Χριστίνα Γ. Φλόκα, μέλος του ΔΣ της Φ.Ε.Ε.
Επιδημίες και κλιματική αλλαγή

…..Ένα πρωί είδε από το παράθυρό του μια αλεπού. Της χτύπησε το τζάμι κι η αλεπού σταμάτησε και κοίταξε για μια στιγμή τον Βικ σαν να έλεγε, Ναι;και μετά συνέχισε ήρεμα τον δρόμο πίσω της. Ο Βικ έχει την εντύπωση ότι τα άγρια ζώα της Αγγλίας άρχισαν να εγκλιματίζονται στους δρόμους. Μετακομίζουν από την εξοχή στην πόλη,  όπου η ζωή είναι πιο εύκολη,  δεν υπάρχουν παγίδες,  φυτοφάρμακα και κυνηγοί αλλά αφθονούν, καλά εφοδιασμένοι σκουπιδοτενεκέδες και νοικοκυρές που πετάνε τα αποφάγια στον κήπο,  στήνοντας κανονικά ”συσσίτια” απόρων ζώων. Η φύση έχει βγει στη ζητιανιά.

 Ντέηβιντ Λοτζ

  Η φύση, και ειδικότερα η άγρια φύση ”γιορτάζεται” κάθε χρόνο στις 3 Μαρτίου

για να ευαισθητοποιηθούμε και να συνειδητοποιήσουμε την τεράστια σημασία της στη ζωή μας. Σήμερα, έναν χρόνο μετά την εμφάνιση της πανδημίας COVID-19, τον Μάρτιο του 2020, οι επιστήμονες θεωρούν ότι η ζωονόσος αυτή, όπως και άλλες, συνδέεται με την κλιματική αλλαγή.

   Πριν προχωρήσουμε στα επί μέρους αξίζει να σταθούμε σε κάποιους όρους διαφωτιστικούς όπως:

-Κλίμα ονομάζεται η μέση καιρική κατάσταση ή καλύτερα ο μέσος όρος μιας περιοχής που προκύπτει από τις μακροχρόνιες παρατηρήσεις των διαφόρων μετεωρολογικών στοιχείων. Το κλίμα, ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή χαρακτηρίζεται ως θερμό, ψυχρό,υγρό, ερημικό, εύκρατο, μεσογειακό.

-Μόλυνση είναι η απλή είσοδος και εναπόθεση μικροβίων σε μεγαλοοργανισμό. Ως αποίκηση θεωρείται η μόλυνση χωρίς λοίμωξη.

-Λοίμωξη [ενδογενής ή εξωγενής] είναι η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός μικροβίων στον άνθρωπο ή στα ζώα και η πρόκληση βλαβών.

-Επιδημία θεωρείται η εμφάνιση πολλών κρουσμάτων μιας ασθένειας στον ίδιο τόπο και χρόνο στους ανθρώπους ή στα ζώα [επιζωοτία]. Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν είναι ίδιες όλες οι επιδημίες ούτε έχουν την ίδια δυναμική και τις επακόλουθες συνέπειες.

-Πανδημία υπάρχει όταν προσβάλλεται από μικρόβια ή ιούς το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και η προσβολή εξαπλώνεται ταχύτατα από τη μια χώρα στην άλλη ή σε όλον τον κόσμο.

-Ενδημία είναι η εμφάνιση ενός μικρού αριθμού κρουσμάτων μιας ασθένειας σε έναν τόπο σε όλη τη διάρκεια του χρόνου.

   Στον αιώνα μας, η κλιματική αλλαγή απειλεί τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τα οικοσυστήματα  από  τη Σιβηρία και την  Αρκτική μέχρι τους κοραλλιογενείς υφάλους και τα δάση του Αμαζονίου. Προκύπτει από την υπερθέρμανση του πλανήτη εξαιτίας κυρίως της ανθρώπινης δραστηριότητας με τη δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου. Η μέση θερμοκρασία της γης σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή αυξήθηκε κατά 1°C από τα αέρια :διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο, υποξείδιο του αζώτου και από τους υδρατμούς. Μικρές αλλαγές της θερμοκρασίας του πλανήτη προκαλούν κλιματική αλλαγή. Το φαινόμενο της υπερθέρμανσης παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου, όταν διαδόθηκε η χρήση των ορυκτών καυσίμων και των παραγώγων του πετρελαίου [πλαστικά, λιπάσματα, φάρμακα].

   Η φύση έχει την ικανότητα, μέχρις ενός ορίου, να διατηρεί την ισορροπία ανάμεσα στο διοξείδιο που εκλύεται και σ’ αυτό  που απορροφάται. Όταν η κρίσιμη αυτή σχέση διαταραχθεί μία αλυσίδα φαινομένων -ακραία πολλές φορές-παρατηρείται με δυσάρεστες συνέπειες στα έμβια όντα. Παρατηρούνται παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας , συνεχείς βροχοπτώσεις και πλημμυρικά φαινόμενα τα οποία καταστρέφουν τα δίκτυα ύδρευσης. Η ξηρασία φτωχαίνει το έδαφος, μειώνεται η αγροτική παραγωγή με συνεπακόλουθο τον λιμό, την καχεξία του πληθυσμού, την κακή υγεία . Άνθρωποι αλλά και ζώα με υποβαθμισμένη υγεία λόγω εξωτερικών συνθηκών [μόλυνση του περιβάλλοντος], κακής διαβίωσης και χρόνιου υποσιτισμού είναι πιο ευάλωτοι στις λοιμώξεις. Η καταστροφή των δικτύων ύδρευσης κάνει ευκολότερη τη μετάδοση νοσημάτων μέσω του νερού,

το οποίο μολύνεται εύκολα, προκαλεί πολέμους και εξαντλείται σχετικά γρήγορα. Οι πληθυσμοί μεταναστεύουν βίαια. Οι επιδημίες ελλοχεύουν.

   Η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη ,λόγω της κλιματικής αλλαγής ,και η αύξηση της ρύπανσης του ατμοσφαιρικού αέρα συμβάλλουν τόσο στην εμφάνιση των επιδημιών όσο και στην εξάπλωσή τους. Τα περισσότερα βακτήρια και οι ξενιστές των παθογόνων μικροοργανισμών αναπαράγονται ταχύτερα σε υψηλότερες θερμοκρασίες. Οι επιστήμονες ενοχοποιούν π.χ.αυτό το γεγονός σχετικά με την αύξηση των κρουσμάτων ελονοσίας προς τα βόρεια και τα ορεινά διαμερίσματα του πλανήτη και το ίδιο ισχύει  για τον δάγκειο πυρετό. Επίσης, η αύξηση της θερμοκρασίας ,εκτός από την τήξη των πάγων η οποία οδηγεί στη μεταβολή της στάθμης της θάλασσας και στην αχρήστευση των λιμανιών, προκαλεί τον πολλαπλασιασμό ορισμένων ειδών πλαγκτόν. Αυτά παράγουν βιοτοξίνες που είναι θρεπτικό υλικό για το δονάκιο της χολέρας.

   Μπορεί στην εμφάνιση μιας επιδημίας να συμβάλλει η κλιματική αλλαγή στην αντιμετώπισή της όμως μεγάλο ρόλο παίζει η οργάνωση μιας κοινωνίας, οι θεσμοί και η οικονομική κατάσταση. Εύλογα γεννιέται επιτακτικό το ερώτημα τι κάνουμε; Πρώτα -πρώτα κατανοούμε το πρόβλημα και τις αιτίες του. Κατανοούμε τους καινούργιες ορολογίες που μας κατακλύζουν:περιβαλλοντικό αποτύπωμα, απολιγνιτοποίηση, μεταφορά ρύπων, υδραυλική ρωγμάτωση [frac-king] αειφόρος ανάπτυξη, κυκλική οικονομία, βιοαποικοδόμηση κ.ά.

   Υπάρχει πληθώρα προτάσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής όπως:

-να επιστραφούν οι καλλιεργούμενες εκτάσεις στην άγρια φύση ώστε οι ζωονόσοι να ελέγχουν. Το επισιτιστικό πρόβλημα που θα προκύψει απαιτεί σύγχρονες μεθόδους βελτίωσης της στρεμματικής απόδοσης για να μην υπάρξει σιτοδεία.

-ανακύκλωση του νερού, των πρώτων υλών [γυαλί, μαλλί, μέταλλα, βαμβάκι, χαρτί].

-εξοικονόμηση ηλεκτρικής  ενέργειας, αξιοποίηση ηλιακής και αιολικής ενέργειας, αλλαγή στη  χρήση των ορυκτών καυσίμων.

-Ανάπτυξη τεχνολογικών μεθόδων που παγιδεύουν το διοξείδιο του άνθρακα.

-περιορισμός της κατανάλωσης γενικά και ειδικά του κρέατος.

  Ένα αισιόδοξο μήνυμα έρχεται από τη ”μόδα”, μια ισχυρή βιομηχανία με τεράστιο τζίρο και μεγάλη  επίδραση στις  καταναλωτικές συνήθειες των ανθρώπων. Παρατηρείται μια στροφή προς την ”ηθική ή πράσινη”μόδα η οποία δίνει προτεραιότητα στη βιωσιμότητα του πλανήτη. Ήδη, από τη δεκαετία του ’70 φάνηκε το πρόβλημα της μόλυνσης από τη βιομηχανική παραγωγή των ρούχων. Η ”γρήγορη” μόδα που γέμιζε σχεδόν ανά δίμηνο τις χωματερές με άχρηστα, φτηνά ρούχα κατασκευασμένα σε τρίτες χώρες κινητοποίησε τον κόσμο της μόδας. Άρχισαν να προτείνονται υλικά φιλικά προς το περιβάλλον [μετάξι, μαλλί, βαμβάκι, δέρμα] καθώς και μέθοδοι επεξεργασίας των υφασμάτων, με σκοπό τη μειωμένη κατανάλωση νερού στο πετροπλύσιμο των τζιν, την οικολογική χρήση χρωμάτων από φυτά και φρούτα και γενικά την παραγωγή μακρόβιων προïόντων.

  Όσον αφορά στα καλλυντικά, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις βαφές μαλλιών οι

οποίες μολύνουν πολύ το περιβάλλον ,στις λακ εφόσον περιέχουν  ως προωθητικό φθοριο-χλωριωμένους υδρογονάνθρακες και στα αντιηλιακά διότι προκαλούν ευτροφισμό.

   Οι παραπάνω προτάσεις αποτελούν ένα μέρος εκείνων των προτάσεων, γενικών και εξειδικευμένων, που αναφέρονται τόσο στην ελληνόγλωσση όσο και στην ξενόγλωσση βιβλιογραφία.

   Η συνθήκη του Ρίο ντε Τζανέιρο, το πρωτόκολλο του Κιότο και η συμφωνία του Παρισιού ορίζουν το πλαίσιο προστασίας του περιβάλλοντος. Το 2001, με την αναθεώρηση του ελληνικού συντάγματος συμπληρώθηκε το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος. Το περιβάλλον αναγνωρίζεται ως θεμελιώδες και αναπόσπαστο μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και της αναπτυξιακής διαδικασίας.

  Η επιβίωση του ανθρώπου εξαρτάται από το πόσο καλά και πόσο γρήγορα μπορεί να προσαρμοστεί, αναθεωρώντας τις ιδέες του, τις οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές δομές του. Χρειάζεται να εννοήσει ότι η ιστορία δεν γράφεται στις πρωτεύουσες του κόσμου αλλά στα επιστημονικά εργαστήρια, ότι η κατάρτιση ενός παγκόσμιου οικολογικού σχεδίου από συνειδητοποιημένους πολίτες δίνει ελπίδα στους ανθρώπους που υποφέρουν από τις επιδημίες διαχρονικά.

 Το 1865, η φοβερή επιδημία της χολέρας που έπληξε την Ευρώπη,  έγινε το θέμα στο αριστουργηματικό μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ”Βαρδιάνος στα σπόρκα”[φύλακας στα μολυσμένα από το δονάκιο καράβια]. Η ιστορία της γριά-Σκεύως της Γιαλινίτσας που μεταμφιέζεται σε άντρα για να ξεγελάσει τους υγειονομικούς και να επισκεφθεί στην καραντίνα τον άρρωστο από χολέρα γιο της ναύτη, τον Σταύρο, δίνει τη διάσταση της δραματικής κατάστασης των αρρώστων, κατάστασης αναλογικά όμοιας σήμερα , εξαιτίας της COVID-19. Αξίζει να την θυμηθούμε και να προβληματιστούμε.

Βιβλιογραφία

1.Ντέηβιντ Λοτζ, Ούτε γάτα ούτε ζημιά, BELL, Αθήνα 1198

2.Υγιεινή Μικροβιολογία, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Αθήνα

3.Μαθήματα Μικροβιολογίας, Ascent, Αθήνα 1992

4.Η κλιματική αλλαγή, Ημερολόγιο Ε.Γ.Ε.,Αθήνα 2020

5.Albert Szent-Gyorgyi, Ο τρελός πίθηκος, Ρόμβος, Αθήνα 1971

6.Matt Ridley, Ρεαλιστική αισιοδοξία, Παν.Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2017

7.Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Βαρσιάνος στα σπόρκα, Εστία, Αθήνα 1999

Χριστίνα Γ. Φλόκα

Διαδικτυακό Συμπόσιο Η <<μετά-covid>> ζωή

Η Φαρμακευτική Εταιρεία Ελλάδος έχει την τιμή και τη χαρά να σας προσκαλέσει στο Διαδικτυακό Συμπόσιο με θέμα: Η «μετά-Covid» ζωή / Post COVID-19 Life που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 3 Φεβρουαρίου 2021 και θα μεταδοθεί ζωντανά από τις 17:00 έως τις 19:30.
Για την συμμετοχή σας ακολουθήστε το link https://post-covid-life.confio.gr/

Σχολική εκδρομή (Χαμομήλι φαρμακευτικές ιδιότητες) – Χριστίνα Γ. Φλόκα (Μέλος Δ.Σ. Φ.Ε.Ε.)

Το Πάσχα εφέτος ήταν όψιμο, αρχές Μαΐου. Η άνοιξη είχε μπουκάρει για τα καλά σε κάθε πλαγιά, σε κάθε λιβαδάκι, ακόμη και οι στέρνες χορτάτες από τα χειμωνιάτικα χιόνια και τις βροχές του Φλεβάρη γέμισαν στην πράσινή τους επιφάνεια ψιλά-ψιλά ανθάκια που έμοιαζαν κρυστάλλινα καθώς ο μαγιάτικος ήλιος έπεφτε πάνω τους κατακόρυφα και τα πύρωνε. Κι αυτά ζαλισμένα έβγαζαν εκείνη τη χαρακτηριστική οσμή, υγρή και βαριά, μισοσαπισμένη, ισομεθυστική.

Μετά του Θωμά, με το τέλος της διακαινησίμου, όλα τα σχολιαρόπαιδα ξαναγύρισαν στα θρανία, άλλα χαρούμενα για τη συνέχεια της μάθησης από αγαπημένα βιβλία και αγαπητό δάσκαλο, άλλα βαριεστημένα και νωθρά, δυσκολοπροσάρμοστα ακόμη στον σχολικό, ξανά, εξαναγκασμό. Όλα τους όμως χορτάτα από τις πασχαλινές λιχουδιές, τσουρέκια με δίκροκα αυγά και φρέσκο αγελαδινό βούτυρο στη ζύμη, φλαούνες παραγεμισμένες με ανάλατη μυζήθρα, σταφίδες ξανθές και σουσάμι, πασπαλισμένες με χοντρή ζάχαρη και κανελογαρίφαλο.

Η κυρία Μαριγούλα, δασκάλα έμπειρη- χρόνια τώρα παίρνει την Τρίτη Δημοτικού, την πιο δύσκολη τάξη όπως πολλοί παραδέχονται-είδε τον λαμπρό ήλιο και την πασίχαρη φύση και αποφάσισε να κάνει το μάθημα, το πρώτο μετά τις διακοπές, στο ύπαιθρο. Συνεννοήθηκε με τον κύριο Γρηγορίου, τον διευθυντή, χωρίς να δυσκολευτεί επειδή αυτή την τακτική την εφάρμοζε εδώ και χρόνια, πήρε τη σφυρίχτρα που πάντα κουβαλούσε, στίχισε σε τριάδες μαθητές και μαθήτριες και ήσυχα-ήσυχα βγήκαν στην αυλή. Έδωσε με ύφος αυστηρό τις απαραίτητες οδηγίες, να μην απομακρυνθεί κανείς από την ομάδα, να παίξουν μονιασμένα, όποιος δεν έφερε κολατσιό από το σπίτι του να πάρει κουλούρι από τον επιστάτη τον κυρ-Στέλιο σε χρέωσή της και τέλος στο τρίτο σφύριγμα, εννοώ στο τρίτο και τελευταίο, είπε, σφύριγμα, όλοι και όλες εδώ, μπροστά της, για να γυρίσουν πίσω.

Πρώτα ξεκίνησαν τα πιο κοντά και μικροκαμωμένα παιδιά, στη μέση όσα είχαν την κανονική για την ηλικία τους ανάπτυξη και πίσω, στο κλείσιμο της πομπής η Πόπη, ο Στάθης και η Φανούλα, οχτάχρονα που έμοιαζαν με δωδεκάχρονα σε μπόι και σωματική διάπλαση.

Όταν πέρασαν και το τελευταίο σπίτι του χωριού, μια στάνη στην ουσία που ο μπάρμπα Κώτσος την είχε διαμορφώσει σε θερινό τσαρδάκι του, τα παιδιά χαλάρωσαν, ξέσφιξαν τα χέρια που τα ανάγκαζαν να περπατούν συντεταγμένα, έσμιξαν το καθένα με την παρέα του και έπιασαν το αγαπημένο τους τραγούδι: ”ήταν ένα μικρό καράβι που ήταν αααταξίδευτο…”. Απολάμβαναν τη διαδικασία να ”ξεφωνίσουν μελωδικά, να απαγγείλουν τραγουδιστά τους πικρούς στίχους χωρίς να ξέρουν πως ο κλήρος που πέφτει στον γενναίο για να φαγωθεί ήταν βγαλμένος από τη φριχτή πραγματικότητα”. Δεν ήξεραν τίποτε ακόμη για το φαλαινοθηρικό ”Έσσεξ”από το Ναντάκετ της Μασαχουσέτης και όσα φοβερά ακολούθησαν καταμεσής του ωκεανού μεταξύ των αντρών του πληρώματος.

Σαν έφτασαν στο μεγάλο πεύκο που δεσπόζει στο αλώνι της Ελενίτσας της Γκαβαράπαινας πού μυαλό για μάθημα. Ξαμολήθηκαν άλλα στο κρυφτό, άλλα στο κυνηγητό. Μόνον η τριάδα Πόπη-Στάθης-Φανούλα έμεινε αμέτοχη και αδιάφορη. Η Πόπη στη διαδρομή τούς είχε μαρτυρήσει το σχέδιό της και λέγε-λέγε τους έπεισε να το σκάσουν από την επιτήρηση της κυρίας Μαριγούλας και να χωθούν στο διπλανό δασάκι. Στο ποταμάκι του που το χόρταινε με νερό την άνοιξη ένας μικρός καταρράκτης κόαζαν δεκάδες βατράχια, ωραία θα ήταν να πιάναμε καναδυό να τα ρίξουμε στην τσάντα της δασκάλας, γέλια που θα κάναμε…..είπε.

Ο Στάθης και η Φανούλα συμφώνησαν, η αθωότητα υπερίσχυσε της ανήλικης λογικής και η λαχτάρα για περιπέτεια έκαμψε και τον τελευταίο δισταγμό.

Το κομμάτι τσουρέκι του Στάθη-η μάνα του ήταν η πρώτη τεχνίτρα στο πλάσιμο, τέσσερα αυγά η συνταγή;έξη έβαζε εκείνη και φούσκωναν δυο σπιθαμές και από γεύση…-το μοιράσατηκαν ακριβοδίκαια και μπήκαν στο δασάκι. Αντί όμως για βατραχάκια αντίκρυσαν ”το υπέροχο θέαμα”. Και στις δύο όχθες αρδευότανε ένα χαλί από χαμομήλια, κιτρινόλευκο με πράσινες πινελιές, μοσχοβολιστό, απαλό στα μάτια σαν χάδι σε κοντοκουρεμένο κεφάλι αγοριού.

Ξυπολυτήθηκαν βγάζοντας άτσαλα κάλτσες και παπούτσια, μπήκαν ως τα γόνατα στο νερό και παρασυρμένα από την πρωτόγνωρη ευχαρίστηση πήραν να ακολουθούν το ρεύμα πατώντας στις μεγάλες γλιστερές κροκάλες με γέλια και ξεφωνητά, ευφραινόμενα από τη νερένια επαφή και την ευωδιά της μικρής ανθισμένης πόας που μύρωνε τον αέρα κάθε φορά που μια παιδική πατούσα συνέθλιβε και λίγα ανθάκια.

Γελώντας και ξεφωνίζοντας πήγαν, πήγαν, πήγαν, ώσπου το ποταμάκι έκανε μια δεξιά απότομη στροφή και χάθηκε ανάμεσα στις γέρικες οξιές και τις λιγνές καστανιές. Λογάριαζαν να μαζέψουν πολλά χαμομήλια,η Πόπη για το χαμομηλόνερο με το οποίο την έλουζε η συνονόματη γιαγιά της για να ξανοίξουν κι άλλο οι ξανθές της μπούκλες, η Φανούλα για να το βράζουν και να πίνουν το ζουμί όταν πονάει η κοιλίτσα τους, όσο για τον Στάθη, δεν ήξερε ακριβώς τι θα το έκαναν στο σπίτι, ωστόσο θα γέμιζε τις χούφτες, το γιλέκο του και το πάνινο σακούλι που έβαζε το δεκατιανό του με αυτά τα κοντούλικα ανθάκια, παιδιά του νερού και της άνοιξης. Όμως με τρόμο κατάλαβαν πως ο ήλιος ξαφνικά χάθηκε και σκόρπια σύννεφα συνωστίζονταν στον ουρανό ποιο να πρωτοσυνεισφέρει στην ανοιξιάτικη μπόρα.

Η Πόπη, αρχηγός της αταξίας, έβαλε τα κλάματα και την ακολούθησαν γοερά ο Στάθης και η Φανούλα.

Το βρόχινο νερό αρμυρισμένο από τα δάκρυά τους έσμιξε με το ποταμίσιο χωρίς όμως να καταφέρει να στείλει τις παιδικές κραυγές στα αυτιά της αναστατωμένης κυρίας Μαριγούλας.

Μόνον ο μπάρμπα Κώτσος με τα επτά κατσικάκια του κουρνιασμένος κάτω από μια οξιά τα άκουσε. Αψηφώντας το νερό που έπεφτε με το τουλούμι τα βρήκε, τα παρηγόρησε και τα έμπασε στο τσαρδάκι του. Αφού τα στέγνωσε όπως και όσο μπορούσε άναψε το καμινέτο, έβρασε στο μεγάλο μπρίκι νερό και τους έψησε από ένα χαμομήλι με δυο γεμάτες κουταλιές ζάχαρη.

Εκεί τους βρήκαν η τρομαγμένη δασκάλα τους και οι αλαφιασμένοι γονείς τους, εκεί άκουσαν τους στεναγμούς ανακούφισης ανάκατους με μαλώματα και φοβέρες, εκεί η Πόπη, ο Στάθης και η Φανούλα έφαγαν τον πρώτο και μοναδικό μπάτσο της σχολικής τους ζωής από τον κύριο Γρηγορίου. Δεν έβγαλαν άχνα. Ίσως επειδή τούφες χαμομήλια είχαν μπερδευτεί ανάμεσα στη γλώσσα, τα δόντια και τα χείλη τους.-

Χαμομήλι

Matricaria chamomilla,οικογένεια Compositae

Chamomole, Wild chamomile, Matricaria

Κοινά ονόματα

χαμομήλι, χαμαίμηλο, χαμομηλιά, ασπρολούλουδο, παναϊρίτσα, λουλούδι τ’Αη Γιώργη, λινάκι, μαρτολούλουδο.

Το χαμομήλι είναι ένα από τα πιο γνωστά αυτοφυή φυτά σε όλο τον κόσμο, φημισμένο από την αρχαιότητα για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες. Φύτρωσε ως ζιζάνιο στους αγρούς της Ευρώπης και της Ασίας και με τα σιτηρά μεταφέρθηκε στην Αμερική και στην Αυστραλία. Παλιότερα χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά το αυτοφυές αλλά σήμερα το καλλιεργούν σχεδόν παντού.

Περιγραφή

Είναι φυτό μονοετές με λείο, όρθιο, πολύκλαδο βλαστό ύψους 10-15 εκ. και φύλλα σχιστά σε σχήμα φτερού. Τα άνθη είναι μικρά, λευκά τα επάκρια και κίτρινα τα επιδίσκια και σχηματίζουν ταξιανθίες(κεφάλια). Ανθίζει ανάλογα με την τοποθεσία από τον Απρίλιο έως τον Αύγουστο.

Κλίμα και έδαφος

Παρόλο που φυτρώνει σε όλα τα μέρη της Ελλάδας ευδοκιμεί καλύτερα σε πεδινές περιοχές με εύκρατο κλίμα, όπου τόσο τα φυτά όσο και τα άνθη είναι μεγαλύτερα από εκείνα των ορεινών περιοχών. Είναι φυτό ξερικό αλλά η εδαφική υγρασία ευνοεί την ανάπτυξή του.

Τα καλύτερα εδάφη είναι τα αμμοαργιλώδη με άφθονη οργανική ύλη. Στα σκιερά μέρη αυξάνει η περιεκτικότητά του σε χαμαζουλένιο, το σημαντικότερο και πολύτιμο συστατικό του.

Πολλαπλασιασμός

Το χαμομήλι πολλαπλασιάζεται με σπόρο, 1-2 κιλά ανά στέμμα, που σπέρνεται στο χωράφι στα πεταχτά ή με μηχανές. Για να γίνει ομοιόμορφη η σπορά ανακατεύεται με τριπλάσια ποσότητα λεπτής ποταμίσιας άμμου.

Η καλύτερη εποχή σποράς είναι το φθινόπωρο ενώ όταν σπαρεί τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο αργεί να ανθίσει και η παραγωγή είναι μικρή. Το χαμομήλι όταν

φυτρώσει αντέχει πολύ στις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα.

Το χωράφι όπου θα καλλιεργηθεί χρειάζεται καλή προετοιμασία(1-2 οργώματα και σβαρνίσματα), λίπανση με φωσφορική αμμωνία και θειικό κάλιο και βοτάνισμα τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο.

Συλλογή

Η συλλογή γίνεται όταν τα άνθη ανοίξουν τελείως, αργά το πρωί για να είναι στεγνά. Όταν δεν είναι καλά ανοιγμένα καταστρέφεται η ποιότητα επειδή κατά την ξήρανση παίρνουν χρώμα καφέ. Στις καλλιέργειες η συλλογή γίνεται τον Μάιο με ειδικές τσουγκράνες ή με χορτοκοπτικό, ακολουθεί η ξήρανση στη σκιά, σε τελάρα ή σε ξηραντήρια. Όταν το χαμομήλι συλλέγεται με χορτοκοπτικό η ξήρανση γίνεται στο χωράφι και τα φυτά μορφοποιούνται σε μπάλες, έτοιμες για το εμπόριο.

Παρασκευή και χρήσεις

Σε πολλούς ανθρώπους το χαμομήλι συνδέεται με κάποια αδιαθεσία γι’αυτό όταν λέμε ”φτιάξε μου ένα ζεστό” συνήθως εννοούμε το ρόφημα χαμομηλιού.

Είναι αντισπασμωδικό, ευστόμαχο, απολυμαντικό, τονωτικό, ανακουφίζει από το κρυολόγημα, τις κράμπες στον γαστρεντερικό σωλήνα, είναι διουρητικό, αντιπυρετικό και αντιφλογιστικό, καταπολεμά την παχυσαρκία και τη δυσκοιλιότητα, εξωτερικά επουλώνει πληγές, περιποιείται μαλλιά και δέρμα, ανακουφίζει και θεραπεύει οφθαλμικούς ερεθισμούς. Καταπλάσματα με χαμομηλόλαδο ανακουφίζουν από έντονο βήχα , ρευματικούς πόνους και ημικρανίες.

Τα δραστικά συστατικά της δρόγης είναι το αιθέριο έλαιο, με κύριο συστατικό το κυανό χαμαζουλένιο και οι πολυφαινόλες.

Χρησιμοποιείται εσωτερικά ως έγχυμα σε αναλογία 4-2 γρ.ξερής δρόγης ή ένα κουτάλι της σούπας σε ένα λίτρο νερού. Παρασκευάζεται σύμωνα με τις γενικές οδηγίες.

Εξωτερικά, είτε ως έγχυμα-πλύμα είτε ως βάμμα, όπου αντί για νερό χρησιμοποιείται αιθυλική αλκοόλη (καθαρό οινόπνευμα)βρίσκει μεγάλη εφαρμογή σε δερματικές παθήσεις.

Χριστίνα Γ. Φλόκα

Rapid test “test sierologico” ορολογική δοκιμή

Μετράει τα αντισώματα αντί Sars-cov-2 που παράγει ο οργανισμός μας. Αφορά 3 διαφορετικά αντισώματα IgA, IgM ,IgG που μας…διηγούνται την ιστορία της λοίμωξης δηλ. αν έχουμε αντιμετωπίσει..συναντήσει τον ιο και για πόσο χρόνο.

Υπάρχουν 2 είδη test:

  1. Γρήγορο με μόνο μια σταγόνα αίματος {δείγμα τριχωιδές}, διαπιστώνεται η παρουσία ημιποσοτικων αντισωματων.
  2. Φλεβικό δείγμα μετράει την ποσότητα αντισωμάτων στο αίμα.Πολύ χρήσιμα και τα δυο γιατί εκτός των άλλων παρέχουν χρήσιμες πληροφορείς για: τον προγραμματισμό επιστροφής στην εργασία με ασφάλεια για όλους εντοπίζονται αναγνωρίζονται πόσα άτομα έχουν έρθει σε επαφή με τον ιο, γίνεται στρωματοποίηση ανα ηλικία και γεωγραφική περιοχή και διαπιστώνεται αν έχει επιτευχθεί η λεγόμενη ανοσία αγέλης .

*Umbria It: οργανωμένα με συνεργασία της περιφέρειας των γιατρών τα φαρμακεία {100 περίπου} εκτελούν rapid test.

*Η φωτογραφία είναι ενδεικτική.

Ν.Βλασσόπουλος

Φ.Ε.Ε. προς Υπουργείο Υγείας: Φαρμακείο δίπλα σε πρατήριο υγρών καυσίμων

Φ.Ε.Ε.: Ζητάμε την παρέμβαση του Υπουργού Υγείας

Η Φαρμακευτική Εταιρεία Ελλάδος επιθυμεί να εκφράσει τον σοβαρό προβληματισμό της για την έναρξη λειτουργίας φαρμακείου δίπλα σε σταθμό ανεφοδιασμού καυσίμων.

Κατά την εξυπηρέτηση των πελατών και τον ανεφοδιασμό στα πρατήρια υγρών καυσίμων εκπέμπονται άοσμοι και αόρατοι ατμοσφαιρικοί ρύποι. Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι μόλις ένα λεπτό έκθεσης σε αυτούς τους ρύπους οδηγεί σε εξαιρετικά αυξημένη συγκέντρωση βενζολίου στο αίμα την επόμενη ημέρα. Το βενζόλιο έχει αποδεδειγμένες δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένης και της καρκινογόνου δράσης.

Οι μελέτες έχουν ορίσει ως μέσο όριο διάχυσης των σωματιδίων βενζολίου τα 50 μέτρα, και ως ανώτατο όριο τα 100 μέτρα. Είναι επομένως σαφές οτι η λειτουργία φαρμακείου τόσο κοντά σε πρατήριο καυσίμων θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία των πελατών του, πολλοί από τους οποίους ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες ή νοσούν.

Καλούμε το Υπουργείο Υγείας να αναλάβει άμεσα δράση, όχι μόνο για το συγκεκριμένο περιστατικό, αλλά και με νομοθετικό έργο, ώστε να προστατευθεί η δημόσια υγεία από τέτοιες επικίνδυνες επιχειρηματικές ενέργειες.

Ο Πρόεδρος                    Ο Γραμματέας

Ν.Βλασσόπουλος Ν.Κόλμαν

Covid-19: Μείωση αντισωμάτων και γρήγορη εξαφάνιση της ανοσίας!

Οι άνθρωποι που έχουν προσβληθεί από covid-19 δεν προστατεύονται από την πιθανότητα περαιτέρω λοιμώξεων. Αυτό επιβεβαιώνεται από έρευνα που διεξήχθη σε 350χιλ. άτομα στην Αγγλία από ερευνητική ομάδα του Imperial College London.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης πάνω από το ένα τέταρτο των ατόμων τεσταρισμένοι θετικοί στον covid-19 σημείωσαν ταχεία και σημαντική μείωση αντισωμάτων μεταξύ Ιουνίου και Σεπτεμβρίου. Μια μείωση που εμφανίζεται γρηγορότερα στους ηλικιωμένους ασθενείς {πάνω των 65}.

Helen Ward {εμπλεκόμενη ερευνήτρια} “Η ανοσία εξαφανίζεται αρκετά γρήγορα σε μόλις 3 μήνες, έχουμε παρατηρήσει μείωση των αντισωμάτων στο 26% των ανθρώπων”.

*Ελεύθερη απόδοση από επιστημονικό άρθρο Ιταλικού τύπου.

Ν.Βλασσόπουλος

Ο ΛΟΙΜΟΣ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ 430 – 427 π.Χ. & Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΠΟ ΤΟΥ ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ ΤΟΥ ΚΩΟΥ

Κ. Σταθόπουλος MSC

Φαρμακοποιός – Ερευνητής

Στο δεύτερο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου κατά το θέρος και σχεδόν ταυτόχρονα με την είσοδο των Λακεδαιμονίων στην Αττική, υπό την αρχηγία του Βασιλέως Αρχίδαμου, όπως περιγράφεται από τον Θουκυδίδη κατά μετάφραση Ελ. Βενιζέλου, ενέσκηψε για πρώτη φορά στην Αθήνα Λοιμός θανατηφόρος που ποτέ άλλοτε δεν εμνημονεύετο, Λοιμώδης νόσος τέτοιας εκτάσεως διότι ούτε γιατροί που αγνοούσαν την φύση της ασθένειας και επεχείρουν, δια πρώτη φορά να την θεραπεύσουν αλλ’ απεθνήσκουν οι ίδιοι όταν έρχονταν σε επαφή με την νόσο, και ούτε καμιά άλλη ανθρώπινη τέχνη μπορούσε να βοηθήσει.

Αυτά αναφέρονται από τον πατέρα της Ιστορία Θουκυδίδη ο οποίος προσβληθείς υπό την νόσο, και ευτυχώς εθεραπεύθη, και έτσι έχουμε την περιγραφή της νόσου κατά αριστοτεχνικό τρόπο.

Πολλοί υποστήριζαν και υποστηρίζουν ότι ο λοιμός ανήκει στην κατηγορία των ιών οι οποίοι μετελάχθησαν ή εξέλειπαν, ώστε σήμερα ο ίδιος ιός να μην υπάρχει.

Άλλοι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι επρόκειτο περί ευλογιάς, πανώλης, οστρακιάς, μηνιγγίτιδας, κίτρινου πυρετού, πανδημικής γρίπης, δάγκειο, εργοτισμού [προσβολή με τον μύκητα ερυσιβώδους όλυρας (claviceps purpurea), που απεδόθη σε δολιοφθορά των Σπαρτιατών].

Απάντηση σ’ αυτό το μεγάλο ερώτημα έδωσε μετά από 2.500 χρόνια η Ελληνική σύγχρονη Επιστήμη.

Η Επιστημονική τεκμηρίωση της αιτίας του λοιμού της Αθήνας εξασφαλίστηκε από το αρχαιολογικό υλικό της ανασκαφής 1994-95 υπό την εποπτεία της Αρχαιολόγου Έφης Μπαζιοπούλου στην περιοχή του αρχαίου νεκροταφείου Αθηνών στον Κεραμικό, όπου ανακαλύφθηκε ομαδικός τάφος 150 ατόμων που χρονολογήθηκε μεταξύ 430 – 426 π.Χ. Τα σώματα ήσαν στοιβαγμένα κατά σωρούς γεγονός που υποδηλώνει ότι θάφτηκαν βιαστικά και χωρίς την φροντίδα όπως επέβαλε ο σεβασμός των Αρχαίων Ελλήνων στους νεκρούς. Δηλ. επρόκειτο για θύματα του λοιμού της Αθήνας.

Στην σχετική μελέτη του Δ/ρος Μανώλη Παπαγρηγοράκη και της ομάδας του αποτελούμενης από τον Γενετιστή Χρήστο Γιαπιτζάκη, τον Ορθοδοντικό Φίλιππο Συνοδινό και την Αρχαιολόγο Έφης Μπαζιοπούλου – Βαλαβάνη (η μελέτη δημοσιεύτηκε στην Ιατρική Επιθεώρηση International Journal of Infections Diseases).

Στη μελέτη λοιπόν χρησιμοποιήθηκαν δόντια από τρεις διαφορετικούς σκελετούς από τον ομαδικό τάφο του Κεραμικού. Η επιλογή του υλικού έγινε επειδή έχει αποδειχθεί ότι μετά θάνατο τα δόντια διατηρούνται ακέραια για μεγάλο χρονικό διάστημα διατηρώντας το περιεχόμενό τους, τον πολφό, στεγανό και ανεπηρέαστο από εξωτερικές επιμολύνσεις.

Συνεπώς η ανάλυση του DNA του πολφού δοντιών δύναται να οδηγήσει σε αναδρομική διάγνωση, ακόμη και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών υπό την προϋπόθεση ότι συνοδεύεται από μικροβιαιμία.

Όθεν ο μικροβιακός παράγων που κυκλοφορεί στο αίμα άρα και στο εσωτερικό του δοντιού τον πολφό μετά την νέκρωση παγιδεύεται και μουμιοποιείται.

Με την χρήση σύγχρονων εργαστηριακών μεθόδων στο εργαστήρι της Ιατρικής Σχολής, Μοριακής Νευροβιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών και με την μέθοδο του DNA που βρέθηκε στον πολφό των δοντιών, διαπιστώθηκε ότι το μικρόβιο Salmonella Enterica Typhi είναι υπεύθυνο για την εκδήλωση του Τυφοειδούς Πυρετού.

Συνάγεται το αποτέλεσμα ότι ο Τυφοειδές Πυρετός ήταν η αιτία του Λοιμού της Αθήνας.

Πράγμα που συμφωνεί με πολλά από τα κλινικά χαρακτηριστικά του Λοιμού όπως περιγράφονται από τον Θουκυδίδη.

Περιγράφει λοιπόν ο Θουκυδίδης το γεγονός λέγοντας:

Αλλά εγώ που ο ίδιος έπαθα από την νόσο και με τα ίδια μου τα μάτια είδα άλλους πάσχοντας. Θα εκθέσω την πραγματική πορεία και θα περιγράψω τα συμπτώματα, η ακριβής παρατήρηση των οποίων θα επιστρέψει ασφαλέστερα στο καθένα που θα ήθελε να τα σπουδάσει επιμελώς να κάμει την διάγνωσή της αν ποτέ ήθελε και πάλιν ενσκήψει.

To έτος τωόντι εκείνο, κατά κοινήν ομολογίαν, έτυχε μέχρι της στιγμής της εισβολής της νόσου να είναι κατ’ εξοχήν απηλλαγμένον από αλλάς ασθενείας. Εάν όμως κανείς υπέφερεν τυχόν προηγουμένως από καμμίαν άλλην ασθένειαν, όλαι κατέληγαν εις αυτήν. Όσοι εξ άλλου ήσαν ως τότε υγιείς, χωρίς καμμίαν φανεράν αιτίαν προσεβάλλοντο αιφνιδίως από πονοκέφαλον με ισχυρόν πυρετόν και ερυθήματα και φλόγωσιν των οφθαλμών και το εσωτερικόν του στόματος, ο φάρυγξ και η γλώσσα εγίνοντο ευθύς αιματώδη και η εκπνοή ήτο αφύσικος και δυσώδης. Κατόπιν των φαινομένων αυτών, επηκολούθουν πταρνισμοί και βραχνάδα και μετ’ ολίγον το κακόν κατέβαινεν εις το στήθος, συνοδευόμενον από ισχυρόν βήχα. Και όταν προσέβαλλε τον στόμαχον, επροκάλει ναυτίαν και ταύτην επηκολούθουν, με μεγάλην μάλιστα ταλαιπωρίαν, εμετοί χολής, όσοι περιγράφονται υπό των ιατρών. Και εις άλλους μεν αμέσως, εις άλλους δε πολύ βραδύτερον, παρουσιάζετο τάσις προς έμετον ατελεσφόρητος, προκαλούσα ισχυρόν σπασμόν, ο όποιος εις άλλους μεν κατέπαυεν, εις άλλους δε εξηκολούθει επί πολύ. Το σώμα εξωτερικώς δεν παρουσιάζετο πολύ θερμόν εις την αφήν, ούτε ήτο ωχρόν, αλλ’ υπέρυθρον, πελιδνόν, έχον εξανθήματα μικρών φλυκταινών και ελκών. Εσωτερικώς όμως εθερμαίνετο τόσον πολύ, ώστε οι ασθενείς δεν ηνείχοντο ούτε τα ελαφρότερα ενδύματα ή σινδόνια και επέμεναν να είναι γυμνοί και μεγίστην ησθάνοντο ευχαρίστησιν αν ημπορούσαν να ριφθούν εντός ψυχρού ύδατος. Πολλοί δε πράγματι, οι οποίοι είχαν μείνει ανεπιτήρητοι, ερρίφθησαν εις δεξαμενάς, διότι κατετρύχοντο από δίψαν άσβεστον, αφού και το πολύ και το ολίγον ποτόν εις ουδέν ωφέλει. Και η αδυναμία του ν’ αναπαυθούν καθώς και η αϋπνία, τους εβασάνιζαν διαρκώς. Και το σώμα, εφόσον η νόσος ήτο εις την ακμήν της, δεν κατεβάλλετο, αλλ’ αντείχε καταπληκτικώς εις την ταλαιπωρίαν, ώστε η απέθνηκαν οι πλείστοι την εβδόμην ή ενάτην ημέραν εκ του εσωτερικού πυρετού, πριν εξαντληθούν εντελώς αι δυνάμεις των ή εάν διέφευγαν την κρίσιν, η νόσος κατήρχετο περαιτέρω εις την κοιλίαν και επροκάλει ισχυράν έλκωσιν και συγχρόνως επήρχετο ισχυρά διάρροια, ούτως ώστε κατά το μεταγενέστερον τούτο στάδιον, οι πολλοί απέθνησκαν από εξάντλησιν. Διότι το νόσημα, αφού ήρχιζεν από την κεφαλήν, όπου το πρώτον εγκαθίστατο, εξετείνετο βαθμηδόν έφ’ όλου τουσώματος και αν κανείς ήθελε διαφύγη τον θάνατον, προσέβαλλε τα άκρα, όπου άφηνε τα ίχνη του. Καθόσον το νόσημα προσέβαλλε και τα αιδοία και τα άκρα των χειρών και ποδών και πολλοί χάνοντες αυτά εσώζοντο μερικοί μάλιστα έχαναν και τους οφθαλμούς. Άλλοι πάλιν ευθύς μετά την θεραπείαν, είχον γενικήν αμνησίαν και δεν εγνώριζαν ούτε εαυτούς, ούτε τους οικείους των.

Η νόσος διήρκησε συνολικά περίπου 2,5 έτη με ενδιάμεσες διακοπές και εξάρσεις στο διάστημα μεταξύ 430 – 427 π.Χ.

Πώς αντιμετωπίστηκε η νόσος;

Πολλοί συγγραφείς υποστηρίζουν ότι ο Περικλής κάλεσε τον Ιπποκράτη και μάλιστα τον υποδέχτηκε στον Πειραιά με την Ασπασία.

Δεν είναι απαραίτητο προκειμένου ν’ αντιμετωπίσεις μια ασθένεια να γνωρίζεις την αιτία που την προκαλεί, όπως επίσης δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζεις πως δρα ένα φάρμακο που θα χορηγήσεις.

Ακόμη και ο ίδιος ο Fleming δεν γνώριζε πως θα δράσει αυτό που ονόμασε πενικιλίνη. Μια παρατήρηση έκανα και η τύχη βοήθησε τόνισε στην ομιλία του στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πώς οι μύκητες κατέστρεφαν τις μικροβιολογικές καλλιέργειες στα τρυβλία του, δηλ. τα βακτήρια και χρησιμοποίησε τους μύκητες να καταστρέψει τα βακτήρια, όλα τ’ άλλα, δηλ. δράση χημικός τύπος φαρμακοκινητική κ.λπ. προέκυψαν μετά με συνεργασία συνεργατών του.

Ο Fleming χρησιμοποίησε τους μύκητες (penicillium notatum) για να εξουδετερώσει, καταπολεμήσει τα βακτήρια, όπως και ο Ιπποκράτης χρησιμοποίησε τον καπνό (φορμαλδεΰδη) για να απολυμάνει το περιβάλλον, σπίτια και να καταπολεμήσει τον λοιμό.

Η παράδοση θέλει τον Ιπποκράτη παρόντα στο λοιμό ήταν τότε 30 ετών (γεν. 460 π.Χ.) είχε έλθει σε σύγκρουση με το Ιερατείο της Κω και της Κνίδου αφού όπως αναφέρει ο Γαληνός: «Ο Ιπποκράτης την τέχνη εις επιστήμη ανήγαγεν».

Πιστεύει ότι οι αιτίες των νόσων βρίσκονται στο περιβάλλον ή και στον ίδιο τον άνθρωπο, όπου ανήκει ο ίδιος ο άνθρωπος δηλ. στο περιβάλλον. Δεν πιστεύει στην Θεόθεν νόσον, δεν πιστεύει στην θεϊκή παρέμβαση για την ίαση αλλά γνώση και εμπειρία απαιτείται τονίζει. Μετά από αυτά φυσικό ήταν να έλθει σε σύγκρουση με το Ιερατείο της Κω. Προσκλήθηκε λοιπόν και συνέβαλλε στην αντιμετώπιση του Λοιμού των Αθηνών.

Ήταν τότε 30 ετών (γεν. 460 π.Χ.) και για τον λόγο αυτό οι Αθηναίοι τον στεφάνωσαν με χρυσό στέφανο.

Στηρίχθηκε λοιπόν ο Ιπποκράτης για την αντιμετώπιση του Λοιμού στην παράδοση αλλά φυσικά και στην παρατήρηση. Γνώριζε την επίδραση της φωτιάς και του καπνού στην συντήρηση των τροφίμων μέχρι και σήμερα συντηρούμε δηλ. καταστρέφουμε τα μικρόβια στα τρόφιμα, καπνίζουμε τα λουκάνικα, τα κρέατα, τις ρέγκες κ.λπ.

Χωρίς να γνωρίζει την φύση του Λοιμού αλλά ούτε και τον τρόπο που δρα ο καπνός, διατάσσει τους Αθηναίους να βγάλουν τα έπιπλα, ρούχα κ.λπ. έξω από τα σπίτια και ν’ ανάψουν φωτιά, ρίχνοντας και χλωρά κλαριά, που προκαλούν πολύ καπνό ώστε ο καπνός να εισέρχεται στο εσωτερικό των σπιτιών.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι κατά την ατελή καύση του ξύλου παράγεται αέριος φορμαλδεΰδη που χρησιμοποιείται ως απολυμαντικό και αντισηπτικό.

Η αντισηπτική της ενέργεια οφείλετε στην ιδιότητά της να πήζει το λεύκωμα εντός του κυττάρου και επομένως προκαλεί τον θάνατο. (Βλέπε Οργανική Χημεία Γ. Βάρβογλη, έκδοση 1974, σελ. 138).

Ο Καθηγητής Αγιοντάντης στο βιβλίο του Τοξικολογία, έκδοση 1973 Παρισιάνου, υποστηρίζει ότι η φορμαλδεΰδη αντιδρά χημικώς με τις βιολογικές δραστικές ουσίες π.χ. πρωτεΐνες εντός του κυττάρου οργανισμού ή μικροβίου και προκαλεί ανάπτυξη της λειτουργίας του κυττάρου.

Όλοι οι γιατροί γνωρίζουν ή χρησιμοποιούν τη φορμόλη, είναι υδατικό διάλυμα 40% φορμαλδεΰδης, για την συντήρηση εντός φιαλών, εμβρύων και διαφόρων οργάνων ανθρωπίνων ή ζώων, καθώς και για την ταρίχευση αυτών.

Photo penicillium notatum

Τύπος penicillin

Τύπος φορμαλδεΰδης

Φωτογραφία Ιπποκράτης

Γέννηση: 460 π.Χ., Κως

Απεβίωσε: 377 π.Χ., Λάρισα

Φωτογραφία Φλέμινγκ

Γέννηση: 6 Αυγούστου 1881, East Ayrshire

Απεβίωσε: 1955, Λονδίνο

Εμβολιασμός, Εμβόλια, Οροί

Έτυχε να’ ναι τα χρόνια δίσεχτα`

πολέμοι χαλασμοί ξενιτεμοί

Γ. Σεφέρης, Κίχλη

    Το έτος 2020 ως δίσεχτο,  φορτισμένο από την πανδημία COVID-19 ,  δίνει τροφή στην ανθρώπινη δεισιδαιμονία και πλέκονται σενάρια, σχετικά με τον κορονοïό [ή κορωνοïό ή κοροναïό] στον οποίο οφείλεται, απίστευτης ανευθυνότητας. Ο corona virus-κορονοïός που ονομάζεται έτσι λόγω του σχήματός του, έχει προσβάλει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο, έχει προκαλέσει χιλιάδες βασανιστικούς θανάτους και έχει διχάσει την ανθρωπότητα αναφορικά με την ύπαρξή του, την προέλευσή του, την επικινδυνότητά του και την αντιμέτώπιση της λοίμωξης την οποία προκαλεί. Επειδή λέξεις όπως επιδημία, πανδημία, επιπολασμός, μικροβιοφορέας, μικρόβια, ιοί κ.ά. με αρνητι-κό πρόσημο δημιουργούν από ανησυχία και ανασφάλεια έως φόβο και πανικό στον πληθυσμό σκόπιμο είναι να δοθούν οι απαραίτητες διευκρινήσεις και να φανεί γιατί ο αναμενόμενος με αγωνία εμβολιασμός απέναντι στον κορονοïό, μαζί με τη χορήγηση των κατάλληλων φαρμάκων , είναι η παγκόσμια ελπίδα. Εννοείται πως εξαιρούνται οι οπαδοί -ευτυχώς λίγοι-του αντιεμβολιαστικού κινήματος οι οποίοι αδίκως υποστηρίζουν την κατάργηση των εμβολίων ακυρώνοντας τις επίπονες πολυχρόνιες προσπάθειες των επιστημόνων καθώς και το γεγονός πως τα εμβόλια σώζουν ζωές.

  Τα λοιμώδη [μεταδοτικά μολυσματικά] νοσήματα οφείλονται στα μικρόβια,δηλ.σε μικροσκοπικούς μικροοργανισμούς φυτικής ή ζωικής προέλευσης,αόρατους με γυμνό οφθαλμό.Με την ανακάλυψη των μικροβίων στα μέσα του 19ου αιώνα από τον L. Pasteur και τον R. Koch και τη διατύπωση της μικροβιακής θεωρίας των νόσων δημιουργήθηκε η εσφαλμένη εντύπωση ότι οι έννοιες μικρόβια και αρρώστια είναι ταυτόσημες. Όμως οι περισσότεροι μικροοργανισμοί δεν είναι παθογόνοι. Τον άνθρωπο και πολλούς μεγαλοοργανισμούς περιβάλλουν χιλιάδες είδη μικροβίων[βακτήρια, ιοί, μύκητες]  , λίγα όμως είναι νοσογόνα. Ένας μεγάλος αριθμός ζει μαζί τους, με διάφορες σχέσεις, χωρίς να προκαλεί πάντα ασθένεια. Με άλλα λόγια υπάρχουν μικρόβια παθογόνα, μη παθογόνα ή σαπροφυτικά και δυνητικά παθογόνα. Τυπικό παράδειγμα είναι τα μικρόβια της φυσιολογικής χλωρίδας του ανθρώπου τα οποία  αποτελούν σύνολο μικροοργανισμών οι οποίοι ζουν και πολλαπλασιάζονται στο δέρμα, στις διάφορες κοιλότητες και στους βλεννογόνους του ανθρώπου [κόλπος, ουρήθρα, έξω ακουστικός πόρος, ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, λάρυγγας, γαστρεντερικό σύστημα].

  Μικροβιαιμία ονομάζεται η κυκλοφορία στο αίμα παθογόνων ή μη μικροβίων, ιαιμία η κυκλοφορία ιών και σηψαιμία είναι η μικροβιαιμία που συνοδεύεται από τοπικά φαινόμενα [πυρετός, ρίγος].

   Τα μικρόβια απειλούν τον οργανισμό με μόλυνση ή με καταστροφή από τις βακτηριοτοξίνες που εκκρίνουν και χαρακτηρίζονται ως αντιγόνα[ Ag] Διαθέτουν επιθετικό εξοπλισμό για  να  υπερνικήσουν τις αμυντικές δυνάμεις του οργανισμού, όπως αιμολυσίνες, λευκοκτονίνες και πολλά τοξικά ένζυμα.

   Όλοι οι οργανισμοί δεν μολύνονται στον ίδιο βαθμό. Εξαρτάται από το είδος, από τα όργανα όπου θα εγκατασταθούν τα μικρόβια ώστε να προκληθεί μόλυνση  και από την αντίσταση του οργανισμού. Αναμόλυνση είναι η μόλυνση από το ίδιο μικρόβιο,  επιμόλυνση από άλλο μικρόβιο και αυτομόλυνση από τα δυνητικά μικρόβια μέσα στον οργανισμό, όπως είναι αυτά της φυσιολογικής χλωρίδας.

 Τα παθογόνα μικρόβια και οι ιοί προέρχονται από διάφορες πηγές μόλυνσης, με κύριες πύλες εισόδου το δέρμα και τους βλεννογόνους , οι οποίες είναι:

1.Οι ασθενείς οργανισμοί. Μολύνουν με τα ούρα, τα κόπρανα, τον σίελο, τα πτύελα.

2.Οι υγιείς οργανισμοί αλλά μικροβιοφόροι. Χωρίς να πάσχουν μολύνουν άλλα άτομα  και προκαλούν νόσο. Διακρίνονται σε αυτούς που αναρρωνύουν από κάποιο λοιμώδες νόημα και στους υγιείς φορείς των μικροβίων.

3.Το μολυσμένο περιβάλλον [αέρας, νερό, έδαφος, ποτά, τρόφιμα].

4.Τα μολυσμένα αντικείμενα.

5.Τα ζώα και  τα έντομα.  

   Επιδημία είναι η εμφάνιση πολλών κρουσμάτων μιας λοιμώδους νόσου στον ίδιο τόπο και στο ίδιο χρονικό διάστημα. Μεγάλες επιδημίες που μεταδίδονται γρήγορα από μια περιοχή στην άλλη και από μια χώρα στην άλλη ονομάζονται πανδημίες. Ενδημικά είναι εκείνα τα λοιμώδη νοσήματα που υπάρχουν συνήθως σε μια χώρα. Ορισμένα νοσήματα π.χ. όπως η λύσσα ή ο τέτανος εμφανίζονται σε μεμονωμένα άτομα ως σποραδικά κρούσματα και δεν μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

   Τα κύτταρα τα οποία αναγνωρίζουν τα αντιγόνα και αντιδρούν μαζί τους είναι τα λεμφοκύτταρα Α και Β με  διαφορετική ανοαοαπάντηση. Όταν φτάσει ένα αντιγόνο στους ιστούς τα Β λεμφοκύτταρα διαιρούνται πολλές φορές για να σχηματίσουν έναν κλώνο όμοιων κυττάρων στο αίμα. Τα κύτταρα του πλάσματος απελευθερώνουν πρωτεΐνες, τις ανοσοσφαιρίνες, γνωστές και ως αντισώματα. Τα αντισώματα κυκλοφορούν στο αίμα και ενώνονται με τα αντιγόνα για να εξουδετερώσουν τη δράση τους και να τα καταστρέψουν. Όταν εξαλειφθούν τα αντιγόνα εξαφανίζονται και αυτά, παραμένουν όμως μερικά ως κύτταρα μνήμης. Αν υπάρξει δεύτερη έκθεση στα αντιγόνα τα μνημονικά κύτταρα ”θυμούνται”, απελευθερώνουν αντισώματα και έτσι επιτυγχάνεται  η ανοσοποίηση του οργανισμού.

   Η ανοσία μπορεί να είναι:

-Φυσική ή αυτόματη, όταν παρέχεται από τη μητέρα στο έμβρυο ή μετά από νόσηση.

-Τεχνητή  ή ενεργητική μετά από εμβολιασμό.

-Παθητική, με τη χορήγηση έτοιμων αντισωμάτων [οροθεραπεία].

   Σύμφωνα με την ελληνική Φαρμακοποία ΙΙΙ* αλλά και την παγκόσμια βιβλιογραφία ”εμβόλια-vaccina”είναι προïόντα προικισμένα με αντιγονική ιδιότητα. Προορίζονται για την πρόκληση ενεργητικής ανοσοποίησης εναντίον λοιμωδών νόσων τις οποίες προκαλούν παθογόνοι μικροοργανισμοί.

——————–

*Με τον όρο Φαρμακοποιία υπονοούνται δύο πράγματα. Το ένα είναι η πράξη του ”ποιείν”φάρμακα και το άλλο είναι η κωδικοποίηση όλων των πρώτων υλών δραστικών και αδρανών, για την παρασκευή των φαρμάκων και των φαρμακομορφών, καθώς και των μεθόδων, των κανόνων και των ελέγχων που διέπουν την παρασκευή αυτή. Σήμερα, η κωδικοποίηση αυτή είναι έγγραφη, έχει σχήμα συνήθως ογκώδους βιβλίου και αποτελεί επίσημο κρατικό εγχειρίδιο.

 Παρασκευάζονται από σχιζομύκητες, ρικέτσιες ή ιούς από ζωντανούς ή νεκρούς μικροοργανισμούς ή από ανατοξίνες [πρόκειται για τοξίνες των οποίων η τοξική ενέργεια έχει ελαττωθεί, σε μεγάλο βαθμό, με φυσικά ή χημικά μέσα ή έχει εξαφανισθεί τελείως χωρίς να καταστραφεί η ανοσοποιητική τους ενέργεια. Διακρίνονται σε φυτοτοξίνες, ζωοτοξίνες,ενδο- και έξω-  μικροβιοτοξίνες και αφλατοξίνες. Δρουν ως αντιγόνα. Επίσης ονομάζονται και τοξοειδή.] Παρασκευάζονται έτσι ώστε να διατηρείται το ειδικό αντιγόνο με τη φαρμακομορφή αιωρήματος ή διαλύματος ,με διαλύτη ισότονο διάλυμα χλωριούχου Νατρίου ή κάποια σύνθετη υγρή ουσία. Το τελικό προïόν διανέμεται κάτω από άσηπτες συνθήκες σε στείρους περιέκτες , κλεισμένους αεροστεγώς με ή χωρίς μικροβιοκτόνο. Η εναποθήκευση γίνεται μακριά από το φως, σε θερμοκρασία 2-10˚C. Χορηγούνται παρεντερικά με ενδοδερμική ή υποδόρια ένεση με εξαίρεση αυτό της πολυομυελίτιδας [SABIN] το οποίο χορηγείται και από το στόμα. Η χρήση εμβολίων χωρίς τους αναγκαίους ελέγχους εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.

  Σύμφωνα με το Εθνικό Συνταγολόγιο ένα εμβόλιο πρέπει να πληροί τις εξής προδιαγραφές:

-Να μην προκαλεί νόσο ή σοβαρές παρενέργειες.

-Να εξασφαλίζει μακροχρόνια ανοσία , αν είναι δυνατόν εφόρου ζωής.

-Να μην μεταδίδει ο εμβολιαζόμενος τη νόσο.

-Να παρασκευάζεται σχετικά εύκολα και να είναι δυνατή η μέτρηση των αντισωμάτων.

  Γίνεται αναφορά στις ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων οι οποίες συνήθως είναι ελαφράς ή μέτριας έντασης, όπως πυρετός, πόνος, ερυθρότητα στο σημείο εμβολιασμού, καταβολή, εξάνθημα, κνησμός, αλλεργική αντίδραση.

  Τα εμβόλια γίνονται προληπτικά για την αποφυγή νόσων όπως η παρωτίτιδα, η ιλαρά, η ερυθρά, η διφθερίτιδα, η ηπατίτιδα Β, ο τέτανος, η χολέρα, ο άνθρακας η λύσσα,προκειμένου να επιτευχθεί ανοσία του πληθυσμού γενική.[ανοσία της αγέλης]. Για να θεωρηθούν αποτελεσματικά απαιτείται η παρέλευση ορισμένων εβδομάδων, ώστε να παραχθούν  τα κατάλληλα  αντισώματα και υπό την προϋπόθεση ότι το άτομο δεν νοσεί. Στην περίπτωση αυτή επιλέγεται η παθητική ανοσία , η χορήγηση δηλαδή έτοιμων αντισωμάτων με ορούς.

 Το πρώτο βήμα στην παρασκευή ενός εμβολίου ,είτε προορίζεται για παιδιά είτε για ενήλικες ,είναι η επιλογή του μέσου καλλιέργειας και ανάπτυξης του μικροοργανισμού. Στα πολυδύναμα ή μεικτά εμβόλια [αντιδιαστολή από τα άμεικτα τα οποία περιέχουν ένα είδος μικροβίων] η καλλιέργεια και η ανάπτυξη των μικροοργανισμών γίνεται ξεχωριστά.

   Με τους ορούς χορηγούνται στο άτομο έτοιμα αντισώματα για προφύλαξη ή για θεραπεία από συγκεκριμένη νόσο. Τα αντισώματα αυτά παράγονται σε μεγάλη κλίμακα μετά από ένεση με αντιγόνο ή τοξοειδές συνήθως σε άλογο ή απομονώνονται από το αίμα ανθρώπου μετά από λοίμωξη. Η δράση διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες και οι πιο συνηθισμένες παρενέργειες [ορονοσία] μετά την ένεση είναι αναφυλαξία, δυσκολία στην αναπνοή, κνίδωση, υπόταση, αρθρίτιδα, εξανθήματα. Τα συμπτώματα υποχωρούν μετά περίπου μία εβδομάδα.

   Με τον όρο ”επιπολασμός”εννοείται το πηλίκον όπου αριθμητής είναι ο αριθμός των κρουσμάτων και παρονομαστής το σύνολο των ατόμων της κοινότητας.

 Τον τελευταίο καιρό,όπως αναφέρθηκε και στην αρχή,  επικρατεί στην παγκόσμια κοινότητα αναστάτωση εξαιτίας ενός  κορονοïού, του SARS-COVID-2. Οι ιοί [Viruses] αποτελούν μια ξεχωριστή ομάδα ανάμεσα στους μονοκυττάριους μικροοργανισμούς που έχουν βιολογική οργάνωση, εισβάλλουν στον οργανισμό [βακτήρια, φυτά, ζώα, άνθρωποι] όπου παρασιτούν στα κύτταρα, πολλαπλασιάζονται και καταστρέφουν τον ξενιστή. Το μέγεθός τους είναι πάρα πολύ μικρό και φαίνονται μόνο με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο.  Αποτελούνται μόνο από ένα μόριο νουκλεïνικού οξέος [DNA ή RNA] το οποίο περιβάλλεται από μία πρωτεΐνη, το καψίδιο, αποτελούμενο από τα καψομερίδια. Τα καψομερίδια αυτά διατάσσονται συμμετρικά και είτε σχηματίζουν κανονικό πολύεδρο είτε εμφανίζουν ελικοειδή συμμετρία. Ορισμένοι ιοί περιβάλλονται από μία γλυκοπρωτεΐνη, το έλυτρο.

   Η ταξινόμηση των ιών σε διάφορες ομάδες γίνεται ανάλογα με το μέγεθός τους, το είδος του νουκλεϊνικού οξέος, τη συμμετρία τους, την ύπαρξη ελύτρου και τον οργανισμό στον οποίο παρασιτούν [DNA-ιοί, RNA-ιοί, Ερπητοϊοί, Ραβδοϊ-οί κ.λ.π.]

   Η εργαστηριακή διάγνωση των ιών γίνεται με  κυτταροκαλλιέργεια ή ιστοκαλλιέργεια σε ζωντανά κύτταρα , με μικροσκοπική παρατήρηση αλλοιωμένων κυττάρων, με ορολογικές αντιδράσεις για την αναζήτηση ειδικών αντισωμάτων, με ανοσοφθορισμό.

   Οι ιοί συνήθως καταστρέφονται στη θεμοκρασία των 60ºC επί 30 min. εκτός από τους ιούς του AIDS, της πολυομυελίτιδας και της ηπατίτιδας. Αντέχουν στο ψύχος και διατηρούνται για πολύ καιρό στους -70ºC. Τα αντιβιοτικά δεν τους καταπολεμούν, πιθανόν μόνον οι τετρακυκλίνες και η ερυθρομυκίνη. Γνωστά αντιικά φάρμακα είναι η βιδαραβίνη ή VIRA-A, ARA-A, η ιδοξουριδίνη [stoxil, idur, idoxuridine],και η υδροχλωρική αμανταδίνη [symmetrel].

  Η φαρμακευτική αγωγή κατά του κορονοϊού περιλαμβάνει  διάφορα προτεινόμενα φάρμακα[ χλωροκίνη, κολχικίνη, δεξαμεθαζόνη κ.ά.] χωρίς το απολύτως επιθυμητό αποτέλεσμα.

   Αναφέρθηκε στην αρχή ότι αιτία μόλυνσης, εκτός των άλλων, αποτελούν και τα έντομα. Ο Μπέρτολτ Μρεχτε στιχουργεί χαρακτηριστικά:

              Ξέφυγα από τους καρχαρίες

              Και νίκησα τους τίγρεις

              Μ’ έφαγαν όμως οι κοριοί

  Το τι θέλει να πει ο ποιητής το αποδίδει εύστοχα ο νομπελίστας βιολόγος Albert Szent-Györgyi:

   Αποδείχθηκε ότι πολλές φορές οι περισσότεροι πόλεμοι δεν κερδήθηκαν από δοξασμένους βασιλιάδες ή ηρωικούς στρατηγούς αλλά από ποντίκια και ψείρες που μετέφεραν μολύνσεις και διέδιδαν την πανώλη.

Βιβλιογραφία

  1. Ελληννική Φαρμακοποιία ΙΙΙ, Αθήνα 1974
  2. Εθνικό Συνταγολόγιο, ΕΟΦ, 1987
  3. Ι. Ντόζη-Βασιλειάδου, Φαρμακολογία, Θεσσαλονίκη 1981
  4. Ι.Θ.Παπαβασιλείου, Υγιεινή, Αθήνα 1977
  5. Υγιεινή Μικροβιολογία, ΟΕΣΒ, Αθήνα 1999
  6. John Trounce, Dinah Gould, προσαρμογή Δ. Δ. Βαρώνου, Φαρμακολογία για νοσηλευτές, Αθήνα 1193
  7. Remington’s Pharmaceutical Sciences, Mack Publishing Company, Pensylvania, 1965
  8. Ciba-Geigy, Tables scientifiques , Suisse 1973
  9. Ευάγγελος Μαρίνης, Ευάγγελος Βογιατζάκης, Μαθήματα Μικροβιολογίας, ΑSCENT ΕΠΕ, Αθήνα 1996
  10. Γ. Σεφέρης, Ποιήματα, Ίκαρος, Αθήνα 2000
  11. Μπέρτολτ Μπρεχτ, Ποιήματα, Κείμενα, Αθήνα 1970
  12. Albert Szen-Győrgyi, Ο τρελός πίθηκος, Ρόμβος, Αθήνα 1971
  13. Freddy Vinet, Η μεγάλη γρίπη, Μεταίχμιο, Αθήνα 2020
  14. Χριστίνα Γ.Φλόκα, Ελένη, ανεμιζε το θειάφι [Η Φαρρμακοποιία του Ομήρου], Νησίδες ,Θεσσαλονίκη 2007

Χ.Γ.Φλόκα