηση του
υδροθείου και ανάπλαση αυτής. Τα θειούχα λουτρά επίσης κανονίζουν τις
εκκρίσεις του δέρματος – όλες εκείνες τις σμηγματορροικές καταστάσεις
που οφείλονται στην ανώμαλη λειτουργία των θυλακοειδών αδένων.
Ας δούμε μερικές ακόμα θεραπευτικές εφαρμογές ιαματικών λουτρών και κυρίως των λουτρών της Υπάτης που παρουσιάζουν ενδιαφέρον:
Αρτηριακή Υπέρταση
Η λουτροθεραπεία πρέπει να εφαρμόζεται στα αρχικά στάδια της
υπέρτασης, στο στάδιο δηλαδή που δεν έχουμε βλάβες των αγγείων ή των
νεφρών. Επειδή η αρτηριακή υπέρταση και η πτώση της αρτηριακής πίεσης
δεν συνεχίζονται και μετά την διακοπή των ιαματικών λουτρών γι’ αυτό το
λόγο αμφισβητείται και η αξία των λουτρών στην αντιμετώπιση της
υπέρτασης.
Διαλείπουσα Χολώτης
Αυτά τα συμπτώματα εμφανίζονται στο βάδισμα και χαρακτηρίζονται από
ισχυρό πόνο στην γάμπα (έχουμε σπασμό των αρτηριών της κνήμης και
ανεπαρκή μεταφορά αίματος) ο πόνος είναι τόσο ισχυρός που ο ασθενής
αναγκάζεται να σταματήσει το βάδισμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα
αποτελέσματα μιας λουτροθεραπείας είναι περισσότερο από ικανοποιητικά.
Κνησμός
Άλλοτε είναι αποτέλεσμα διαφόρων παθήσεων του δέρματος και άλλοτε
όχι. Έχουμε δηλαδή κνησμό με μια δερματική αλλοίωση αλλά έχουμε και
κνησμό χωρίς δερματική αλλοίωση (λειτουργικές διαταραχές του ήπατος ή
των ενδοκρινών αδένων). Η επίδραση των λουτρών είναι τοπική και
οφείλεται εις την ειδική δράση των θειούχων στοιχείων.
Τουλάχιστον 7 δερματοπάθειες ανταποκρίνονται θετικά στα θερμομεταλλικά νερά:
Έκζεμα
Κνησμός, αιδοίου, πρωκτού
Ψωρίαση
Νεανική ακμή
Ροδόχρους ακμή
Συνέπειες των εγκαυμάτων
Ιχθύαση
Η υδροθεραπεία δε θα πρέπει να χρησιμοποιείται στις οξείες παθήσεις
του δέρματος, τις πυοδερματίτιδες. Ειδικότερα για τις δερματολογικές
παθήσεις αντεδείκνυται η χρήση των θερμομεταλλικών νερών στην σπογγοειδή
μυκητίαση, τον καρκίνο και τη φυματίωση του δέρματος.
Τρόπος εφαρμογής
Μπάνιο διαρκείας 15′ – 30′ για τα εκζέματα.
Ψεκασμός νερού που περνά από κόσκινο, για το πρόσωπο, οξείες εκζεματικές καταστάσεις.
Νηματοειδής καταιωνισμός (ντούζ) υπό πίεση 6 – 13 ΑΤΜ, σε
θερμοκρασία 42°C, από απόσταση 30εκμ. μόνο για λίγα δευτερόλεπτα έως 4
λεπτά. Ιδιαίτερα αποτελεσματικός στις λειχηνοποιήσεις, ροδόχροα ακμή.
Στην Ιταλία έχουν δημοσιευθεί πάρα πολλές ενδιαφέρουσες έρευνες όπου
αναφέρονται στις θεραπευτικές εφαρμογές των ιαματικών πηγών. Επιλεκτικά
θα αναφερθώ σε μερικές:
1) ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΣΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ
“Ινστιτούτο μαιευτικής και γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Πάρμας”
Η συγκεκριμένη θεραπεία συνίσταται σε χρόνιες φλεγμονές του
γυναικείου γεννητικού συστήματος για τις οποίες προσδιορίζεται η πάροδος
διετίας από το αρχικό επεισόδιο της φλεγμονής. Εξετάστηκαν 831 κλινικά
ιστορικά (σε σύνολο 885 περιπτώσεων που προσήλθαν στις ιαματικές πηγές
στην διάρκεια 1975 – 76). Αυτά τα στοιχεία τα προμήθευσε το Κέντρο
Μελετών και Ερευνών (Κ.Μ.Ε.) των ιαματικών πηγών του Salsomaggiore).
Αποτελέσματα της έρευνας για:
α. Τραχηλίτιδες – Κολπίτιδες
Εξετάστηκαν 134 άτομα, τα αποτελέσματα των οποίων εκτίθενται στον πίνακα 1.
Πίνακας 1
ΙΑΣΕΙΣ
36 = 26,87 %
ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ
95 = 70,49 %
ΣΤΑΣΙΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
3 = 2,23 %
β. Μητροπάθειες
Οι μορφές αυτής της παθήσεως έχουν ευεργετικά αποτελέσματα από τις
θεραπείες με ιαματικές πηγές κυρίως δε με νερά χλωριούχου και ιωδιούχου
νατρίου, τα οποία χορηγούνται με λουτρό ή με πίεση και πυκνότητα
σταδιακά αυξανόμενα. Εξετάστηκαν 61 περιπτώσεις, τα αποτελέσματα των
οποίων εκτίθενται στον πίνακα 2.
Πίνακας 2
ΙΑΣΕΙΣ
10 = 16,39 %
ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ
43 = 70,49 %
ΣΤΑΣΙΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
8 = 13,12 %
γ. Στειρότητα
Στο τομέα της γυναικείας στειρότητας οι δύο τομείς όπου σήμερα η
θεραπεία με ιαματικές πηγές φαίνεται να έχει καλύτερες ενδείξεις είναι:
Η σαλπιγγική στειρότητα που είναι συνέπεια προηγουμένων φλεγμονών
Η στειρότητα της μήτρας “σύνδρομο Asherman”.
Η στατιστική οδήγησε στο συμπέρασμα από τις 73 περιπτώσεις που
εξετάστηκαν να έχουμε ίαση (επήλθε εγκυμοσύνη σε 33 περιπτώσεις, ποσοστό
45,21%).
Ας αφήσουμε τις γυναικολογικές παθήσεις και ας περάσουμε στην θεραπεία των αναπνευστικών παθήσεων με ιαματικό νερό.
ΟΙ ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι άτυπες ασθένειες είναι εκείνες που
μπορούν να αποκομίσουν οφέλη από την λουτροθεραπεία με ιαματικά νερά και
κυρίως το βρογχικό άσθμα, η χρόνια βρογχίτιδα, το εμφύσημα και η
βρογχεκτασία. Τα νερά που έχουν μελετηθεί και έχουν χρησιμοποιηθεί
περισσότερο για την θεραπεία αυτών των άτυπων βρογχοπνευμονοπαθειών
είναι τα θειούχα, τα διττανθρακικά, τα χλωριούχα, τα ανθρακικά,
αρσενικούχα και ραδιενεργά. Τα μεταλλικά αυτά νερά επιδρούν στις νόσους
των αναπνευστικών οδών με μηχανισμούς συνδεδεμένους τόσο με τις χημικές
ιδιότητες (θείον, αρσενικό κ.τ.λ.) όσο και με τις φυσικές ιδιότητες
(ραδιενέργεια, καταπραϋντική και αντισπαστική δράση). Αντιπροσωπευτικά
να πούμε μερικά πράγματα για τα θειούχα νερά.
Θειούχα νερά
Η δράση αυτών των νερών σύμφωνα με κάποιους πρέπει να αναζητηθεί στις
αντιαλεργικές και αντιμολυσματικές ιδιότητες του θείου. Τα θειούχα νερά
στα πλαίσια των χρόνιων αναπνευστικών παθήσεων βρίσκουν πεδίο
θεραπευτικής εφαρμογής στις τραχειοβρογχίτιδες, στις χρόνιες
βρογχίτιδες, στο βρογχικό άσθμα, σε χρόνιες φλεγμονές όπως ρινίτιδες,
φαρυγγίτιδες. Η χορήγηση αυτών των νερών στις αναπνευστικές παθήσεις
μπορεί να ομαδοποιηθεί στο ακόλουθο σχήμα:
Υγρές εισπνοές
Ξηρές εισπνοές
Aerosol
Σοβαρή αντένδειξη θεωρείται πάντα η πνευμονική φυματίωση σε ενεργή
φάση. Πολλοί συγγραφείς, ιδιαίτερα οι Γάλλοι, θεωρούν ότι τα θειούχα
νερά ενδείκνυνται όταν στην αλλεργική αιτιο – παθογένεση συμμετέχει και
ένας μολυσματικός παράγοντας. Τα αποτελέσματα είναι εμφανή κατά την
δεύτερη ή τρίτη εβδομάδα. Ο βήχας γίνεται λιγότερο συχνός και λιγότερα
έντονος, η απόχρεμψη λιγότερο συχνή και πιο ρευστή και κατά συνέπεια η δύσπνοια μειώνεται.
Πρέπει να τονίσουμε όμως ότι ενώ ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών
αποκομίζει οφέλη, από μια τέτοια θεραπεία, υπάρχουν και ασθενείς που
παρουσιάζουν επιδείνωση στην κατάστασή τους.
Ας αναφέρουμε μερικούς παράγοντες που επηρεάζουν την εισπνευσιοθεραπεία.
Εποχή: Οι θεραπείες γίνονται από τον Ιούνιο έως τον
Σεπτέμβριο. Αναφέρεται ότι την εποχή του καλοκαιριού είναι καλύτερη η
ποιότητα των νερών, αυτό όμως δεν ευσταθεί. Θα ήταν προτιμώτερο οι
λουτροπηγές να λειτουργούν όλο το χρόνο ή περισσότερους μήνες (Μάϊο –
Οκτώβριο). Έτσι, δεν θα παρατηρείται και ο συνοστισμός στην προσέλευση
των ασθενών τους καλοκαιρινούς μήνες.
Προετοιμασία: Η σωστή επιλογή της λουτροπηγής αποτελεί το 50% της επιτυχίας της εισπνευσιοθεραπείας.
Διάρκεια: Συνήθως διαρκεί 21 μέρες, αλλά ο χρόνος μπορεί να
παραταθεί ή να βραχυνθεί. Για ν’ αποφευχθεί μια πιθανή θερμική αντίδραση
η θεραπεία μπορεί να χρειασθεί να γίνει διακεκομένα, με μεσοδιαστήματα
μιας ή δυο ημερών.
Κλίμα: Χρειάζεται παρατεταμένη ηλιοφάνεια, ελάχιστη υγρασία,
οι άνεμοι να είναι ασθενείς, να μην εμφανίζονται ομίχλες και η γύρω
περιοχή να έχει δάση για περισσότερο οξυγόνο. Ο ιονισμός της ατμόσφαιρας
επιδρά στην ισορροπία του συμπαθητικού – παρασυμπαθητικού νευρικού
συστήματος του ασθενούς. Τοπικοί παράγοντες που πρέπει επίσης να
ελέγχονται είναι η πυκνότητα των αλλεργιογόνων στην περιοχή της
λουτροπηγής καθώς και ο βαθμός ρύπανσης της ατμόσφαιρας.
Τρόπος ζωής – διαιτητική αγωγή: Αποφεύγεται η σωματική και
πνευματική κόπωση αλλά επιβάλλονται οι περιπάτοι. Το διαιτολόγιο είναι
λιτό και δεν περιλαμβάνει δύσπεπτες τροφές.
Μερικές πηγές κατάλληλες για εισπνευσιοθεραπεία στην Ελλάδα
Σμόκοβο
Η εκμετάλλευση των θερμοπηγών Σμοκόβου άρχισε το 1902.
Νερά: αλκαλικά – θειούχα με θερμοκρασία 40.2°C, 36,3°C και 29,3°C.
Κλίμα: ήπιο, υγιεινό σε υψόμετρο 450μ.
Ενδείξεις: βρογχικό άσθμα, χρόνια βρογχίτιδα, λαρυγγίτιδα, ρινίτιδα.
Κυλλήνη
Πηγές γνωστές από την Βυζαντινή και Ρωμαϊκή εποχή. Η χρήση τους άρχισε από το 1860.
Νερά: υδρόθειο – χλωριονατριούχα με θερμοκρασίες 20.9°C, 25.9°C.
Το πιο απαραίτητο θρεπτικό συστατικό εξακολουθεί να παραμένει το νερό. “Ζωτικότερον γης, ύδωρ” είπε ο Αριστοτέλης.
Ποσιθεραπεία είναι η εισαγωγή υγρών στο πεπτικό σύστημα με πόση, για
θεραπευτικούς σκοπούς. (Σε αυτό θα αναφερθώ). Η επίδραση των ιαματικών
νερών οφείλεται στα μεταλλικά στοιχεία, (υπό μορφή ιόντων), στα κολλοειδή και στα άλατα, τα οποία με την κυκλοφορία φθάνουν στα διάφορα όργανα του οργανισμού όπου ασκούν φαρμακοδυναμική και βιολογική επίδραση.
Το νερό, όπως αναφέρθηκε, αποτελεί μία από τις κύριες πηγές
τροφοδοσίας του ανθρώπινου οργανισμού σε ανόργανα άλατα, τα οποία είναι
απαραίτητα για την καλή λειτουργία του, ενώ η έλλειψή τους δημιουργεί
πολλές επιπλοκές. Ο πίνακας δείχνει το ποσοστό πρόσληψης μεταλλικών
στοιχείων από το πόσιμο νερό, καθώς επίσης και τη συνολική ημερήσια
απαίτηση του οργανισμού μας στα στοιχεία αυτά.
Πίνακας
Υπολογιζόμενη ημερήσια πρόσληψη
Ημερήσια συνεισφορά πρόσληψης MN*, mg
Ημερήσια συνεισφορά νερού ύδρευσης, mg
Στοιχείο
mg
μέσος όρος
μέγιστο
μέσος όρος
μέγιστο
Na
Νάτριο
4500
930
3600
70
250
CI
Χλώριο
5000
200
780
100
490
Ca
Ασβέστιο
1000
290
920
170
280
Mg
Μαγνήσιο
250
100
250
24
45
K
Κάλιο
3000
45
180
10
36
SiO2
Διοξ. Πυρ.
2000
45
120
26
100
Al
Αργίλιο
2,3
0,06
0,14
Sb
Αντιμόνιο
0,034
0,048
As
Αρσενικό
0,1
0,04
0,38
0,002
0,003
Ba
Βάριο
1,0
0,33
0,66
0,08
Be
Βηρύλλιο
<0,015
0,004
0,05
0,0004
0,0006
Bi
Βισμούθιο
<0,005
0,01
B
Βόριο
1,0
1,5
4,0
0,24
Cd
Κάδμιο
0,07
0,0006
2×10-3
0,002
0,008
Cr
Χρώμιο
0,2
0,012
0,06
0,004
0,01
Co
Κοβάλτιο
0,4
0,0004
2×10-3
0,007
0,022
Cu
Χαλκός
2,5
0,017
0,06
0,1
0,7
Fe
Σίδηρος
23
0,8
9,0
0,26
3,0
Pb
Μόλυβδος
0,3
0,02
0,04
0,03
0,09
Li
Λίθιο
0,1
1,4
7,5
0,016
0,02
Mn
Μαγγάνιο
3,0
0,2
2,2
0,048
0,12
Hg
Υδράργυρος
0,02
0,0003
6×10-4
0,0004
0,0016
Mo
Μολυβδένιο
0,2
0,0002
0,0004
Ni
Νικέλιο
<0,3
0,07
0,22
0,012
0,026
Rb
Ρουβίδιο
5,0
0,002
Se
Σελήνιο
0,2
0,0012
0,005
Ag
Άργυρος
0,03
0,0004
Sr
Στρόντιο
1,0
1,2
2,0
0,2
T
Τιτάνιο
0,8
0,001
0,002
U
Ουράνιο
0,001
0,0003
V
Βανάδιο
2,0
0,007
0,012
Zn
Ψευδάργυρος
10
0,044
0,12
0,22
1,4
* MN: Μεταλλικά Νερά
Άλλοτε το μεταλλικό νερό δρα δι ενός εκ των συστατικών του (π.χ.
ραδόνιον εις τα ραδιενεργά ύδατα – διττανθρακικό νάτριο εις τα αλκαλικά)
και άλλοτε δια του συνόλου των συστατικών που βρίσκονται σ’ αυτό. Τις
περισσότερες φορές η θεραπευτική δράση των μεταλλικών νερών εκδηλώνεται
μετά από μακρυχρόνια χορήγηση. Εξαιρούνται τα θειονατριούχα και
θειομαγνησιούχα μεταλλικά νερά τα οποία μόλις χορηγηθούν έχουν άμεσα
θεραπευτικά αποτελέσματα – δρούν ως καθαρτικά. Είναι αυτονόητο ότι η
κακή λειτουργία της καρδιάς ή των νεφρών αποτελεί βασική αντένδειξη για
κάθε είδος ποσιθεραπείας.
Με την πόσιν Ιαματικών νερών έχουμε
α) Αύξηση της διούρησης.
β) Βελτίωση της πεπτικής λειτουργίας.
γ) Ρύθμιση της λειτουργίας της χοληδόχου κύστεως.
δ) Βελτίωση της εντερικής λειτουργίας.
Ας πούμε δύο λόγια για την διούρηση και την πεπτική λειτουργία.
Το Ιαματικό νερό είναι υπότονον (εν σχέση με τον όρο του αίματος) και γι’ αυτό το λόγο γρήγορα απορροφάται και απεκκρίνεται από τους νεφρούς.
Με την γρήγορη διέλευση του νερού από τις χολιφόρους και ουροφόρους οδούς συμπαρασύρονται και αποβάλλονται άλατα και μικροίλίθοι.
Το ανθρακικό οξύ που περιέχεται σε πολλά ιαματικά νερά προκαλεί διέγερση της λειτουργίας του στομάχου και αύξηση της εκκριτικήςλειτουργίας. Αυτό το ίδιο το ανθρακικό οξύ προκαλεί αύξηση των περισταλτικών κινήσεων του εντέρου και αύξηση της συσταλτικότητας της χοληδόχου κύστεως.
Τα θερμικά ερεθίσματα στην ποσιθεραπεία έχουν περιορισμένο ενδιαφέρον
και αυτό διότι τα διάφορα θερμικά ερεθίσματα έχουν τοπογραφικώς
περιορισμένη έκταση που αρχίζει από την στοματική κοιλότητα και
τελειώνει στο στομάχι. Πέραν του πυλωρού το περιεχόμενο του
δωδεκαδακτύλου φέρει την ίδια θερμοκρασία με την θερμοκρασία του
σώματος. Κατά συνέπεια, δεν έχουμε καμία θερμική δράση. Τούτο συμβαίνει
γιατί το έντονα ψυχρό ή θερμό νερό αυξάνει την περισταλτικότητα του στομάχου.
Σ’ αυτή τη φάση λοιπόν θα έπρεπε να έχουμε μία γρήγορη κένωση του
στομάχου αντίθετα όμως έχουμε μια επιβράδυνση και αυτό συμβαίνει γιατί
και τα δύο αυτά ερεθίσματα το έντονα ψυχρό ή το έντονα θερμό προκαλούν σύσπαση του πυλωρού.
Γι’ αυτόν τον λόγο άτομα με παθήσεις του στομάχου ή του πυλωρικού
στομίου πρέπει ν’ αποφεύγουν να πίνουν υγρά πολύ θερμά ή έντονα ψυχρά.
Τα χημικά ερεθίσματα κατά την ποσιθεραπεία εμφανίζουν μεγάλο
ενδιαφέρον. Με την λήψη ορισμένων μεταλλικών νερών έχουμε άλλες φορές
μεν γενικά εμπλουτισμό του οργανισμού σε μεταλλικές ουσίες άλλες φορές
δε εμπλουτισμό σε μια ορισμένη ουσία ή σε ένα ορισμένο όργανο. Μια
μεταλλική ουσία μπορεί να εκτοπίσει από συγκεκριμένο χώρο του οργανισμού
μία άλλη καθώς επίσης να γίνει η αιτία για την απέκκριση μιας άλλης.
π.χ.
Εισαγωγή βρωμίου: έχουμε αποβολή χλωρίου
Εισαγωγή νατρίου: έχουμε αποβολή καλίου
Εισαγωγή ασβεστίου: εκδίωξη του μαγνησίου
Ακόμα είναι δυνατόν μεταλλική ουσία να αναστείλει την μεταβολή άλλων
ουσιών. Αποδείχθηκε ότι τα χλωριούχα, το διττανθρακικό νάτριο και κάλιο
επιφέρουν κατακράτηση ασβεστίου. Πολλές έρευνες έχουν γίνει και έχουν
αποδείξει ότι με την λήψη μεταλλικών νερών από διάφορες πηγές έχουμε
μεταβολές στην περιεκτικότητα του ορού του αίματος. (Clark)
Να μου επιτρέψετε να αναφερθώ τώρα, περιληπτικά, σε δύο μελέτες που
έγιναν στην Ιταλία και έχουν δημοσιευθεί στο Ιατρικό περιοδικό “Clinica
Terapeutica” 149 (2) 127 – 130 1998.
Σ’ αυτές τις μελέτες επικυρώνεται η χρησιμότητα της πόσης μεταλλικού νερού.
1η Μελέτη: “Κλινικοεπιδημιολογική μελέτη της αποτελεσματικότητας ιαματικής θεραπείας στις γαστροεντερολογικές ασθένειες”.
Σκοπός αυτής της μελέτης ήταν να υπολογισθούν:
α) Τα θεραπευτικά αποτελέσματα της πόσης μεταλλικού νερού.
β) Να υπολογισθεί πόσο επηρεάζεται η κατανάλωση γαστροεντερικών φαρμάκων με την λήψη μεταλλικού νερού.
γ) Να υπολογισθούν οι εργάσιμες μέρες που χάνονται από ασθενείς με δυσπεπτικό σύνδρομο ή χρόνια δυσκοιλιότητα.
Εξετάσθηκαν λοιπόν 965 με ασθενείς που είχαν θεραπεία με μεταλλικό νερό στο Montecatini.
Αποτελέσματα:
α) Η θεραπεία με μεταλλικό νερό καθόρισε μια εκπληκτικά σύντομη βελτίωση στα κλινικά συμπτώματα.
β) Η θεραπεία με μεταλλικό νερό μείωσε την λήψη γαστροεντερικών φαρμάκων ανά έτος.
γ) Με την θεραπεία με μεταλλικό νερό μειώθηκε ο αριθμός των χαμένων εργάσιμων ημερών.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Αυτή η επιδημιολογική μελέτη επικυρώνει την χρησιμότητα της πόσης
μεταλλικού νερού στην θεραπεία ορισμένων γαστροεντερικών συνδρόμων είτε
βραχυπρόθεσμα είτε μεσοπρόθεσμα όμως.
2η Μελέτη “Χολοεκριττικό και χολοαγωγικό αποτέλεσμα νερού με θειϊκό
άλας από τις πηγές Tabiano στη χολόσταση – στις ασθένειες του ήπατος που
έχουν σχέση με το αλκοόλ” (Clinica Terapeutica 148 (1 – 2) 15 – 22 1997)
Γίνεται λοιπόν αναφορά στη χολαγωγική δραστηριότητα και στην
χολοεκριττική ιδιότητα του νερού Pergoli, το οποίο μπορεί να
χρησιμοποιηθεί σαν συμπληρωματική θεραπεία στην ίαση χολικής στάσης στον
αλκοολισμό.
Πήραν λοιπόν 20 άνδρες αλκοολικούς (40 – 60 ετών) με αποχή δύο
εβδομάδων από ποτό και με θετικές εργαστηριακές ενδείξεις χολικής στάσης
(δηλ. αυξημένα επίπεδα συνολικής και ελεύθερης χολερυθρίνης και
αυξημένα επίπεδα του ηπατικού αλκαλικού φωσφορικού άλατος).
Αυτούς λοιπόν τους 20 άνδρες τους χώρισαν σε 2 ομάδες. Στους 10 πρώτους που αποτελούσαν ας πούμε την ομάδα Α1 έδιναν νερό – νεράκι 500ml την ημέρα και για 3 εβδομάδες. Στους υπόλοιπους 10 ας πούμε στην ομάδα Α2 έδιναν νερό με θεϊικό ασβεστούχο άλας από την πηγή “Pergolil” Tabiano στην Parma.
Είχαμε λοιπόν για την ομάδα Α2 δηλ. (για
τους αλκοολικούς που έπιναν νερό “Pergoli”) συστολή της χοληδόχου
κύστεως και μείωση στο μετρημένο εμβαδόν της (μετρήσεις που έγιναν
ηχογραφικά). Αυτό δεν συνέβη για την ομάδα Α1.
Επιπλέον μετά από 3 εβδομάδες θεραπείας με νερό Pergoli έχουμε μείωση
σε κανονικά επίπεδα των συνολικών επίπεδων χολερυθρίνης στην ομάδα Α2 ενώ έμειναν αμετάβλητα στην Α1.
Η ποσιθεραπεία δρα σε τοπικό και σε γενικό επίπεδο.
Ενδεικνυόμενα είδη νερών
Ολιγομεταλλικά. Είναι νερά με στερεό υπόλοιπο μικρότερο των 200mg% και περιέχουν Na, Ca, Mg, CI, SO4, HCO3, καθώς και ίχνη Fe, Cu, Mn, Cr, Co, Zn και άλλων βαρέων μετάλλων.
Επίσης περιέχουν διαλυμένα, σε άλλοτε άλλη ποσότητα αέρια, όπως
οξυγόνο, άζωτο ή διοξείδιο του άνθρακα. Το pH είναι συνήθως ελαφρώς
όξυνα, είναι επί το πλείστον κρύα και ορισμένα από αυτά είναι
ραδιενεργά.
Η θεραπευτική τους δράση παραδοσιακά αποδίδεται στην υποτονικότητά τους.
Επίσης στα ολιγομεταλλικά νερά αποδίδεται δράση διουρητική δια μέσου αυξήσεως της νεφρικής αιματώσεως.
Ανθρακικά ολιγομεταλλικά νερά. Περιέχουν αυξημένη ποσότητα CO2. Παρουσιάζουν διουρητική δράση η οποία αποδόθηκε στην ταχεία και αθρόα απορρόφησή τους από τον γαστρικό βλεννογόνο.
Το “ΞΥΝΟ ΝΕΡΟ” που προέρχεται από τη Φλώρινα και η “ΣΑΡΙΖΑ” που
προέρχεται από την Άνδρο είναι επιτραπέζια νερά κατάλληλα για
ποσιθεραπεία.
“ΞΥΝΟ ΝΕΡΟ”
Ανήκει στην κατηγορία των ψυχρών (αλκαλικών γαιών) υδροανθρακικών
οξυπηγών. Το pH των πηγών του “ΞΥΝΟΥ ΝΕΡΟΥ” είναι 6,6 και γι’ αυτό έχει
ευχάριστη χαρακτηριστική υπόξυνη γεύση. Επειδή δε περιέχει μαγνήσιο και
ασβέστιο ενδείκνυται στην γεροντολογία, μια και στο γήρας υπάρχουν
οστεοπορωτικές αλλοιώσεις των οστών.
“Ενδείξεις του “ΞΥΝΟΥ ΝΕΡΟΥ”
α) Δυσπεπτικές καταστάσεις
β) Ουρική αθρίτις
γ) Ψαμμίασις – λιθίασης
δ) Χρόνιες φλεγμονές των κατωτέρων ουροφόρων οδών.
ε) Δυσκοιλιότητα
ζ) Ελαφρά ηπατοπάθεια
“Αντενδείξεις του “ΞΥΝΟΥ ΝΕΡΟΥ”
α) Βαρειά και χρόνια ηπατοπάθεια
β) Υπετροφία προστάτου
γ) Έλκη στομάχου και πυλωρού
“ΣΑΡΙΖΑ“
Το νερό της “ΣΑΡΙΖΑ Σ” έχει μεγάλη διαλυτική ικανότητα στα άλατα –
είναι διουρητικό και έχει περίπου την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες
ιδιότητες με το νερό “EVIAN”
“Ενδείξεις του νερού “ΣΑΡΙΖΑ”
α) Λιθιάσεις – ψαμμιάσεις – κρυσταλλουρία
β) Γαστρεντερικές διαταραχές – παθήσεις του στομάχου του εντέρου και της χοληδόχου κύστεως
γ) Εκζεματοειδείς δερματίτιδες
“Αντενδείξεις του νερού “ΣΑΡΙΖΑ “
α) Βαρειά και χρόνια ηπατοπάθεια
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Όλο και περισσότεροι “απελπισμένοι” ασθενείς αναζητούν λύσεις και
στηρίζουν τις ελπίδες ιάσής τους στην Εναλλακτική Ιατρική. Η
λουτροθεραπεία είναι καθαρά μια μορφή εναλλακτικής θεραπείας και θα
πρέπει να τύχει κρατικής υποστήριξης. Όλες οι λουτροπόλεις της Ελλάδος –
και έχουμε πάρα πολλές – θα πρέπει να αναδομηθούν και να
εκσυγχρονιστούν έτσι ώστε η λουτροθεραπεία να μην είναι προνόμιο των
ολίγων.
Κλείνω με την εύστοχη παρατήρηση του Καθηγητή της Δερματολογίας κ. Κατσάμπα “Τα Λουτρά στην Ελλάδα έχουν ένα ένδοξο παρελθόν, ένα αμφίβολο παρόν και πιθανόν ένα πολλά υποσχόμενο μέλλον”.
Βρίσκονται στο Νομό Φθιώτιδος. Απέχουν από Αθήνα 199 χλμ. Από Λαμία 15 χλμ. Οι πηγές είναι υδροθειο-νατριούχες θερμοκρασίας 41°C και ραδιενέργειας 0,6 Mach. Ανήκουν στον ΕΟΤ. Εκτός από την Λουτροθεραπεία που συνίσταται για παθήσεις νεύρων- ρευματικές- γυναικολογικές γίνεται και εισπνεοθεραπεία με τα αέρια της πηγής, ρινοπλύσεις για τις παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος.
Τα Λουτρά Καλλιδρόμου ή Ψωρονέρια ενδείκνυνται για δερματικές παθήσεις, εκζέματα -ψωρίαση. Τα στενά των Θερμοπυλών που το 480 π.Χ. ήταν πράγματι στενά, γνωστά για την μάχη των Θερμοπυλών, όπου έπεσαν οι 300 υπο τον Λεωνίδα με 700 Θεσπιείς που έμειναν όχι από ανάγκη αλλά από χρέος κινούμενοι. Τελευταία στήθηκε και μνημείο για τους Θεσπιείς πλάϊ στο μνημείο του Λεωνίδα και των Σπαρτιατών.
Η ονομασία της περιοχής όπως αναφέρει ο Ρωμαίος ιστορικός ΤΙΤΟΣ ΛΙΒΙΟΣ 59 π.Χ. οφείλεται στην ύπαρξη των θερμών ιαματικών πηγών που έρρεαν ανάμεσα από το Στενό τις “Πύλες”.
Σήμερα ο επισκέπτης μπορεί να δει αντικρυστά και να θαυμάσει τον καταρράχτη με το άφθονο ζεστό νερό, κατάλληλο και φίλιο προς το δέρμα για τη χρήση σε σαμπουαν και για κρέμες ευεργετικές για το δέρμα.
Κατά την μυθολογία τις πηγές τις δημιούργησε ο Ήφαιστος, κατόπιν παράκλησης της Αθηνάς για να λούζεται εκεί ο Ηρακλής και να ξαναβρίσκει τις δυνάμεις του και το Λίμπιντο μετά τους Άθλους του.
Σ’ αυτή την περιοχή, αφού άρπαξε την ΙΟΛΗ, υπάρχει στην Οίτη και επώνυμος πηγή. Στη χώρα γύρω από τα βουνά της Οίτης ο Ηρακλής απεσύρθει με τους δικούς του και την Ιόλη. Η Δηιάνειρα, γυναίκα του Ηρακλή για να εκδικηθεί του έδωσε σαν δώρο μεγαλόπρεπο ρούχο δηλητηριασμένο με αίμα του Κένταυρου Μέσσου. Ο Ηρακλής το φόρεσε και τότε άρχισε το μαρτύριο του. Αυτό κόλλησε επάνω στο δέρμα του και εκείνος για να το βγάλει αποσπούσε μαζί και κομμάτια δέρματος και ιστών του σώματος του. Ο πόνος και η μανία του ήταν τόσο μεγάλη που ξερίζωνε δέντρα ( έλατα) και τα πέταγε κάτω από το βουνό και μέχρι το Μαλιακό Κόλπο. Τότε άναψε μεγάλη φωτιά και έπεσε επάνω για να καεί για να γλιτώσει από τους φριχτούς πόνους. Αμέσως πήγασε ποταμός, ο Γοργοπόταμος, έτρεξε και έσβησε την φωτιά. Τότε ο Ηρακλής ανελήφθη στους ουρανούς. Τυλίχθηκε μέσα σε σύννεφο και έφθασε στον Όλυμπο, όπου έμεινε έκτοτε μαζί με τους θεούς, που τον έχρισαν ΗΜΙΘΕΟ.
ΛΕΩΝΙΔΑΣ-ΔΙΑΚΟΣ-ΑΡΗΣ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗΣ
Στενό των Θερμοπυλών μεγάλης στρατιωτικής σημασίας για τους χρόνους της Ελληνικής Αρχαιότητας αλλά και για μετέπειτα. Στενό πέρασμα μεταξύ Καλλίδρομου ( παραφυάδα της Οίτης) και της Θάλασσας. Σήμερα στενό δεν υπάρχει λόγω της πρόσχωσης του Σπερχειού η παραλία απομακρύνθηκε μερικά χιλιόμετρα. Το μήκος της διόδου ήταν 1 χιλιόμετρο. Στα δύο άκρα ήταν τόσο στενή ώστε μόνο μια άμαξα μπορούσε να περάσει. Τον Ιούλιο του 480 π.Χ. έγινε η μάχη μεταξύ Ελλήνων και Περσών υπό την αρχηγία του Ξέρξη, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο ο στρατός των Περσών ανήρχετο σε 1.700.000 με 3000 μεταγωγικά πλοία και 1200 πολεμικά και 80000 ιππείς.
Οι Έλληνες αποφάσισαν να αμυνθούν αρχικά στο στενό των Τεμπών, όταν όμως έμαθαν οτι οι Θεσσαλοί “εμήδησαν” υποχώρησαν στο στενό των Θερμοπυλών όπου και τελικά έδωσαν την μάχη. Όταν περικυκλώθηκαν κατόπιν της προδοσίας του Εφιάλτη, ο Λεωνίδας διέταξε τότε τους άλλους να φύγουν, γιατί του ήταν αδύνατον να φύγει διότι “τοις κοινων ρήμασι πυθομενοι”, δηλαδή ήταν υποχρεωμένοι να μείνουν. Εκεί παρέμειναν εθελοντικά και οι 700 Θεσπιεις. Όλοι σκοτώθηκαν.
Ο Θανάσης Διάκος από την Μουσουνίτσα μετά από την υποχώρηση του Πανουργια και Δυοβουνιώτη που τον εγκατέλειψαν αποφάσισε να μείνει, αν και δεν ήταν υποχρεωμένος να λογοδοτήσει σε κάποια κυβέρνηση, εν αντιθέση με τον Λεωνίδα που έπρεπε να μείνει διότι “τοις κοινων ρήμασι πειθομενοι”. Αυτό είναι και το μεγαλείο του Θανάση διάκου που τον ανυψώνει υπεράνω και αυτού ακόμη του Λεωνίδα.
Πιο πάνω, κοντά στο χωριό Γοργοπόταμος, στην ομώνυμη γέφυρα του Γοργοποτάμου, που θα επισκεφθούμε, άλλος ένας αετός της Ρούμελης, ο Θανάσης Κλάρας – Άρης Βελουχιώτης καραδοκεί και στην κατάλληλη στιγμή χτυπάει μαζί με τον Ζέρβα τη Γέφυρα του Γοργοποτάμου, όπου ο Γοργοπόταμος στην Αλαμάνα στέλνει περήφανο χαιρετισμό όπως τραγουδούσαν οι Αντάρτες της Ρούμελης.
Αυτό είχε σαν συνέπεια αφ’ ενός να καθυστερήσει ο ανεφοδιασμός του ΡΟΜΕΛ ΣΤΗΝ Αφρική για ένα τουλάχιστον πολύτιμο μήνα και αφετέρου έδωσε το έναυσμα να φουντώσει το αντάρτικο στα βουνά της Ρούμελης και όχι μόνο.
ΙΑΜΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΥΠΑΤΗΣ-ΙΣΤΟΡΙΑ & ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ
Στις Κομποτάδες εδώ στα πλατάνια, που βλέπεται και την σχετική επιγραφή, στις 18 Απριλίου 1821 συναντήθηκαν οι Θανάσης Διάκος- Πανουργιάς Δυοβουνιώτης με 2500 άνδρες. Εδώ κατέστρωσαν τα σχέδια που σαν σκοπό είχαν να ανακόψουν την κάθοδο του ΟΜΕΡ ΒΡΥΩΝΗ, που θα ξεκινούσε από το Ζητούνι ( Λαμία). Στο Γεφύρι της Αλαμάνας στάθηκε ο Διάκος με 600. Ο Δυοβουνιώτης έπιασε το γεφύρι του Γοργοποτάμου με 400. Στις 22 Απριλίου ο Ομερ Βρυώνης έφθασε στη θέση που κατείχε ο Δυοβουνιώτης. Με την δεύτερη επίθεση οι του Δυοβουνιώτη το έβαλαν στα πόδια. Το ίδιο έγινε και με τον Πανουργια, αφού έχασε αρκετούς άνδρες. Έτσι έμεινε μόνος του ο Διάκος, αφού σκότωσαν αρκετούς Τούρκους τότε με εντολή του Ομερ Βρυώνη συνελήφθει αφού τον καπάκωσαν δένοντας μεταξύ των 4 κάπες. Τον ήθελε ζωντανό γιατί ήταν φίλος του από τα χρόνια του Αλή Πασά στα Γιάννενα. Οδηγήθηκε στο Ζητούνι και του προτάθηκε να κρατήσει το αρματολίκι του αρκεί να αποκυρήξει τον αγώνα. Ο Διάκος αρνήθηκε και τότε εσουβλήσθη κατα τρόπο που περιγράφει ο σέρβος Ιβο Αντρις στο βιβλίο “Το γεφύρι του Δρίνα” Έπρεπε το σουβλί να περάσει διαμέσου των ιστών του σώματος, ώστε να μην βλάψει καίρια όργανα- το μαρτύριο να διαρκεί και ο θάνατος να μην επέρχεται. Σ’ αυτή την θέση τον βρήκε Αρβανίτης, γνωστός του Διάκου από τα χρόνια του Αλή Πασά και κατόπιν παρακλήσεως του Διάκου τον πυροβόλησε και τον απήλαξε από το μαρτύριο.
Ιαματικές Πηγές Υπάτης
Η ιαματική πηγή της Υπάτης είναι υδροθειο-χλωριούχος και αλκαλικών γαιών οξυπηγή θερμοκρασίας 33,5°C, ραδιενέργειας 0,11 Mach. Αναβλύζει από βάθος 18μ. μέσα σε μια κατάφυτη περιοχή της πεδιάδας του Σπερχειού στους πρόποδες της Οίτης. Έχει θερμοκρασία παραπλήσια του σώματος. Φυσικοχημικά μοιάζει με τις πηγές ROUAT της Γαλλίας. Τα νερά της ενδείκνυνται για δερματικά, ρευματικά, ασθένειες κυκλοφοριακού συστήματος και νευροφυτικού συστήματος, φλεβίτιδες, παθήσεις βαλβίδων καρδιάς. Από επιγραφές του 4ου π.Χ. αιώνα που σώζονται, γνωρίζουμε ότι τα λουτρά της Υπάτης ήταν αφιερωμένα στη θεά Αφροδίτη. Μια επιγραφή γράφει “Ληθην τ’ όπισθεν ος ιθι ελευσεται”
Απέκτησε μεγάλη φήμη λόγω των μαγισσών, ιέρειων που τον κατοικούσαν και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στους λουόμενους. Υπήρχε εδώ ολοκληρωμένο θεραπευτικό σύστημα, ανάλογο με τα Ασκληπεία, όπου κατά τον Πλίνιο και Θεόφραστο θεράπευαν τους ασθενείς χρησιμοποιώντας σε συνδυασμό με Λουτροθεραπεία και ποσιθεραπεία το φυτό Ελλέβορος (Elleborus nigra) , που φυτρώνει στις πλαγιές της Οίτης και έχει καταπραϋντικές και απαλυντικές στο δέρμα ιδιότητες, όθεν παρακαλούνται οι βοτανοσκόποι της Εθνοφαρμακολογίας να εντοπίσουν και αναγνωρίσουν το φυτό κατά τον περίπατο στις πλαγιές της Οίτης. Χαρακτηριστικό της πηγής είναι ότι έχει μεγάλη ποσότητα ανθρακικών αλάτων και επομένως CO2 , το οποίο κατόπιν παρατηρήσεων και μελετών του Καθηγητή Καραγκούνη του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνίου, προκαλεί διεύρυνση των πόρων του δέρματος με αποτέλεσμα την καλύτερη αναπνοή αλλά και τη διείσδυση ουσιών αιθέριων ελαίων διαμέσου του δέρματος μετά την Λουτροθεραπεία( HCO3 924 GR/LIT).
