Ο ΛΟΙΜΟΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ 430 – 427 π.Χ. & Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΤΟΥ ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ ΤΟΥ ΚΩΟΥ

Κ. Σταθόπουλος MSC

Φαρμακοποιός – Ερευνητής

Στο δεύτερο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου κατά το θέρος και σχεδόν ταυτόχρονα με την είσοδο των Λακεδαιμονίων στην Αττική, υπό την αρχηγία του Βασιλέως Αρχίδαμου, όπως περιγράφεται από τον Θουκυδίδη κατά μετάφραση Ελ. Βενιζέλου, ενέσκηψε για πρώτη φορά στην Αθήνα Λοιμός θανατηφόρος που ποτέ άλλοτε δεν εμνημονεύετο, Λοιμώδης νόσος τέτοιας εκτάσεως διότι ούτε γιατροί που αγνοούσαν την φύση της ασθένειας και επεχείρουν, δια πρώτη φορά να την θεραπεύσουν αλλ’ απεθνήσκουν οι ίδιοι όταν έρχονταν σε επαφή με την νόσο, και ούτε καμιά άλλη ανθρώπινη τέχνη μπορούσε να βοηθήσει.

Αυτά αναφέρονται από τον πατέρα της Ιστορία Θουκυδίδη ο οποίος προσβληθείς υπό την νόσο, και ευτυχώς εθεραπεύθη, και έτσι έχουμε την περιγραφή της νόσου κατά αριστοτεχνικό τρόπο.

Πολλοί υποστήριζαν και υποστηρίζουν ότι ο λοιμός ανήκει στην κατηγορία των ιών οι οποίοι μετελάχθησαν ή εξέλειπαν, ώστε σήμερα ο ίδιος ιός να μην υπάρχει.

Άλλοι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι επρόκειτο περί ευλογιάς, πανώλης, οστρακιάς, μηνιγγίτιδας, κίτρινου πυρετού, πανδημικής γρίπης, δάγκειο, εργοτισμού [προσβολή με τον μύκητα ερυσιβώδους όλυρας (claviceps purpurea), που απεδόθη σε δολιοφθορά των Σπαρτιατών].

Απάντηση σ’ αυτό το μεγάλο ερώτημα έδωσε μετά από 2.500 χρόνια η Ελληνική σύγχρονη Επιστήμη.

Η Επιστημονική τεκμηρίωση της αιτίας του λοιμού της Αθήνας εξασφαλίστηκε από το αρχαιολογικό υλικό της ανασκαφής 1994-95 υπό την εποπτεία της Αρχαιολόγου Έφης Μπαζιοπούλου στην περιοχή του αρχαίου νεκροταφείου Αθηνών στον Κεραμικό, όπου ανακαλύφθηκε ομαδικός τάφος 150 ατόμων που χρονολογήθηκε μεταξύ 430 – 426 π.Χ. Τα σώματα ήσαν στοιβαγμένα κατά σωρούς γεγονός που υποδηλώνει ότι θάφτηκαν βιαστικά και χωρίς την φροντίδα όπως επέβαλε ο σεβασμός των Αρχαίων Ελλήνων στους νεκρούς. Δηλ. επρόκειτο για θύματα του λοιμού της Αθήνας.

Στην σχετική μελέτη του Δ/ρος Μανώλη Παπαγρηγοράκη και της ομάδας του αποτελούμενης από τον Γενετιστή Χρήστο Γιαπιτζάκη, τον Ορθοδοντικό Φίλιππο Συνοδινό και την Αρχαιολόγο Έφης Μπαζιοπούλου – Βαλαβάνη (η μελέτη δημοσιεύτηκε στην Ιατρική Επιθεώρηση International Journal of Infections Diseases).

Στη μελέτη λοιπόν χρησιμοποιήθηκαν δόντια από τρεις διαφορετικούς σκελετούς από τον ομαδικό τάφο του Κεραμικού. Η επιλογή του υλικού έγινε επειδή έχει αποδειχθεί ότι μετά θάνατο τα δόντια διατηρούνται ακέραια για μεγάλο χρονικό διάστημα διατηρώντας το περιεχόμενό τους, τον πολφό, στεγανό και ανεπηρέαστο από εξωτερικές επιμολύνσεις.

Συνεπώς η ανάλυση του DNA του πολφού δοντιών δύναται να οδηγήσει σε αναδρομική διάγνωση, ακόμη και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύεται από μικροβιαιμία.

Όθεν ο μικροβιακός παράγων που κυκλοφορεί στο αίμα άρα και στο εσωτερικό του δοντιού τον πολφό μετά την νέκρωση παγιδεύεται και μουμιοποιείται.

Με την χρήση σύγχρονων εργαστηριακών μεθόδων στο εργαστήρι της Ιατρικής Σχολής, Μοριακής Νευροβιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών και με την μέθοδο του DNA που βρέθηκε στον πολφό των δοντιών, διαπιστώθηκε ότι το μικρόβιο Salmonella Enterica Typhi είναι υπεύθυνο για την εκδήλωση του Τυφοειδούς Πυρετού.

Συνάγεται το αποτέλεσμα ότι ο Τυφοειδές Πυρετός ήταν η αιτία του Λοιμού της Αθήνας.

Πράγμα που συμφωνεί με πολλά από τα κλινικά χαρακτηριστικά του Λοιμού όπως περιγράφονται από τον Θουκυδίδη.

Περιγράφει λοιπόν ο Θουκυδίδης το γεγονός λέγοντας:

Αλλά εγώ που ο ίδιος έπαθα από την νόσο και με τα ίδια μου τα μάτια είδα άλλους πάσχοντας. Θα εκθέσω την πραγματική πορεία και θα περιγράψω τα συμπτώματα, η ακριβής παρατήρηση των οποίων θα επιστρέψει ασφαλέστερα στο καθένα που θα ήθελε να τα σπουδάσει επιμελώς να κάμει την διάγνωσή της αν ποτέ ήθελε και πάλιν ενσκήψει.

To έτος τωόντι εκείνο, κατά κοινήν ομολογίαν, έτυχε μέχρι της στιγμής της εισβολής της νόσου να είναι κατ’ εξοχήν απηλλαγμένον από αλλάς ασθενείας. Εάν όμως κανείς υπέφερεν τυχόν προηγουμένως από καμμίαν άλλην ασθένειαν, όλαι κατέληγαν εις αυτήν. Όσοι εξ άλλου ήσαν ως τότε υγιείς, χωρίς καμμίαν φανεράν αιτίαν προσεβάλλοντο αιφνιδίως από πονοκέφαλον με ισχυρόν πυρετόν και ερυθήματα και φλόγωσιν των οφθαλμών και το εσωτερικόν του στόματος, ο φάρυγξ και η γλώσσα εγίνοντο ευθύς αιματώδη και η εκπνοή ήτο αφύσικος και δυσώδης. Κατόπιν των φαινομένων αυτών, επηκολούθουν πταρνισμοί και βραχνάδα και μετ’ ολίγον το κακόν κατέβαινεν εις το στήθος, συνοδευόμενον από ισχυρόν βήχα. Και όταν προσέβαλλε τον στόμαχον, επροκάλει ναυτίαν και ταύτην επηκολούθουν, με μεγάλην μάλιστα ταλαιπωρίαν, εμετοί χολής, όσοι περιγράφονται υπό των ιατρών. Και εις άλλους μεν αμέσως, εις άλλους δε πολύ βραδύτερον, παρουσιάζετο τάσις προς έμετον ατελεσφόρητος, προκαλούσα ισχυρόν σπασμόν, ο όποιος εις άλλους μεν κατέπαυεν, εις άλλους δε εξηκολούθει επί πολύ. Το σώμα εξωτερικώς δεν παρουσιάζετο πολύ θερμόν εις την αφήν, ούτε ήτο ωχρόν, αλλ’ υπέρυθρον, πελιδνόν, έχον εξανθήματα μικρών φλυκταινών και ελκών. Εσωτερικώς όμως εθερμαίνετο τόσον πολύ, ώστε οι ασθενείς δεν ηνείχοντο ούτε τα ελαφρότερα ενδύματα ή σινδόνια και επέμεναν να είναι γυμνοί και μεγίστην ησθάνοντο ευχαρίστησιν αν ημπορούσαν να ριφθούν εντός ψυχρού ύδατος. Πολλοί δε πράγματι, οι οποίοι είχαν μείνει ανεπιτήρητοι, ερρίφθησαν εις δεξαμενάς, διότι κατετρύχοντο από δίψαν άσβεστον, αφού και το πολύ και το ολίγον ποτόν εις ουδέν ωφέλει. Και η αδυναμία του ν’ αναπαυθούν καθώς και η αϋπνία, τους εβασάνιζαν διαρκώς. Και το σώμα, εφόσον η νόσος ήτο εις την ακμήν της, δεν κατεβάλλετο, αλλ’ αντείχε καταπληκτικώς εις την ταλαιπωρίαν, ώστε η απέθνηκαν οι πλείστοι την εβδόμην ή ενάτην ημέραν εκ του εσωτερικού πυρετού, πριν εξαντληθούν εντελώς αι δυνάμεις των ή εάν διέφευγαν την κρίσιν, η νόσος κατήρχετο περαιτέρω εις την κοιλίαν και επροκάλει ισχυράν έλκωσιν και συγχρόνως επήρχετο ισχυρά διάρροια, ούτως ώστε κατά το μεταγενέστερον τούτο στάδιον, οι πολλοί απέθνησκαν από εξάντλησιν. Διότι το νόσημα, αφού ήρχιζεν από την κεφαλήν, όπου το πρώτον εγκαθίστατο, εξετείνετο βαθμηδόν έφ’ όλου τουσώματος και αν κανείς ήθελε διαφύγη τον θάνατον, προσέβαλλε τα άκρα, όπου άφηνε τα ίχνη του. Καθόσον το νόσημα προσέβαλλε και τα αιδοία και τα άκρα των χειρών και ποδών και πολλοί χάνοντες αυτά εσώζοντο μερικοί μάλιστα έχαναν και τους οφθαλμούς. Άλλοι πάλιν ευθύς μετά την θεραπείαν, είχον γενικήν αμνησίαν και δεν εγνώριζαν ούτε εαυτούς, ούτε τους οικείους των.

Η νόσος διήρκησε συνολικά περίπου 2,5 έτη με ενδιάμεσες διακοπές και εξάρσεις στο διάστημα μεταξύ 430 – 427 π.Χ.

Πώς αντιμετωπίστηκε η νόσος;

Πολλοί συγγραφείς υποστηρίζουν ότι ο Περικλής κάλεσε τον Ιπποκράτη και μάλιστα τον υποδέχτηκε στον Πειραιά με την Ασπασία.

Δεν είναι απαραίτητο προκειμένου ν’ αντιμετωπίσεις μια ασθένεια να γνωρίζεις την αιτία που την προκαλεί, όπως επίσης δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζεις πως δρα ένα φάρμακο που θα χορηγήσεις.

Ακόμη και ο ίδιος ο Fleming δεν γνώριζε πως θα δράσει αυτό που ονόμασε πενικιλίνη. Μια παρατήρηση έκανα και η τύχη βοήθησε τόνισε στην ομιλία του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πώς οι μύκητες κατέστρεφαν τις μικροβιολογικές καλλιέργειες στα τρυβλία του, δηλ. τα βακτήρια και χρησιμοποίησε τους μύκητες να καταστρέψει τα βακτήρια, όλα τ’ άλλα, δηλ. δράση χημικός τύπος φαρμακοκινητική κ.λπ. προέκυψαν μετά με συνεργασία συνεργατών του.

Ο Fleming χρησιμοποίησε τους μύκητες (penicillium notatum) για να εξουδετερώσει, καταπολεμήσει τα βακτήρια, όπως και ο Ιπποκράτης χρησιμοποίησε τον καπνό (φορμαλδεΰδη) για να απολυμάνει το περιβάλλον, σπίτια και να καταπολεμήσει τον λοιμό.

Η παράδοση θέλει τον Ιπποκράτη παρόντα στο λοιμό ήταν τότε 30 ετών (γεν. 460 π.Χ.) είχε έλθει σε σύγκρουση με το Ιερατείο της Κω και της Κνίδου αφού όπως αναφέρει ο Γαληνός: «Ο Ιπποκράτης την τέχνη εις επιστήμη ανήγαγεν».

Πιστεύει ότι οι αιτίες των νόσων βρίσκονται στο περιβάλλον ή και στον ίδιο τον άνθρωπο, όπου ανήκει ο ίδιος ο άνθρωπος δηλ. στο περιβάλλον. Δεν πιστεύει στην Θεόθεν νόσον, δεν πιστεύει στην θεϊκή παρέμβαση για την ίαση αλλά γνώση και εμπειρία απαιτείται τονίζει. Μετά από αυτά φυσικό ήταν να έλθει σε σύγκρουση με το Ιερατείο της Κω. Προσκλήθηκε λοιπόν και συνέβαλλε στην αντιμετώπιση του Λοιμού των Αθηνών.

Ήταν τότε 30 ετών (γεν. 460 π.Χ.) και για τον λόγο αυτό οι Αθηναίοι τον στεφάνωσαν με χρυσό στέφανο.

Στηρίχθηκε λοιπόν ο Ιπποκράτης για την αντιμετώπιση του Λοιμού στην παράδοση αλλά φυσικά και στην παρατήρηση. Γνώριζε την επίδραση της φωτιάς και του καπνού στην συντήρηση των τροφίμων μέχρι και σήμερα συντηρούμε δηλ. καταστρέφουμε τα μικρόβια στα τρόφιμα, καπνίζουμε τα λουκάνικα, τα κρέατα, τις ρέγκες κ.λπ.

Χωρίς να γνωρίζει την φύση του Λοιμού αλλά ούτε και τον τρόπο που δρα ο καπνός, διατάσσει τους Αθηναίους να βγάλουν τα έπιπλα, ρούχα κ.λπ. έξω από τα σπίτια και ν’ ανάψουν φωτιά, ρίχνοντας και χλωρά κλαριά, που προκαλούν πολύ καπνό ώστε ο καπνός να εισέρχεται στο εσωτερικό των σπιτιών.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι κατά την ατελή καύση του ξύλου παράγεται αέριος φορμαλδεΰδη που χρησιμοποιείται ως απολυμαντικό και αντισηπτικό.

Η αντισηπτική της ενέργεια οφείλετε στην ιδιότητά της να πήζει το λεύκωμα εντός του κυττάρου και επομένως προκαλεί τον θάνατο. (Βλέπε Οργανική Χημεία Γ. Βάρβογλη, έκδοση 1974, σελ. 138).

Ο Καθηγητής Αγιοντάντης στο βιβλίο του Τοξικολογία, έκδοση 1973 Παρισιάνου, υποστηρίζει ότι η φορμαλδεΰδη αντιδρά χημικώς με τις βιολογικές δραστικές ουσίες π.χ. πρωτεΐνες εντός του κυττάρου οργανισμού ή μικροβίου και προκαλεί ανάπτυξη της λειτουργίας του κυττάρου.

Όλοι οι γιατροί γνωρίζουν ή χρησιμοποιούν τη φορμόλη, είναι υδατικό διάλυμα 40% φορμαλδεΰδης, για την συντήρηση εντός φιαλών, εμβρύων και διαφόρων οργάνων ανθρωπίνων ή ζώων, καθώς και για την ταρίχευση αυτών.

Photo penicillium notatum

Τύπος penicillin

Τύπος φορμαλδεΰδης

Φωτογραφία Ιπποκράτης

Γέννηση: 460 π.Χ., Κως

Απεβίωσε: 377 π.Χ., Λάρισα

Φωτογραφία Φλέμινγκ

Γέννηση: 6 Αυγούστου 1881, East Ayrshire

Απεβίωσε: 1955, Λονδίνο

Εμβολιασμός, Εμβόλια, Οροί

Έτυχε να’ ναι τα χρόνια δίσεχτα`

πολέμοι χαλασμοί ξενιτεμοί

Γ. Σεφέρης, Κίχλη

    Το έτος 2020 ως δίσεχτο,  φορτισμένο από την πανδημία COVID-19 ,  δίνει τροφή στην ανθρώπινη δεισιδαιμονία και πλέκονται σενάρια, σχετικά με τον κορονοïό [ή κορωνοïό ή κοροναïό] στον οποίο οφείλεται, απίστευτης ανευθυνότητας. Ο corona virus-κορονοïός που ονομάζεται έτσι λόγω του σχήματός του, έχει προσβάλει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο, έχει προκαλέσει χιλιάδες βασανιστικούς θανάτους και έχει διχάσει την ανθρωπότητα αναφορικά με την ύπαρξή του, την προέλευσή του, την επικινδυνότητά του και την αντιμέτώπιση της λοίμωξης την οποία προκαλεί. Επειδή λέξεις όπως επιδημία, πανδημία, επιπολασμός, μικροβιοφορέας, μικρόβια, ιοί κ.ά. με αρνητι-κό πρόσημο δημιουργούν από ανησυχία και ανασφάλεια έως φόβο και πανικό στον πληθυσμό σκόπιμο είναι να δοθούν οι απαραίτητες διευκρινήσεις και να φανεί γιατί ο αναμενόμενος με αγωνία εμβολιασμός απέναντι στον κορονοïό, μαζί με τη χορήγηση των κατάλληλων φαρμάκων , είναι η παγκόσμια ελπίδα. Εννοείται πως εξαιρούνται οι οπαδοί -ευτυχώς λίγοι-του αντιεμβολιαστικού κινήματος οι οποίοι αδίκως υποστηρίζουν την κατάργηση των εμβολίων ακυρώνοντας τις επίπονες πολυχρόνιες προσπάθειες των επιστημόνων καθώς και το γεγονός πως τα εμβόλια σώζουν ζωές.

  Τα λοιμώδη [μεταδοτικά μολυσματικά] νοσήματα οφείλονται στα μικρόβια,δηλ.σε μικροσκοπικούς μικροοργανισμούς φυτικής ή ζωικής προέλευσης,αόρατους με γυμνό οφθαλμό.Με την ανακάλυψη των μικροβίων στα μέσα του 19ου αιώνα από τον L. Pasteur και τον R. Koch και τη διατύπωση της μικροβιακής θεωρίας των νόσων δημιουργήθηκε η εσφαλμένη εντύπωση ότι οι έννοιες μικρόβια και αρρώστια είναι ταυτόσημες. Όμως οι περισσότεροι μικροοργανισμοί δεν είναι παθογόνοι. Τον άνθρωπο και πολλούς μεγαλοοργανισμούς περιβάλλουν χιλιάδες είδη μικροβίων[βακτήρια, ιοί, μύκητες]  , λίγα όμως είναι νοσογόνα. Ένας μεγάλος αριθμός ζει μαζί τους, με διάφορες σχέσεις, χωρίς να προκαλεί πάντα ασθένεια. Με άλλα λόγια υπάρχουν μικρόβια παθογόνα, μη παθογόνα ή σαπροφυτικά και δυνητικά παθογόνα. Τυπικό παράδειγμα είναι τα μικρόβια της φυσιολογικής χλωρίδας του ανθρώπου τα οποία  αποτελούν σύνολο μικροοργανισμών οι οποίοι ζουν και πολλαπλασιάζονται στο δέρμα, στις διάφορες κοιλότητες και στους βλεννογόνους του ανθρώπου [κόλπος, ουρήθρα, έξω ακουστικός πόρος, ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, λάρυγγας, γαστρεντερικό σύστημα].

  Μικροβιαιμία ονομάζεται η κυκλοφορία στο αίμα παθογόνων ή μη μικροβίων, ιαιμία η κυκλοφορία ιών και σηψαιμία είναι η μικροβιαιμία που συνοδεύεται από τοπικά φαινόμενα [πυρετός, ρίγος].

   Τα μικρόβια απειλούν τον οργανισμό με μόλυνση ή με καταστροφή από τις βακτηριοτοξίνες που εκκρίνουν και χαρακτηρίζονται ως αντιγόνα[ Ag] Διαθέτουν επιθετικό εξοπλισμό για  να  υπερνικήσουν τις αμυντικές δυνάμεις του οργανισμού, όπως αιμολυσίνες, λευκοκτονίνες και πολλά τοξικά ένζυμα.

   Όλοι οι οργανισμοί δεν μολύνονται στον ίδιο βαθμό. Εξαρτάται από το είδος, από τα όργανα όπου θα εγκατασταθούν τα μικρόβια ώστε να προκληθεί μόλυνση  και από την αντίσταση του οργανισμού. Αναμόλυνση είναι η μόλυνση από το ίδιο μικρόβιο,  επιμόλυνση από άλλο μικρόβιο και αυτομόλυνση από τα δυνητικά μικρόβια μέσα στον οργανισμό, όπως είναι αυτά της φυσιολογικής χλωρίδας.

 Τα παθογόνα μικρόβια και οι ιοί προέρχονται από διάφορες πηγές μόλυνσης, με κύριες πύλες εισόδου το δέρμα και τους βλεννογόνους , οι οποίες είναι:

1.Οι ασθενείς οργανισμοί. Μολύνουν με τα ούρα, τα κόπρανα, τον σίελο, τα πτύελα.

2.Οι υγιείς οργανισμοί αλλά μικροβιοφόροι. Χωρίς να πάσχουν μολύνουν άλλα άτομα  και προκαλούν νόσο. Διακρίνονται σε αυτούς που αναρρωνύουν από κάποιο λοιμώδες νόημα και στους υγιείς φορείς των μικροβίων.

3.Το μολυσμένο περιβάλλον [αέρας, νερό, έδαφος, ποτά, τρόφιμα].

4.Τα μολυσμένα αντικείμενα.

5.Τα ζώα και  τα έντομα.  

   Επιδημία είναι η εμφάνιση πολλών κρουσμάτων μιας λοιμώδους νόσου στον ίδιο τόπο και στο ίδιο χρονικό διάστημα. Μεγάλες επιδημίες που μεταδίδονται γρήγορα από μια περιοχή στην άλλη και από μια χώρα στην άλλη ονομάζονται πανδημίες. Ενδημικά είναι εκείνα τα λοιμώδη νοσήματα που υπάρχουν συνήθως σε μια χώρα. Ορισμένα νοσήματα π.χ. όπως η λύσσα ή ο τέτανος εμφανίζονται σε μεμονωμένα άτομα ως σποραδικά κρούσματα και δεν μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

   Τα κύτταρα τα οποία αναγνωρίζουν τα αντιγόνα και αντιδρούν μαζί τους είναι τα λεμφοκύτταρα Α και Β με  διαφορετική ανοαοαπάντηση. Όταν φτάσει ένα αντιγόνο στους ιστούς τα Β λεμφοκύτταρα διαιρούνται πολλές φορές για να σχηματίσουν έναν κλώνο όμοιων κυττάρων στο αίμα. Τα κύτταρα του πλάσματος απελευθερώνουν πρωτεΐνες, τις ανοσοσφαιρίνες, γνωστές και ως αντισώματα. Τα αντισώματα κυκλοφορούν στο αίμα και ενώνονται με τα αντιγόνα για να εξουδετερώσουν τη δράση τους και να τα καταστρέψουν. Όταν εξαλειφθούν τα αντιγόνα εξαφανίζονται και αυτά, παραμένουν όμως μερικά ως κύτταρα μνήμης. Αν υπάρξει δεύτερη έκθεση στα αντιγόνα τα μνημονικά κύτταρα ”θυμούνται”, απελευθερώνουν αντισώματα και έτσι επιτυγχάνεται  η ανοσοποίηση του οργανισμού.

   Η ανοσία μπορεί να είναι:

-Φυσική ή αυτόματη, όταν παρέχεται από τη μητέρα στο έμβρυο ή μετά από νόσηση.

-Τεχνητή  ή ενεργητική μετά από εμβολιασμό.

-Παθητική, με τη χορήγηση έτοιμων αντισωμάτων [οροθεραπεία].

   Σύμφωνα με την ελληνική Φαρμακοποία ΙΙΙ* αλλά και την παγκόσμια βιβλιογραφία ”εμβόλια-vaccina”είναι προïόντα προικισμένα με αντιγονική ιδιότητα. Προορίζονται για την πρόκληση ενεργητικής ανοσοποίησης εναντίον λοιμωδών νόσων τις οποίες προκαλούν παθογόνοι μικροοργανισμοί.

——————–

*Με τον όρο Φαρμακοποιία υπονοούνται δύο πράγματα. Το ένα είναι η πράξη του ”ποιείν”φάρμακα και το άλλο είναι η κωδικοποίηση όλων των πρώτων υλών δραστικών και αδρανών, για την παρασκευή των φαρμάκων και των φαρμακομορφών, καθώς και των μεθόδων, των κανόνων και των ελέγχων που διέπουν την παρασκευή αυτή. Σήμερα, η κωδικοποίηση αυτή είναι έγγραφη, έχει σχήμα συνήθως ογκώδους βιβλίου και αποτελεί επίσημο κρατικό εγχειρίδιο.

 Παρασκευάζονται από σχιζομύκητες, ρικέτσιες ή ιούς από ζωντανούς ή νεκρούς μικροοργανισμούς ή από ανατοξίνες [πρόκειται για τοξίνες των οποίων η τοξική ενέργεια έχει ελαττωθεί, σε μεγάλο βαθμό, με φυσικά ή χημικά μέσα ή έχει εξαφανισθεί τελείως χωρίς να καταστραφεί η ανοσοποιητική τους ενέργεια. Διακρίνονται σε φυτοτοξίνες, ζωοτοξίνες,ενδο- και έξω-  μικροβιοτοξίνες και αφλατοξίνες. Δρουν ως αντιγόνα. Επίσης ονομάζονται και τοξοειδή.] Παρασκευάζονται έτσι ώστε να διατηρείται το ειδικό αντιγόνο με τη φαρμακομορφή αιωρήματος ή διαλύματος ,με διαλύτη ισότονο διάλυμα χλωριούχου Νατρίου ή κάποια σύνθετη υγρή ουσία. Το τελικό προïόν διανέμεται κάτω από άσηπτες συνθήκες σε στείρους περιέκτες , κλεισμένους αεροστεγώς με ή χωρίς μικροβιοκτόνο. Η εναποθήκευση γίνεται μακριά από το φως, σε θερμοκρασία 2-10˚C. Χορηγούνται παρεντερικά με ενδοδερμική ή υποδόρια ένεση με εξαίρεση αυτό της πολυομυελίτιδας [SABIN] το οποίο χορηγείται και από το στόμα. Η χρήση εμβολίων χωρίς τους αναγκαίους ελέγχους εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.

  Σύμφωνα με το Εθνικό Συνταγολόγιο ένα εμβόλιο πρέπει να πληροί τις εξής προδιαγραφές:

-Να μην προκαλεί νόσο ή σοβαρές παρενέργειες.

-Να εξασφαλίζει μακροχρόνια ανοσία , αν είναι δυνατόν εφόρου ζωής.

-Να μην μεταδίδει ο εμβολιαζόμενος τη νόσο.

-Να παρασκευάζεται σχετικά εύκολα και να είναι δυνατή η μέτρηση των αντισωμάτων.

  Γίνεται αναφορά στις ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων οι οποίες συνήθως είναι ελαφράς ή μέτριας έντασης, όπως πυρετός, πόνος, ερυθρότητα στο σημείο εμβολιασμού, καταβολή, εξάνθημα, κνησμός, αλλεργική αντίδραση.

  Τα εμβόλια γίνονται προληπτικά για την αποφυγή νόσων όπως η παρωτίτιδα, η ιλαρά, η ερυθρά, η διφθερίτιδα, η ηπατίτιδα Β, ο τέτανος, η χολέρα, ο άνθρακας η λύσσα,προκειμένου να επιτευχθεί ανοσία του πληθυσμού γενική.[ανοσία της αγέλης]. Για να θεωρηθούν αποτελεσματικά απαιτείται η παρέλευση ορισμένων εβδομάδων, ώστε να παραχθούν  τα κατάλληλα  αντισώματα και υπό την προϋπόθεση ότι το άτομο δεν νοσεί. Στην περίπτωση αυτή επιλέγεται η παθητική ανοσία , η χορήγηση δηλαδή έτοιμων αντισωμάτων με ορούς.

 Το πρώτο βήμα στην παρασκευή ενός εμβολίου ,είτε προορίζεται για παιδιά είτε για ενήλικες ,είναι η επιλογή του μέσου καλλιέργειας και ανάπτυξης του μικροοργανισμού. Στα πολυδύναμα ή μεικτά εμβόλια [αντιδιαστολή από τα άμεικτα τα οποία περιέχουν ένα είδος μικροβίων] η καλλιέργεια και η ανάπτυξη των μικροοργανισμών γίνεται ξεχωριστά.

   Με τους ορούς χορηγούνται στο άτομο έτοιμα αντισώματα για προφύλαξη ή για θεραπεία από συγκεκριμένη νόσο. Τα αντισώματα αυτά παράγονται σε μεγάλη κλίμακα μετά από ένεση με αντιγόνο ή τοξοειδές συνήθως σε άλογο ή απομονώνονται από το αίμα ανθρώπου μετά από λοίμωξη. Η δράση διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες και οι πιο συνηθισμένες παρενέργειες [ορονοσία] μετά την ένεση είναι αναφυλαξία, δυσκολία στην αναπνοή, κνίδωση, υπόταση, αρθρίτιδα, εξανθήματα. Τα συμπτώματα υποχωρούν μετά περίπου μία εβδομάδα.

   Με τον όρο ”επιπολασμός”εννοείται το πηλίκον όπου αριθμητής είναι ο αριθμός των κρουσμάτων και παρονομαστής το σύνολο των ατόμων της κοινότητας.

 Τον τελευταίο καιρό,όπως αναφέρθηκε και στην αρχή,  επικρατεί στην παγκόσμια κοινότητα αναστάτωση εξαιτίας ενός  κορονοïού, του SARS-COVID-2. Οι ιοί [Viruses] αποτελούν μια ξεχωριστή ομάδα ανάμεσα στους μονοκυττάριους μικροοργανισμούς που έχουν βιολογική οργάνωση, εισβάλλουν στον οργανισμό [βακτήρια, φυτά, ζώα, άνθρωποι] όπου παρασιτούν στα κύτταρα, πολλαπλασιάζονται και καταστρέφουν τον ξενιστή. Το μέγεθός τους είναι πάρα πολύ μικρό και φαίνονται μόνο με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο.  Αποτελούνται μόνο από ένα μόριο νουκλεïνικού οξέος [DNA ή RNA] το οποίο περιβάλλεται από μία πρωτεΐνη, το καψίδιο, αποτελούμενο από τα καψομερίδια. Τα καψομερίδια αυτά διατάσσονται συμμετρικά και είτε σχηματίζουν κανονικό πολύεδρο είτε εμφανίζουν ελικοειδή συμμετρία. Ορισμένοι ιοί περιβάλλονται από μία γλυκοπρωτεΐνη, το έλυτρο.

   Η ταξινόμηση των ιών σε διάφορες ομάδες γίνεται ανάλογα με το μέγεθός τους, το είδος του νουκλεϊνικού οξέος, τη συμμετρία τους, την ύπαρξη ελύτρου και τον οργανισμό στον οποίο παρασιτούν [DNA-ιοί, RNA-ιοί, Ερπητοϊοί, Ραβδοϊ-οί κ.λ.π.]

   Η εργαστηριακή διάγνωση των ιών γίνεται με  κυτταροκαλλιέργεια ή ιστοκαλλιέργεια σε ζωντανά κύτταρα , με μικροσκοπική παρατήρηση αλλοιωμένων κυττάρων, με ορολογικές αντιδράσεις για την αναζήτηση ειδικών αντισωμάτων, με ανοσοφθορισμό.

   Οι ιοί συνήθως καταστρέφονται στη θεμοκρασία των 60ºC επί 30 min. εκτός από τους ιούς του AIDS, της πολυομυελίτιδας και της ηπατίτιδας. Αντέχουν στο ψύχος και διατηρούνται για πολύ καιρό στους -70ºC. Τα αντιβιοτικά δεν τους καταπολεμούν, πιθανόν μόνον οι τετρακυκλίνες και η ερυθρομυκίνη. Γνωστά αντιικά φάρμακα είναι η βιδαραβίνη ή VIRA-A, ARA-A, η ιδοξουριδίνη [stoxil, idur, idoxuridine],και η υδροχλωρική αμανταδίνη [symmetrel].

  Η φαρμακευτική αγωγή κατά του κορονοϊού περιλαμβάνει  διάφορα προτεινόμενα φάρμακα[ χλωροκίνη, κολχικίνη, δεξαμεθαζόνη κ.ά.] χωρίς το απολύτως επιθυμητό αποτέλεσμα.

   Αναφέρθηκε στην αρχή ότι αιτία μόλυνσης, εκτός των άλλων, αποτελούν και τα έντομα. Ο Μπέρτολτ Μρεχτε στιχουργεί χαρακτηριστικά:

              Ξέφυγα από τους καρχαρίες

              Και νίκησα τους τίγρεις

              Μ’ έφαγαν όμως οι κοριοί

  Το τι θέλει να πει ο ποιητής το αποδίδει εύστοχα ο νομπελίστας βιολόγος Albert Szent-Györgyi:

   Αποδείχθηκε ότι πολλές φορές οι περισσότεροι πόλεμοι δεν κερδήθηκαν από δοξασμένους βασιλιάδες ή ηρωικούς στρατηγούς αλλά από ποντίκια και ψείρες που μετέφεραν μολύνσεις και διέδιδαν την πανώλη.

Βιβλιογραφία

  1. Ελληννική Φαρμακοποιία ΙΙΙ, Αθήνα 1974
  2. Εθνικό Συνταγολόγιο, ΕΟΦ, 1987
  3. Ι. Ντόζη-Βασιλειάδου, Φαρμακολογία, Θεσσαλονίκη 1981
  4. Ι.Θ.Παπαβασιλείου, Υγιεινή, Αθήνα 1977
  5. Υγιεινή Μικροβιολογία, ΟΕΣΒ, Αθήνα 1999
  6. John Trounce, Dinah Gould, προσαρμογή Δ. Δ. Βαρώνου, Φαρμακολογία για νοσηλευτές, Αθήνα 1193
  7. Remington’s Pharmaceutical Sciences, Mack Publishing Company, Pensylvania, 1965
  8. Ciba-Geigy, Tables scientifiques , Suisse 1973
  9. Ευάγγελος Μαρίνης, Ευάγγελος Βογιατζάκης, Μαθήματα Μικροβιολογίας, ΑSCENT ΕΠΕ, Αθήνα 1996
  10. Γ. Σεφέρης, Ποιήματα, Ίκαρος, Αθήνα 2000
  11. Μπέρτολτ Μπρεχτ, Ποιήματα, Κείμενα, Αθήνα 1970
  12. Albert Szen-Győrgyi, Ο τρελός πίθηκος, Ρόμβος, Αθήνα 1971
  13. Freddy Vinet, Η μεγάλη γρίπη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2020
  14. Χριστίνα Γ.Φλόκα, Ελένη, ανεμιζε το θειάφι [Η Φαρρμακοποιία του Ομήρου], Νησίδες ,Θεσσαλονίκη 2007

Χ.Γ.Φλόκα

Πώς επιδρά ο Κορονοϊός στην Καρδιά μας;

Η νόσος του κορονοϊού (COVID-19) είναι μια ασθένεια που εμφανίστηκε στα τέλη του 2019 ξεκινώντας από την Γουχάν της Κίνας και εξαπλώθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο προκαλώντας την γνωστή πλέον σε όλους μας πανδημία.

Τα συμπτώματα της νόσου μπορεί να κυμαίνονται από ασυμπτωματικά, ήπια αναπνευστικά συμπτώματα και ακόμη δυνητικά απειλητικές για τη ζωή καρδιαγγειακές και πνευμονικές επιπλοκές έως τον θάνατο.

Οι καρδιολογικές επιπλοκές περιλαμβάνουν:

την οξεία μυοκαρδιακή βλάβη
τις αρρυθμίες
το καρδιογενές σοκ
τον ξαφνικό θάνατο
Διαβάστε ακόμα: Διαβήτης και Κορονοϊός

Γενικά χαρακτηριστικά παθοφυσιολογίας που έως τώρα γνωρίζουμε
Οι πρωτεΐνες του ιού παρουσιάζουν ισχυρή δέσμευση με τους υποδοχείς του ενζύμου μετατροπής της αγγειοτενσίνης 2 (ACE2), οι οποίοι εκφράζονται σε πολλά όργανα, ένα από αυτά είναι και η καρδιά. Μετά την είσοδο του ιού στα κύτταρα μέσω των υποδοχέων ACE2, ο ιός ασκεί αρνητική επίδραση στην έκφραση του ενζύμου αυτού κι έτσι το ένζυμο αδυνατεί να ασκήσει τα ευεργετικά του αποτελέσματα στα όργανα στόχους, όπως και στην καρδιά.

Συνακόλουθες καρδιαγγειακές παθήσεις υπάρχουν στο 8-25% του συνολικού μολυσμένου πληθυσμού με COVID-19 και σε υψηλότερο ποσοστό αυτών που πεθαίνουν, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες.

Πώς ακριβώς εξηγείται η βλάβη στην καρδιά;
Καταρχήν, ο ιός μπορεί να προκαλέσει μυοκαρδιακή βλάβη, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και μυοκαρδίτιδα. Οι αλλοιώσεις αυτές λόγω του ιού COVID-19 μπορεί να σχετίζονται κυρίως με υπερδραστηριότητα του πηκτικού μηχανισμού (αυξημένο ιξώδες, ενεργοποίηση του καταρράκτη της πήξης), με βλάβη σε μια ιδιαίτερη κατηγορία κυττάρων, τα προφλεγμονώδη κύτταρα, ή με ενδοθηλιακή κυτταρική δυσλειτουργία που προκαλείται από τον ιό SARS-CoV-2. Η μόλυνση με COVID-19 θα μπορούσε βέβαια να θεωρηθεί πολυπαραγοντική, καθώς περιλαμβάνει την ρήξη της αθηροσκληρωτικής πλάκας, τον σπασμό των στεφανιαίων αγγείων, την υποξία στο αγγειακό σύστημα, τον άμεσο σχηματισμό των μικροθρόμβων.

Σε μία πρόσφατη μελέτη ασθενών με COVID-19 υπήρξε καρδιομυοκυτταρική υπερτροφία, εκφυλισμός και νέκρωση των κυττάρων του μυός της καρδιάς, ήπια αύξηση της αιμάτωσης και οίδημα ανάμεσα στα κύτταρα, σε συνδυασμό με διήθησή τους από κύτταρα της φλεγμονής.

Δεύτερον, ο ιός σχετίζεται με την εμφάνιση καρδιακών αρρυθμιών και κυρίως ταχυκαρδίας. Αυτό εξηγείται, επειδή λόγω της ενεργοποίησης της συστηματικής φλεγμονής «τραυματίζεται» η καρδιά και έτσι δημιουργείται προδιάθεση για κολπικές και κοιλιακές αρρυθμίες.

Σε αυτό το σημείο, αξίζει να αναφέρουμε ότι ορισμένες αντιιϊκές θεραπείες που έως τώρα έχουν δοκιμαστεί για την καταπολέμηση του ιού, μπορεί να έχουν επιπλοκές στην καρδιά, προκαλώντας κυρίως συγκεκριμένης μορφής αρρυθμίες κι έτσι να επιβαρύνουν την καρδιακή ανταπόκριση.

Τρίτον, αυξημένες φλεγμονώδεις κυτοκίνες και αναπνευστική δυσχέρεια μπορεί να προκαλέσουν την επιδείνωση της προϋπάρχουσας δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας ή μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση νέας μυοκαρδιοπάθειας. Το γεγονός αυτό μπορεί να υποκρύπτει μυοκαρδίτιδα, στρες καρδιομυοπάθεια ή ισχαιμία του μυοκαρδίου και όλα αυτά αυξάνουν τον κίνδυνο θανάτου για τον ασθενή.

Τέλος, το καρδιογενές σοκ στη νόσηση με COVID-19 θα μπορούσε να οφείλεται είτε σε οξεία καρδιακή ανεπάρκεια ή μυοκαρδίτιδα, αλλά μπορεί να είναι και πολυπαραγοντικό, καθώς η καρδιακή εμπλοκή συχνά επιβαρύνει την αναπνευστική δυσχέρεια και την σήψη που έχει ο βαρέως πάσχων.

Συμπερασματικά:
Οι καρδιαγγειακές εκδηλώσεις λόγω της μόλυνσης από τον COVID-19 κυμαίνονται κλινικά από την φλεγμονώδη μυοκαρδίτιδα, το έμφραγμα, τις απειλητικές για τη ζωή αρρυθμίες έως το καρδιογενές σοκ και τον θάνατο. Όλοι οι ασθενείς που επιδεινώνονται χρειάζονται στενή αιμοδυναμική και ηλεκτροκαρδιογραφική παρακολούθηση, ειδικά εάν λαμβάνουν ειδική αγωγή για τον Covid-19.

Είναι πολύ σημαντική η σωστή και έγκαιρη πρόληψη και ο έλεγχος των λοιμώξεων, καθώς η κοινωνική αποστασιοποίηση και η επιμελής προσωπική υγιεινή παραμένουν μέχρι σήμερα ο ακρογωνιαίος λίθος της διαχείρισης αυτής της παγκόσμιας πανδημίας.

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΑΡΓΟΥΤΑ Ειδικός Παθολόγος MD,

Η χρήση μάσκας στους ασθενείς με άσθμα

Γενικά η χρήση μάσκας στους ασθενείς με άσθμα έχει ελάχιστες εξαιρέσεις μη χρησιμοποίησης. Σε αυτές τις εξαιρέσεις πρωταρχικό στοιχείο είναι η μειωμένη έκθεση κινδύνου και η λιγότερη χρονικά έκθεση χωρίς μάσκα. Ας είμαστε ρεαλιστές, στη παρούσα φάση χωρίς εμβόλιο, χωρίς τεκμηριωμένη αποτελεσματικά φαρμακευτική αγωγή και χωρίς ρυθμό μείωσης το τρίπτυχο Μάσκα-Αποστάσεις και Υγιεινή αποτελεί την μοναδική μας ασπίδα απέναντι στο COVID.

H πανδημία COVID-19 συνεχίζεται με σταθερό ρυθμό και όλα τα κράτη αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες στο σύστημα υγείας. Η σημερινή προστασία από τη νόσο με δεδομένο την έλλειψη στη παρούσα φάση εμβολίου αφορά τη σωστή χρήση μάσκας, την τήρηση αποστάσεων και την υγιεινή χεριών και προσώπου.

Το άσθμα είναι μια χρόνια νόσος των αεραγωγών που επηρεάζεται από τις περιβαλλοντολογικές συνθήκες, την έκθεση στα αλλεργιογόνα και τις ιογενείς κυρίως λοιμώξεις.   Ξεκαθαρίζοντας ένα πρώτο σημαντικό στοιχείο τα ίδια τα άτομα με άσθμα που παρουσιάζουν συμπτώματα μπορεί να παράγουν αεροσταγονίδια άρα δυνητικά να αποτελούν πιο μεγαλύτερη εστία υπερμετάδοσης σε πιθανή λοίμωξη από COVID. Ένα δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι ότι η χρήση μάσκας σε  ασθενείς με άσθμα και αλλεργίες μπορεί να μειώσει την έκθεση σε περιβαλλοντολογικές συνθήκες όπως η έκθεση σε ρύπους και αεροαλλεργιογόνα. Επιπρόσθετα τη μείωση του κινδύνου μετάδοσης διαφόρων ιογενών λοιμώξεων που αποσταθεροποιούν τη νόσο. Ο ασθενής με άσθμα λαμβάνει σωστά και πειθαρχημένα την αγωγή του με σκοπό να έχει τον έλεγχο της νόσου. Αρκεί αυτό? Τι ρόλο παίζει η εφαρμογή της μάσκας ως μέσο πρόληψης? Ποιοι μύθοι ακούγονται και τι ισχύει στη πραγματικότητα?

Κατά τη προσωπική μου λοιπόν γνώμη η εφαρμογή μασκών προσώπου στους ασθενείς με άσθμα βοηθά διπλά τη νόσο. Στο τομέα έκθεσης σε εξωγενείς παράγοντες όπως ρύποι και αλλεργιογόνα  καθώς  και στην  στη διακοπή της εξάπλωσης του ιού, καθώς το COVID-19 μπορεί να εξαπλωθεί από άτομα που δεν έχουν συμπτώματα και δεν γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί. Μην ξεχνάμε ότι στο άσθμα  οι ιογενείς λιμώξεις αποτελούν μια δυάδα που μόνο αρνητική επίδραση έχει στη πορεία της νόσου. Η σωστή χρήση της είναι σημαντικός παράγοντας για τις ευεργετικές της ιδιότητες.  Βεβαιωθείτε σαν ασθενείς με άσθμα  ότι η μάσκα καλύπτει τόσο τη μύτη όσο και το στόμα σας και είναι ασφαλής κάτω από το πηγούνι σας. Μην χρησιμοποιείτε μάσκες με μονόδρομες βαλβίδες ή εξαεριστήρες, καθώς αυτός ο τύπος μάσκας δεν σας εμποδίζει να μεταδώσετε το COVID-19 σε άλλους. Χρησιμοποιείτε πάντα καθαρή μάσκα και προσπαθείτε να μην βγάζετε τη μάσκα σας και τη φοράτε ξανά όπως επίσης και να μην την αγγίζετε μια και το άγγιγμα της μάσκας αυξάνει την πιθανότητα μόλυνσης.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η χρήση μάσκας προσώπου επιδεινώνει το άσθμα. Τα περισσότερα άτομα με άσθμα, ακόμη και αν είναι σοβαρό, πρέπει  να φορούν μάσκα προσώπου. Η χρήση μάσκας δεν μειώνει την παροχή οξυγόνου ενός ατόμου ούτε προκαλεί συσσώρευση διοξειδίου του άνθρακα. Μπορεί να έχετε διαβάσει ιστορίες που λένε ότι μπορεί, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Επίσης έχει ακουστεί ότι η χρήση μασκών μπορεί να επάγει λοιμώξεις βακτηρίων ή μυκήτων στη μάσκα. Το τελευταίο δεν υποστηρίζεται από καμία μελέτη και σαφώς αντιμετωπίζεται με την αλλαγή και το σωστό πλύσιμο των υφασμάτινων μασκών.   Μερικά άτομα με άσθμα παραπονούνται ότι η κάλυψη προσώπου μπορεί να κάνει την αναπνοή να αισθάνεται πιο δύσκολη, κάτι που μπορεί να είναι δυσάρεστο. Είναι καλή ιδέα και προτείνουμε να δοκιμάσουν να φορέσουν μάσκα σαν μια δοκιμή σε μια σύντομη βόλτα όπου θα διαπιστώσουν ότι αρχικά ίσως να μην αισθάνονται αρχικά άνετα αλλά σε λίγο χρόνο θα την έχουν συνηθίσει.

Υπάρχουν εξαιρέσεις; Ίσως οι ασθενείς με σοβαρό άσθμα και σοβαρή στένωση αεραγωγών όπως αυτή ορίζεται από τη σπιρομέτρηση. Αυτοί οι λίγοι ευτυχώς ασθενείς να μην μπορούν να  ανεχτούν τη μάσκα προσώπου αλλά από την άλλη πλευρά είναι ασθενείς υψηλού κινδύνου που σε περιπτώσεις αυξημένης ενδημικής έξαρσης συνήθως παραμένουν κατ’ οίκον και δεν κυκλοφορούν ανεξέλεγκτοι. Πιθανά και οι ασθενείς με πολύ σοβαρή αλλεργική  ρινίτιδα ή/και ρινοκολπίτιδα  να έχουν ανάλογη δυσανεξία που όμως μπορεί να αντισταθμίζεται με το μειωμένο χρόνο χρήσης μάσκας και την μέγιστη δυνατή αγωγή για τον έλεγχο της νόσου.

Γενικά η χρήση μάσκας στους ασθενείς με άσθμα έχει ελάχιστες εξαιρέσεις μη χρησιμοποίησης. Σε αυτές τις εξαιρέσεις πρωταρχικό στοιχείο είναι η μειωμένη έκθεση κινδύνου και η λιγότερη χρονικά έκθεση χωρίς μάσκα. Ας είμαστε ρεαλιστές, στη παρούσα φάση χωρίς εμβόλιο, χωρίς τεκμηριωμένη αποτελεσματικά φαρμακευτική αγωγή και χωρίς ρυθμό μείωσης το τρίπτυχο Μάσκα-Αποστάσεις και Υγιεινή αποτελεί την μοναδική μας ασπίδα απέναντι στο COVID.

Οι γάτες αναπαράγουν τον κορωνοϊό;

Έρευνα σε γάτες και σκύλους αποκάλυψε ότι δεν εμφάνισαν κλινική νόσο από τον κορωνοϊό. Ωστόσο, υπήρχαν διαφορές μεταξύ των 2 ειδών όσον αφορά τη μετάδοση.

Η προκαταρκτική έρευνα, επίσης υποδεικνύει πόσο ευάλωτες είναι οι γάτες και οι σκύλοι στη λοίμωξη από τον Sars-cov-2.

Ερευνητές μελέτησαν αν ο νέος κορωνοϊός μπορούσε να αναπαραχθεί στα κύτταρα των ζώων και να απελευθερωθεί στο περιβάλλον.

Οι γάτες μπορούν να μεταδώσουν τον ιό για έως 5 ημέρες και μολύνουν άλλες γάτες με άμεση επαφή. Οι σκύλοι αντίθετα, δεν φάνηκε να μεταδίδουν τον ιό.

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι γάτες είναι πολύ ευάλωτες στη λοίμωξη, με παρατεταμένη απελευθέρωση ιού από το στόμα και τη μύτη, που δεν συνοδεύεται από κλινικά σημάδια και μπορούν να μεταδοθούν με άμεση επαφή με άλλες γάτες, δήλωσε η Angela Bosco-Lauth του Colorado State University.

Οι ερευνητές σημειώνουν, ότι ενώ η πανδημία εξακολουθεί να έχει καταστροφική επίδραση στους ανθρώπους, η επίπτωση στα ζώα είναι άγνωστη σε μεγάλο βαθμό.

Ο ιός είχε προηγουμένως αναφερθεί ότι αφορά και γάτες και σκύλους. Αν και τα νέα ευρήματα υποδεικνύουν ότι τα ζώα δεν αναπτύσσουν νόσο με τον ίδιο τρόπο που αναπτύσσουν οι άνθρωποι, μπορούν να εμφανίσουν συμπτώματα όπως αναπνευστικά προβλήματα και μειωμένη όρεξη.

Η Bosco-Lauth, εξηγεί ότι ενώ τα ζώα της έρευνας δεν εμφάνισαν κλινικά συμπτώματα της νόσου, δεν αποκλείεται να υπάρχουν διαφοροποιήσεις και/ή συν νοσηρότητες σε γάτες και σκύλους, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε συμπτώματα.

Η νέα έρευνα προσφέρει στοιχεία για τους ιδιοκτήτες κατοικίδιων- ιδιαίτερα για όσους έχουν γάτες.

Οι γάτες είναι πολύ ευάλωτες στο νέο κορωνοϊό, αλλά δεν αρρωσταίνουν ιδιαίτερα.

Η νέα έρευνα δεν αποτελεί αιτία συναγερμού για ιδιοκτήτες κατοικίδιων.

Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο Proceedings of the National Academy of Sciences.

Μελισσόχορτο το φυτό της μακροζωίας

ΗMelissa officianalis  το γνωστό μας μελισσόχορτο ή μελισσοβότανο, λέγεται και φυτό της μακροζωίας και ανήκει στην οικογένεια της μέντας. Τα φύλλα του αναδύουν μια έντονη μυρωδιά λεμονιού και χρησιμοποιούνται ιατρικώς για τη θεραπεία μιας ποικιλίας διαταραχών. 

Ονομάστηκε έτσι από την ιδιαίτερη αγάπη που του έχουν οι μέλισσες, λόγω της υψηλής περιεκτικότητας των ανθέων του σε νέκταρ. Λέγεται ότι ο Καρλομάγνος διέταξε την καλλιέργειά του στους κήπους των μοναστηριών.  Τον 160 αιώνα, ο Ελβετός αλχημιστής Παράκελσος το ονομάζει ελιξίριο της ζωής. Τον 17ο αιώνα οι Καρμελίτες μοναχοί έφτιαχναν το ρόφημα “eau de melissedes carmes” αναμειγνύοντας μελισσόχορτο με κορίανδρο, φλούδες λεμονιού, κανέλλα, γαρύφαλλα και μοσχοκάρυδο για να ανακουφιστούν από τους πονοκεφάλους αλλά και για μακροζωία. Τις θεραπευτικές του ιδιότητες καταγράφει ο Θεόφραστος και ο Διοσκουρίδης ο οποίος αναφέρει πως μπορεί να επουλώσει τα τσιμπήματα του σκορπιού, τις δαγκωματιές των σκύλων, να απαλύνει τον πονόδοντο ενώ είναι ένα πρώτης τάξεως φάρμακο για την αρθρίτιδα και την έμμηνο ρύση. 

Το μελισσόχορτο μυρίζει λεμόνι, περιέχει μεταξύ άλλων πτητικά έλαια (γνωστά για τις χαλαρωτικές τους ιδιότητες), πολυφαινόλες, τανίνες και φλαβονοειδή, ενώ η δράση του στηρίζεται κυρίως στα αιθέρια έλαια που περιέχονται στη σύστασή του (κιτράλη, κιτρονελλάλη, λιναλοόλη, γερανιόλη). 

Πώς μας ωφελεί:

Το μελισσόχορτο είναι γνωστό για την αντισπασμωδική, αντιφλεγμονώδη και αντιμικροβιακή του δράση. Παράλληλα, τονώνει την καρδιά και το κυκλοφορικό σύστημα, προκαλώντας διαστολή των αγγείων, με αποτέλεσμα να μειώνεται η πίεση του αίματος. 
Πολύ σημαντική είναι η συμβολή του στην καταπολέμηση των ιών. Έρευνες επιβεβαιώνουν μάλιστα την αποτελεσματικότητά του σε περιπτώσεις επιχείλιου έρπητα. 
Πρόκειται για φυτό εξαιρετικά αποτελεσματικό σε περιπτώσεις αϋπνίας, έντονου στρες, έντασης και ευερεθιστότητας, ενώ μπορεί να βοηθήσει ακόμα και άτομα με κατάθλιψη, χάρη στις καταπραϋντικές και χαλαρωτικές του ιδιότητες. 
Ανάμεσα στις δράσεις του συγκαταλέγεται και η ανακούφιση από πεπτικές διαταραχές. Το βάλσαμο του μελισσόχορτου θεωρείται επίσης ότι ηρεμεί τον υπερκινητικό θυρεοειδή αδένα (νόσος Graves). 
Επιπλέον, επειδή το μελλισόχορτο καθαρίζει το μυαλό, αυξάνει την αντίληψη και ενισχύει τη μνήμη, έχει αποδειχθεί βοηθητικό σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ. 
Τέλος, χάρη στην ιδιότητά του να δρα κατά των πόνων στις νευρικές απολήξεις, το μελισσόχορτο συστήνεται σε ανθρώπους με πονοκεφάλους, ημικρανίες και άλλους πόνους (π.χ. πόνοι περιόδου, πονόδοντος, εντερικοί κολικοί). 

Στην αγορά κυκλοφορούν στικ, αλοιφές και συμπυκνωμένα εκχυλίσματα με μελισσόχορτο, αλλά επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί και το αφέψημα ως εξής: Βράζετε 2-4 κουταλιές μελισσόχορτου και αφού κρυώσει βουτάτε μέσα βαμβάκι και ταμπονάρετε την πάσχουσα περιοχή. Μπορείτε να το εφαρμόσετε αρκετές φορές την ημέρα.

Πηγή: iTrofi

Κορονοϊός: Πιθανές οι ψυχιατρικές διαταραχές για όσους ανάρρωσαν

Άγχος, αϋπνία, κατάθλιψη και μετατραυματικό στρες μπορεί να παρουσιάσουν όσοι νοσηλεύτηκαν για τον νέο κορονοϊό, σύμφωνα με μελέτη ιταλικού νοσοκομείου.

Οι άνθρωποι που ανέρρωσαν από κορονοϊό μπορεί να υποφέρουν από ψυχιατρικές διαταραχές, όπως μετατραυματικό στρες, άγχος, αϋπνία και κατάθλιψη, σύμφωνα με μελέτη που διενήργησε το νοσοκομείο Σαν Ραφαέλε του Μιλάνου.

Η έρευνα αυτή έδειξε ότι περισσότεροι από τους μισούς από τους 420 ασθενείς που νοσηλεύτηκαν με τον ιό παρουσιάζουν τουλάχιστον μία από αυτές τις διαταραχές, ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης τους όταν έπασχαν από Covid-19. Οι ασθενείς, 265 άνδρες και 137 γυναίκες, εξετάστηκαν έναν μήνα αφού είχαν λάβει θεραπεία στο νοσοκομείο.

«Κατέστη αμέσως σαφές ότι η λοίμωξη που τους προσκάλεσε η ασθένεια θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις και σε ψυχιατρικό επίπεδο», είπε ο καθηγητής Φραντσέκο Μπενεντέτι, ο επικεφαλής της Μονάδας Ερευνών Ψυχιατρικής και Κλινικής Ψυχοβιολογίας στο νοσοκομείο Σαν Ραφαέλε.

Η μελέτη αυτή δημοσιεύτηκε σήμερα στην επιστημονική επιθεώρηση Brain, Behavior & Immunity.

Βασιζόμενοι στις συνεντεύξεις με τους πρώην ασθενείς και τα ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν, οι γιατροί διαπίστωσαν ότι το 28% παρουσίαζε συμπτώματα μετατραυματικού στρες, το 31% είχε κατάθλιψη, το 42% υπέφερε από άγχος, το 40% από αϋπνία ενώ το 20% είχε συμπτώματα ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής. Σύμφωνα με τη μελέτη, ιδίως οι γυναίκες παρουσιάζουν άγχος και κατάθλιψη, παρ’ όλο που η λοίμωξή τους δεν ήταν τόσο σοβαρή όσο των ανδρών.

«Υποθέτουμε ότι αυτό ίσως οφείλεται στη διαφορετική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος», είπε ο Μπενεντέτι.

Οι ψυχιατρικές διαταραχές μπορεί να προκληθούν είτε από την ανοσολογική απόκριση του ασθενούς στον ίδιο τον ιό είτε από παράγοντες που προκαλούν στρες, όπως ο στιγματισμός του ασθενούς, η κοινωνική απομόνωση αλλά και η αγωνία μήπως κολλήσουν άλλους ανθρώπους.

iatrikesexelixeis

Ωμέγα 3 – Ασπιρίνη: Αντιμετώπιση καρκίνου του παχέος εντέρου

Βρετανική κλινική έρευνα με την ονομασία <<Sea Food>>, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Lancet. Η έρευνα περιελάμβανε 700 άτομα υψηλού κινδύνου για Sea παχέος εντέρου. Έγινε σε 4 ομάδες σε διαφορετικά νοσοκομεία και περιοδικές κολονοσκοπήσεις.

Η πρώτη ομάδα πήρε 300mg ασπιρίνης την ημέρα.

Η δεύτερη ομάδα πήρε 1gr-2gr EPA (ένα Ω3).

Η τρίτη ομάδα πήρε ασπιρίνη και EPA συγχρόνως.

Η τέταρτη ομάδα placebo.

Τα αποτελέσματα θεαματικά και σαφή, τόσο η ασπιρίνη, όσο και τα Ω3 (μαζί ή μόνα τους) που ελήφθησαν για ένα ολόκληρο χρόνο κατάφεραν να μειώσουν σημαντικά τον σχηματισμό πολυπόδων στο έντερο.

*Προσαρμογή, ελεύθερη απόδοση, Ν. Βλασσόπουλος