Γώγος: Το εμβόλιο δεν επηρεάζει τη γονιμότητα

Το εμβόλιο δεν επηρεάζει τη γονιμότητα, δήλωσε ο καθηγητής παθολογίας και μέλος της επιτροπής εμπειρογνωμόνων Χαράλαμπος Γώγος

Το εμβόλιο για τον κορωνοϊό δεν επηρεάζει τη γονιμότητα, δήλωσε ο καθηγητής παθολογίας και μέλος της επιτροπής εμπειρογνωμόνων Χαράλαμπος Γώγος. «Δεν υπάρχει κανένα τέτοιο δεδομένο» πρόσθεσε.

Μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ και αναφερόμενος στις εγκύους, είπε ότι η εγκυμοσύνη αποτελεί παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσο COVID-19, άρα ο εμβολιασμός είναι ωφέλιμος.

Ερωτηθείς σχετικά, τόνισε ότι δεν απαιτείται να λάβει κάποιος προληπτικά κάποιο φάρμακο, ωστόσο ορισμένες ειδικές κατηγορίες πολιτών με χρόνια προβλήματα χρειάζεται να συνεννοηθούν με τον γιατρό που τους παρακολουθεί.

Ως προς τον εμβολιασμό παιδιών, είπε πως θα γίνει μόνο όταν ολοκληρωθούν οι σχετικές μελέτες και εφόσον τα επιδημιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι η διασπορά δεν μπορεί να ελεγχθεί μόνο με εμβολιασμό των ενηλίκων.

Οι απινιδωτές σώζουν ζωές – Πολύτιμος οδηγός το εγχείρημα της Δράμας

Πόλη-πρότυπο κατά της καρδιακής ανακοπής, της συχνότερης αιτίας θανάτου στον δυτικό κόσμο, αποτελεί η πόλη της Δράμας

Πόλη-πρότυπο κατά της καρδιακής ανακοπής, της συχνότερης αιτίας θανάτου στον δυτικό κόσμο, από την οποία χάνονται 350.000 Ευρωπαίοι τον χρόνο, αποτελεί η πόλη της Δράμας, με τους 42 αυτόματους εξωτερικούς απινιδωτές, εγκατεστημένους σε όλον τον αστικό ιστό της. Συγκεκριμένα, σε σημεία όπου συγκεντρώνεται πολύς κόσμος, στο γήπεδο, στο δημαρχείο, στο ωδείο, σε εκκλησίες, σε σχολεία, στο δικαστικό μέγαρο, στην κεντρική πλατεία, έτσι ώστε, αν παρέμβει άμεσα κάποιος που γνωρίζει να χειρίζεται το μηχάνημα, ο ασθενής έχει πολύ μεγάλες πιθανότητες να επιζήσει.

Το μοναδικό στον κόσμο εγχείρημα, αποτέλεσμα των συνεχών ενεργειών ομάδας έγκριτων καρδιολόγων και ευεργεσίας –τους απινιδωτές δώρισε ο Κώστας Αποστολίδης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της διεθνούς εταιρείας προϊόντων υψηλής τεχνολογίας Raycap, που διατηρεί εργοστάσιο στην περιοχή–, φιλοδοξεί να αυξήσει τα ποσοστά επιβίωσης από εξωνοσοκομειακή καρδιακή ανακοπή. Το ποσοστό ανακοπής σε έναν άνθρωπο που υφίσταται π.χ. έμφραγμα είναι πολύ υψηλό, περίπου 30%, και μέχρι να μεταφερθεί αυτός στο νοσοκομείο, έχει παρέλθει πολύτιμος χρόνος. Σε χώρες του κόσμου όπου υπάρχει καλά οργανωμένο δίκτυο τέτοιων συσκευών και άμεσης παροχής βοήθειας, τα απογοητευτικά ποσοστά διάσωσης, που κυμαίνονται από 4%-6% διεθνώς, αγγίζουν το 25%.

Βέβαια δεν αρκεί να υπάρχουν απινιδωτές αλλά και να έχει εκπαιδευθεί σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού στη χρήση τους και στην καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση. Δεκάδες πολίτες έχουν ήδη ολοκληρώσει πιστοποιημένα μαθήματα καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης σε σεμινάριο που διοργανώθηκε στην πόλη από την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία. Τώρα έγινε ένα ακόμη βήμα «με τη δημιουργία του Συλλόγου Δραμινών Εθελοντών Διάσωσης Καρδιακής Ανακοπής, ο οποίος θα αναλάβει το έργο της συντήρησης και παρακολούθησης των αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών ώστε η συσσωρευμένη γνώση να καταγράφεται και να αποτελεί οδηγό, ενώ παράλληλα θα συντονίζει την εκπαίδευση των Δραμινών πολιτών και την ενημέρωση του κοινού», σημειώνει ο καρδιολόγος Χρήστος Καΐρης, αντιπρόεδρος του Συλλόγου, πρόεδρος του οποίου είναι ο καρδιολόγος Αχιλλέας Παπαδόπουλος, ενώ στο Δ.Σ. συμμετέχει και ο διευθυντής της καρδιολογικής κλινικής του νοσοκομείου της Δράμας, Χρήστος Χατζηελευθερίου.

Αρχικά εκπαιδεύονται άτομα που είναι πιθανότερο να έρθουν σε επαφή με θύματα καρδιακής ανακοπής, όπως γιατροί, οδοντίατροι, αστυνομικοί, πυροσβέστες (οι περισσότεροι πυροσβέστες είναι ήδη εκπαιδευμένοι στην καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση) και στη συνέχεια η εκπαίδευση να επεκταθεί στα σχολεία και σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού της πόλης. «Παράλληλα, ο Δήμος Δράμας αναμένεται να αναλάβει το κόστος συντήρησης και καλής λειτουργίας των απινιδωτών, το οποίο κυμαίνεται στις 8.000 ευρώ ετησίως», συνεχίζει ο κ. Καΐρης. «Οι συσκευές θα ανακατανεμηθούν στον ιστό της πόλης, ενώ με κατάλληλη εφαρμογή θα μπορεί να πληροφορείται ο πολίτης την πλησιέστερη θέση απινιδωτή. Επίσης υπάρχει η πρόθεση, οι απινιδωτές να βγουν από τα κτίρια στα οποία βρίσκονται σήμερα και να τοποθετηθούν έξω, σε ειδικά κουβούκλια, όπως εκείνα των τηλεφώνων του ΟΤΕ, ώστε να είναι προσβάσιμοι καθ’ όλο το 24ωρο. Κάθε φορά που θα ενεργοποιείται ο απινιδωτής, μέσω ειδικής εφαρμογής, θα δίνεται σήμα στο ΕΚΑΒ αλλά και στα μέλη του συλλόγου, έτσι ώστε ο διασώστης να μπορεί να δεχτεί βοήθεια, τόσο από το πλήρωμα του ΕΚΑΒ όσο και από πολίτες που έχουν εκπαιδευτεί στην καρδιακή αναζωογόνηση», καταλήγει ο κ. Καΐρης. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό εγχείρημα, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμος οδηγός και για άλλες πόλεις.

Κορωνοϊός – Ανοσία: Ποιοι θα κάνουν αντισώματα για μια ζωή

Σε αναρρώσαντες από ήπια COVID-19 εντοπίζονται κύτταρα μυελού των οστών που μπορούν να πυροδοτήσουν τον σχηματισμό αντισωμάτων μεγάλης διάρκειας, έως και δεκαετιών, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη.

Ένας σημαντικός σύμμαχος κατά της COVID-19 κρύβεται στον ανθρώπινο οργανισμό ισχυρίζονται οι επιστήμονες, ο οποίος μπορεί να εξασφαλίσει πολύ μακρά ανοσία από τον κορωνοϊό SARS-CoV-2, ακόμη και δια βίου.

Όπως διαπίστωσε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature, τα Β-κύτταρα μνήμης (β-λεμφοκύτταρα) και τα κύτταρα του μυελού των οστών (κύτταρα πλάσματοςεξέλιξη των Β-κυττάρων) αναλαμβάνουν όταν τα αντισώματα και οι πλασμαβλάστες -βραχύβια κύτταρα που εκκρίνουν αντισώματα- εξασθενούν μετά την καταπολέμηση του παθογόνου εισβολέα.

Σύμφωνα με την αρχική ερευνητική υπόθεση, ο νέος κορωνοϊός θα πυροδοτούσε τα κύτταρα του μυελού των οστών όπως όλες σχεδόν οι ιογενείς λοιμώξεις, αν και υπάρχουν ενδείξεις ότι ο σχηματισμός τους διαταράσσεται στις περιπτώσεις σοβαρής COVID-19. Επιπροσθέτως, πρώιμες μελέτες για την ανοσολογική απόκριση είχαν καταλήξει σε ανησυχητικά ευρήματα για τη ραγδαία μείωση αντισωμάτων μετά την ανάρρωση.

Η επιστημονική ομάδα εξέτασε την παραγωγή αντισωμάτων σε 77 αναρρώσαντες από ήπια στην πλειονότητα των περιπτώσεων COVID-19. Αν και, αναμενόμενα, τα επίπεδα αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2 υποχώρησαν σημαντικά στους τέσσερις μήνες από τη μόλυνση, οι ερευνητές μπόρεσαν να εντοπίσουν αντισώματα που αναγνώριζαν την πρωτεΐνη-ακίδα του ιού έως και 11 μήνες μετά.

Σε δεύτερο στάδιο, οι επιστήμονες συνέλεξαν Β-λεμφοκύτταρα και κύτταρα πλάσματος από μια υποομάδα των συμμετεχόντων, οι περισσότεροι απ’ τους οποίους διατηρούσαν Β-λεμφοκύτταρα που αναγνώριζαν τον ιό επτά μήνες από τα πρώτα συμπτώματα. Όσον αφορά τα κύτταρα πλάσματος, εντόπισαν πολύ χαμηλές αλλά ανιχνεύσιμες συγκεντρώσεις τους, ο σχηματισμός των οποίων είχε ενεργοποιηθεί από την αρχική λοίμωξη επτά με οκτώ μήνες πριν. Τα επίπεδα παρέμειναν σταθερά και στους πέντε συμμετέχοντες που έδωσαν ξανά δείγμα μυελού των οστών κάποιους μήνες αργότερα.

Μεγαλύτερη αισιοδοξία για τα εμβόλια

«Ένα κύτταρο πλάσματος κρύβει όλη την ιστορία του βίου μας σχετικά με τα παθογόνα στα οποία έχουμε εκτεθεί», αναφέρει ο Ali Ellebedy, ανοσολόγος Β-λεμφοκυττάρων στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον για τα κύτταρα που μπορούν να παράγουν αντισώματα δεκαετίες μετά τη νόσηση.

«Τα μακροχρόνια ανοσολογικά αποτελέσματα φαίνεται ότι θα εξασφαλιστούν και από τους εμβολιασμούς κατά της COVID-19» προσθέτει ο Menno van Zelm, ανοσολόγος στο Πανεπιστήμιο Monash της Μελβούρνης.

Περισσότερο επιφυλακτικός εμφανίστηκε ο ανοσολόγος Rafi Ahmed από το Πανεπιστήμιο Emory της Ατλάντα που συμμετείχε με την ομάδα του στην ανακάλυψη των κυττάρων πλάσματος, σύμφωνα με τον οποίο το πόρισμα είναι μεν σημαντικό, δεδομένης της εξασθένισης του αριθμού αντισωμάτων κατά του κορωνοϊού, ωστόσο δεν είναι σαφές αν θα εξασφαλίζουν κάποιου είδους ανοσίας μακροπρόθεσμα.

Μέχρι στιγμής, η επιστημονική ομάδα του Δρ Ellebedy έχει παρατηρήσει πρώιμες ενδείξεις ότι το εμβόλιο της Pfizer θα πρέπει να πυροδοτεί την παραγωγή τέτοιων κυττάρων, όμως ακόμη και η συνεχής παραγωγή αντισωμάτων από τη νόσηση ή τον εμβολιασμό δεν εξασφαλίζει μακρόβια ανοσία στην COVID-19, η οποία χάρη στην ικανότητα παραλλαγών του SARS-CoV-2 να εξασθενίζουν την προστατευτική δράση των αντισωμάτων, θα καταστήσουν πιθανώς αναγκαίο την αναμνηστική δόση εμβολίου.

ygeiamou

Τα mRNA εμβόλια των Pfizer και Moderna ενδεχομένως παρέχουν προστασία για χρόνια

Τόσο το εμβόλιο των Pfizer/BioNTech όσο και αυτό της Moderna ενδέχεται να παρέχουν μακροχρόνια προστασία έναντι του Covid-19, αναφέρει μελέτη που δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα, με βάση την οποία προκύπτει ότι όσοι έχουν εμβολιαστεί με ένα από τα δύο εμβόλια που έχουν αναπτυχθεί με την τεχνολογία mRNA είναι πιθανό να μην χρειαστούν ενισχυτική δόση για χρόνια.

Όπως αναφέρεται στη μελέτη, η οποία έχει αξιολογηθεί από εμπειρογνώμονες και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα εμβόλια προκαλούν πιο ισχυρή ανοσολογική αντίδραση η οποία μπορεί να προστατεύει από τον Covid-19 για χρόνια.

Η νέα μελέτη επιβεβαιώνει προηγούμενο πόρισμα -καταγράφηκε πρώτη φορά τον Μάιο- σύμφωνα με το οποίο άνθρωποι που έχουν αναρρώσει από τον κορονοϊό και έχουν εμβολιαστεί πλήρως με ένα από τα mRNA εμβόλια έχουν ακόμη πιο ισχυρή ανοσοαπόκριση.

Επίσης, με βάση την ίδια μελέτη προκύπτει ότι τα εμβόλια παράγουν υψηλά επίπεδα εξουδετερωτικών αντισωμάτων τα οποία είναι αποτελεσματικά έναντι τριών μεταλλάξεων του κορονοϊού, συμπεριλαμβανομένου του παραλλαγμένου στελέχους “βήτα” που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει την αποτελεσματικότητα των εμβολίων.

Σχεδόν τέσσερις μήνες μετά την πρώτη δόση του εμβολίου της Pfizer ή της Moderna, το ανθρώπινο σώμα διατηρούσε τα λεγόμενα βλαστικά κέντρα στους λεμφαδένες, τα οποία “εκπαιδεύουν” αποτελεσματικά τα ανοσοποιητικά κύτταρα να προστατεύουν έναντι μελλοντικής λοίμωξης.

Όπως αναφέρουν ερευνητές που πραγματοποίησαν τη μελέτη, πρόκειται για μια θετική εξέλιξη καθώς τα βλαστικά κέντρα συνήθως φτάνουν στην κορύφωση της λειτουργίας τους μία ή δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό και στη συνέχεια αρχίζουν να φθίνουν, αναφέρουν οι The New York Times.

H παραγωγή ενός ευρύτερου φάσματος ανοσοκυττάρων και η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των βλαστικών κέντρων για την εκπαίδευση των ανοσοποιητικών κυττάρων θα έχει ως αποτέλεσμα πιο ισχυρή προστασία απέναντι στον ιό αλλά και σε μεταλλάξεις που ενδέχεται να προκύψουν.

Η μελέτη περιορίστηκε στα δυο εγκεκριμένα mRNA εμβόλια, της Moderna και των Pfizer/BionTech. Δεν εξέτασε το μονοδοσικό εμβόλιο της Johnson & Johnson, αν και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης δήλωσε στους The New York Times ότι εκτιμά πως η ανοσολογική απόκριση από το συγκεκριμένο εμβόλιο είναι αρκετά μικρότερη. Επιπλέον, η μελέτη δεν ρίχνει καθόλου φως στην αποτελεσματικότητα των εμβολίων απέναντι στη μετάλλαξη Δέλτα η οποία είναι πιο μεταδοτική σε σχέση με άλλες παραλλαγές του κορονοϊού.

Ενώ τα εμβόλια mRNA έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στην πρόληψη έναντι του κορονοϊού, η εμφάνιση νέων πιο μεταδοτικών μεταλλάξεων του Covid-19 έχει δημιουργήσει εικασίες ότι ενδέχεται να χρειαστούν ενισχυτικές δόσεις για πρόληψη έναντι του ιού. Μιλώντας σε εκδήλωση του Forbes νωρίτερα αυτό τον μήνα, ο CEO της Moderna CEO Stéphane Bancel άφησε να εννοηθεί ότι είναι πιθανό να χρειαστούν ενισχυτικές δόσεις στο άμεσο μέλλον, με στόχο αφενός την ενδυνάμωση της ανοσίας και αφετέρου την πρόληψη έναντι νέων μεταλλάξεων. Ωστόσο, αξιωματούχοι της δημόσιας υγείας, περιλαμβανομένου του Dr. Anthony Fauci, έχουν αντιταχθεί σε αυτή την προοπτική.

Με βάση τα αποτελέσματα της νέας μελέτης προκύπτει ότι η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων που έχουν εμβολιαστεί με ένα από τα δυο mRNA εμβόλια θα είναι πιθανότατα προστατευμένοι για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και δεν αναμένεται να χρειαστούν ενισχυτική δόση σύντομα. Ωστόσο, η εμφάνιση νέων περισσότερο μεταδοτικών μεταλλάξεων θα μπορούσε ίσως να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα των mRNA εμβολίων. Επιπλέον, μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού ανά τον κόσμο έχει λάβει εμβόλια ιογενούς φορέα τα οποία ενδέχεται να προσφέρουν προστασία για μικρότερο χρονικό διάστημα.

capital.gr

Παγκόσμια Ήμερα κατά Ναρκωτικών (Β.Κικίλιας – ΚΕ.Θ.Ε.Α.)

Με αφορμή την αυριανή Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, ο Υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας επισκέφθηκε την έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Διαδρομές», που διοργανώνει στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων ο Οργανισμός κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ).

Το εκτιθέμενο φωτογραφικό υλικό προέρχεται από τη Λέσχη Φωτογραφίας του Εξειδικευμένου Κέντρου Κοινωνικής και Επαγγελματικής Ένταξης (ΕΚΚΕΕ) του ΟΚΑΝΑ και απαρτίζεται από φωτογραφίες των πρώην ουσιοεξαρτημένων μελών του.

Ο Υπουργός Υγείας περιηγήθηκε στην έκθεση μαζί με τον Πρόεδρο του ΟΚΑΝΑ Θανάση Θεοχάρη, συνομίλησε με ωφελούμενους των οποίων οι φωτογραφίες εκτίθενται και έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Οι ωφελούμενοι των προγραμμάτων του ΟΚΑΝΑ, οι εργαζόμενοι, η Διοίκηση και το Υπουργείο Υγείας, είμαστε πολύ περήφανοι γι’ αυτό που βλέπουμε σήμερα, που δείχνει τις πτυχές της ψυχής και της προσωπικότητας των ανθρώπων που συμμετέχουν στην έκθεση.

Είναι ένα μήνυμα δημιουργίας, ένα μήνυμα ψυχικής ευφορίας, ένα μήνυμα ζωής. Κι εμείς αγκαλιάζουμε όλους τους συνανθρώπους μας, ειδικά σε αυτά τα πολύ υψηλού επιπέδου επιστημονικά προγράμματα, που δείχνουν αλληλεγγύη, κοινωνική αλληλεπίδραση, συνοχή και αγάπη, κυρίως για αυτούς οι οποίοι σε κάποια στιγμή της ζωής τους ενδεχομένως να μην έχουν, να μη μπορούν.

Είδα φωτογραφίες και καλλιτεχνική οπτική με πολύ ταλέντο – τη ζηλεύω πρέπει να πω, συγχαρητήρια – και ελπίζω να μας δοθεί ξανά η ευκαιρία να βρεθούμε σε τέτοιου είδους εκθέσεις ή άλλες δραστηριότητες που προβάλλουν το ταλέντο των ωφελούμενών μας και το μεράκι τους για δημιουργία.

Η μάχη για τη ζωή, η πίστη, η αισιοδοξία και η προσπάθεια είναι κινητήριος δύναμη για εμάς. Είμαστε μια μεγάλη αγκαλιά και θα προσπαθούμε πάντα για το καλύτερο. Κάποιες φορές αυτό γίνεται με αντικειμενικές δυσκολίες και προβλήματα, κάποιες άλλες φορές τα πράγματα είναι πιο εύκολα, δεν έχει καμία σημασία.

Αυτή είναι η αίσθηση που έχουμε όλοι: οι εργαζόμενοι στον ΟΚΑΝΑ, το Υπουργείο Υγείας και όλοι οι συμμετέχοντες στην προσπάθεια αυτή και σε κάθε προσπάθεια. Η μάχη για το καλό, η μάχη για να βελτιωθούμε, να προσφέρουμε υπηρεσίες, η μάχη για να βοηθήσουμε και να στηρίξουμε τους συνανθρώπους μας.

Πολλές ευχαριστίες στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων που φιλοξενεί την έκθεση φωτογραφίας και συγχαρητήρια σε όλους του ωφελούμενους που κυκλοφόρησαν στην Αθήνα, φωτογράφισαν και έφεραν εδώ αυτό το εξαιρετικό και εντυπωσιακό αποτέλεσμα».

COVID-19 :ΑΠΡΟΣΔΟΚΗΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ

Ένας ερευνητής βρήκε 13 γενετικές αλληλουχίες covid που είχαν εξαφανιστεί από το επιστημονικό αρχείο “ψηφιακό σύννεφο’’ της Google.

Jesse D.Bloom ο πρωτεργάτης της ανακάλυψης δημοσίευσε την εργασία του στο διακομιστή BioRxiv του Cold Spring Harbor Laboratory.

Ως συνέπεια της ανακάλυψης η επιβεβαίωση μιας υποψίας: Αρκετές ποικιλίες του κορονοϊού κυκλοφορούσαν στη πόλη Wuhan πριν τον Δεκέμβριο του 2019.

Οι γενετικές ακολουθίες που λείπουν είναι 241 και από αυτές ο Bloam{ που εργάζεται στο Κέντρο Έρευνας Καρκίνου –Fred Hutcinson } έχει ανακτήσει μόνο ένα μικρό μέρος από το Google Cloud.

Από μόνη της αυτή η ανακάλυψη δεν επιβεβαιώνει αλλά ούτε διαψεύδει κανένα από τα δυο κυρίαρχα:*της μόλυνσης που έλαβε χώρα στην υγρή αγορά Wuhan*ατυχήματος στο διάσημο εργαστήριο της ίδιας χώρας και ετσι μολύνθηκαν οι ερευνητές.

ΠΟΙΟΙ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ εξαφάνισαν τα πολύτιμα δεδομένα από το αμερικανικό ιατρικό αρχείο??

Ο χρόνος θα το δείξει αν θα το μάθουμε…

Ποια η σχέση βιταμίνης D και σακχαρώδους διαβήτη;

Τα τελευταία χρόνια η γνώση μας για τη βιταμίνη D έχει αναβαθμιστεί. Ξέρουμε πλέον ότι πέραν του ρόλου της στην καλή υγεία των οστών μας η «βιταμίνη του ήλιου» σχετίζεται με την μεταβολική μάστιγα της εποχής μας, τον σακχαρώδη διαβήτη και επιπλέον ερευνάται η σχέση της με τα γονίδια μας, την ένταση της νόσησης από τον κορωνοϊό κ.ά.Εν αναμονή των νέων απαντήσεων η Ευθυμία Κοντελα Ειδική Παθολόγος, Διευθύντρια Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών Metropolitan Hospital εξηγεί τη σχέση της βιταμίνης D με τον σακχαρώδη διαβήτη.Τι είναι η βιταμίνη D και ποια είναι η δράση της;

Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που, όπως γνωρίζουμε εδώ και χρόνια, έχει άμεση σχέση με την υγεία των οστών μας. Αυτή η δράση της την έχει κάνει, επίσης εδώ και πολλά χρόνια, απαραίτητη για την πρόληψη της οστεοπόρωσης και της ραχίτιδας. Η σύνθεσή της γίνεται στο δέρμα με τη βοήθεια της ηλιακής ακτινοβολίας, ενώ υπάρχει και σε τροφές.Βάσει των συγκεκριμένων αυτών χαρακτηριστικών της: ότι μπορεί να παραχθεί στο σώμα, ότι έχει συγκεκριμένους ιστούς-στόχους και ότι δεν είναι απαραίτητο να παρασχεθεί μέσω της διατροφής, η βιταμίνη D χαρακτηρίζεται από κάποιους, ορμόνη.

Στη φύση υπάρχει σε δυο μορφές:-ως εργοκαλσιφερόλη ( βιταμίνη D2), που βρίσκεται στα φυτά,-ως χοληκαλσιφερόλη (βιταμίνη D3), που βρίσκεται σε ζωικές τροφές και είναι άμεσα απορροφήσιμη.Τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον για τη βιταμίνη D έχει αυξηθεί γιατί εκτός από τη γνωστή της δράση στον μεταβολισμό και την υγεία των οστών μας (μέσω της συμβολής της στον μηχανισμό απορρόφησης ̶ χρησιμοποίησης ασβεστίου και φωσφόρου) ένα πλήθος μελετών τη συνδέει με την κυτταρική ανάπτυξη, τη μυϊκή λειτουργία, την καταπολέμηση των λοιμώξεων, τη μείωση των φλεγμονών.

Οι μελέτες δείχνουν επίσης προστατευτική δράση σε αυτοάνοσα νοσήματα (σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1, σκλήρυνση κατά πλάκας, ψωρίαση κ.ά.), σε καρδιολογικά νοσήματα (στεφανιαία νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια), στην αρτηριακή υπέρταση, στην κατάθλιψη, στην παχυσαρκία, σε κακοήθειες (παχέος εντέρου, μαστού, προστάτη) και στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.Τι είναι ο σακχαρώδης διαβήτης;Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από την αδυναμία του οργανισμού να ρυθμίσει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα μας. Αν δεν τεθεί υπό έλεγχο μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές:ΝευρολογικέςΑγγειακές: μακροαγγειακές (καρδιαγγειακές, αγγείων εγκέφαλου) και μικροαγγειακές (οφθαλμικών, νεφρικών αρτηριών). ).

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προβλέπει πως μέχρι το 2030 ο σακχαρώδης διαβήτης θα αποτελεί την 7η αίτια θανάτου στον κόσμο. Διαχωρίζουμε τον σακχαρώδη διαβήτη σε:Διαβήτη τύπου 1, που είναι ασθένεια της παιδικής ή της εφηβικής ηλικίας κυρίως και έχει αυτοάνοση αιτιολογία, δηλαδή ο ίδιος ο οργανισμός μέσω αντισωμάτων που παράγει καταστρέφει τα β-κύτταρα του παγκρέατος, τα οποία παράγουν την ινσουλίνη, με αποτέλεσμα να υπάρχει ελάχιστη ή μηδενική έκκρισή της.Διαβήτη τύπου 2, που είναι χρόνια νόσος η οποία εμφανίζεται, όταν το πάγκρεας δεν παράγει την απαραίτητη ποσότητα ινσουλίνης ή όταν ίδιος ο οργανισμός δε μπορεί να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την παραγομένη ινσουλίνη, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.Ποια η σχέση της βιταμίνης D και του σακχαρώδους διαβήτη;

Η δυσλειτουργία των β-κυττάρων του παγκρέατος, η αντίσταση στην ινσουλίνη και η συστηματική φλεγμονή αποτελούν βασικούς μηχανισμούς ορόσημο στην εμφάνιση και την εξέλιξη του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Καθημερινές συνήθειες όπως το κάπνισμα, διατροφικές συνήθειες, παχυσαρκία και χρήση αλκοόλ φαίνεται να συμμετέχουν δυναμικά στην παθογένεια του σακχαρώδους διαβήτη. Επίσης φαίνεται να υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ αντίστασης στην ινσουλίνη και ανεπάρκειας βιταμίνης D.Μελέτες δείχνουν πως η συσχέτιση χαμηλών επίπεδων 25 υδρόξυ- βιταμίνης D (η μορφή στην οποία μετατρέπεται η βιταμίνη D στο ήπαρ) και μεταβολικού συνδρόμου είναι περισσότερο έντονη και ξεκάθαρη σε υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα. Όσον αφορά τους μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν γιατί τα υψηλοτέρα επίπεδα βιταμίνης D μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ2 υπάρχουν διάφορες απόψεις.

Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη στο πάγκρεας έχουν υποδοχείς βιταμίνης D, οπότε η έλλειψη της βιταμίνης οδηγεί σε μειωμένη έκκριση ινσουλίνης και άρα σε αύξηση του σακχάρου του αίματος. Μελέτες επίσης αποδεικνύουν πως οι δραστικοί μεταβολίτες της βιταμίνης D προστατεύουν ινσουλινοπαραγωγά β- κύτταρα από φλεγμονή και κυτταρικό θάνατο.Ποιες είναι οι πηγές από τις οποίες αντλούμε βιταμίνη D;Τα επίπεδα 25 υδρόξυ- βιταμίνης D στο αίμα θεωρούνται ο καλύτερος δείκτης της κατάστασης της βιταμίνης D στον οργανισμό. Ως ελάχιστο υγιές επίπεδο 25(OH) D3 στο πλάσμα θεωρούνται τα 30 ng/ml. Για την εξασφάλιση αυτού του επιπέδου συστήνεται πρόσληψη περίπου 3.000 διεθνών μονάδων την ημέρα ή και χαμηλότερη όταν υπάρχει παράλληλη έκθεση στον ήλιο περίπου 10-20 λεπτά την ημέρα.H κύρια παραγωγή βιταμίνης D (περίπου το 90 %) γίνεται στο δέρμα μας με τη βοήθεια του ήλιου. Το θετικό δε είναι πως μόλις 10-20 λεπτά την ημέρα με μόνο το πρόσωπο και τα χέρια εκτεθειμένα στον ήλιο αρκούν για να συνθέσουμε την απαιτούμενη ποσότητα. Συνεπώς, δεδομένου ότι τα επίπεδα της βιταμίνης D του οργανισμού επηρεάζονται από τη φυσική έκθεση του σώματος στον ήλιο, θα περίμενε κανείς ότι, στις ηλιόλουστες χώρες της Μεσογειακής Λεκάνης και ακόμα περισσότερο στην Ελλάδα που χαρακτηρίζεται από παρατεταμένη ηλιοφάνεια, οι κάτοικοι θα είχαν επαρκή επίπεδα συγκεντρώσεων βιταμίνης D στον ορό του αίματός τους. Μελέτες όμως δείχνουν ότι, αντίθετα με το αναμενόμενο, υπάρχει έλλειψη βιταμίνης D στους εν λόγω πληθυσμούς.

Αυτό το γεγονός που περιγράφεται ως «μεσογειακό παράδοξο» (υψηλός επιπολασμός χαμηλού status βιταμίνης D παρά τη φαινομενική ηλιοφάνεια) αφορά και τη χώρα μας και είναι πιθανόν να οφείλεται:στην υπερβολική χρήση αντηλιακών,στον φόβο να εκτεθούμε στον ήλιο (πρόληψη καρκίνου του δέρματος),στο σκούρο χρώμα δέρματος του μεσογειακού πληθυσμού (στο δέρμα σκούρου χρώματος δεν είναι εφικτή η σύνθεση της βιταμίνης D με τη βοήθεια του ήλιου, καθώς η μελανίνη δρα ως φίλτρο στην απορρόφηση της UVB ακτινοβολίας),στις διαφορετικές διατροφικές συνήθειες (σε αντίθεση με τη βόρεια Ευρώπη, στις μεσογειακές χώρες δεν καταναλώνονται λιπαρές τροφές, τροφές δηλαδή που περιέχουν βιταμίνη D).Οι τροφές από τις οποίες μπορούμε να πάρουμε βιταμίνη D είναι τα γαλακτοκομικά, τα ψάρια και κυρίως τα λιπαρά ψαριά, το μουρουνέλαιο, ο κρόκος του αυγού, οι ξηροί καρποί, τα μανιτάρια, τα εμπλουτισμένα τρόφιμα και κάποια συμπληρώματα διατροφής.Πόσο πολύτιμη είναι τελικά η «βιταμίνη του ηλίου»;Χάρη στις δεκάδες κλινικές μελέτες που έχουν φωτίσει τις δράσεις της βιταμίνης D, σήμερα γνωρίζουμε ότι η ανεπάρκεια της βιταμίνης D αποτελεί παγκόσμια απειλή για την υγεία. Φαίνεται δε ότι τα υψηλότερα επίπεδα βιταμίνης D σχετίζονται με μειωμένα συμπτώματα COVID-19 (κάτι που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης).

Το βέβαιο είναι ότι ο ρόλος της βιταμίνης D στην παθογένεια, την πρόληψη και τη θεραπεία και των δύο τύπων διαβήτη αφορά όλες τις εθνικότητες και όλες τις ηλικίες και ο κίνδυνος εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 αυξάνει με τη μείωση των επιπέδων της βιταμίνης D, ενώ σχετιζόμενη με τη βιταμίνη D φαίνεται ότι και η γενετική προδιάθεση για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 σχετίζεται με τη βιταμίνη D. Για τους παραπάνω λόγους είναι που η «βιταμίνη του ήλιου» θεωρείται υπερόπλο υγείας.

Τελευταία δε, εκτός του ότι κινεί τα νήματα για την καλή λειτουργία του οργανισμού, μαθαίνουμε από μελέτες ότι είναι πιθανόν να αποτελεί το «κλειδί ενεργοποίησης» των γονιδίων μας, κάτι που μένει να αποδειχτεί.Εμείς που ζούμε στην Ελλάδα, χώρα που ο ήλιος «λούζει» με φως για πολλές ώρες την ημέρα, πολλές ημέρες του χρόνου μπορούμε πολύ εύκολα να κάνουμε τη βιταμίνη D ένα πασπαρτού για όλα τα «κλειδωμένα μυστικά» της υγείας μας.

Τι είναι η «υπόθεση του σταθερού ρυθμού γήρανσης» -Τα γενετικά πρότυπα, οι παράγοντες που την καθορίζουν

Οι άνθρωποι δεν μπορούν να επιβραδύνουν σημαντικά τον ρυθμό που γερνάνε και πεθαίνουν, επειδή φαίνεται να υπάρχουν ανυπέρβλητοι βιολογικοί περιορισμοί για κάτι τέτοιο, σύμφωνα με μια νέα διεθνή επιστημονική μελέτη.

Με άλλα λόγια, η αιώνια νεότητα και η αθανασία μάλλον θα παραμείνουν αυτό που ήταν πάντα: μύθοι. Οι άνθρωποι πιθανότατα δεν πρόκειται ποτέ -παρ’ όλη την επιστημονική πρόοδο- να γίνουν αθάνατοι ή, έστω, μαθουσάλες. Το μέγιστο προσδόκιμο της ανθρώπινης ζωής έχει αυξηθεί από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου τριών μηνών. Αυτή η διαπίστωση έχει οδηγήσει ορισμένους να αισιοδοξούν ότι διαφαίνεται για την ανθρωπότητα η προοπτική να νικήσει τα γηρατειά -ή και το θάνατο- σε βάθος χρόνου.

Εδώ και χρόνια αρκετοί επιστήμονες σε όλο τον κόσμο -με την υποστήριξη κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και επενδυτών- κυνηγούν το όνειρο της επιβράδυνσης ή και της αναστροφής της διαδικασίας της γήρανσης, με τη βοήθεια της γενετικής, της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων μεθόδων. Σήμερα η σχετική «βιομηχανία» δαπανά γύρω στα 110 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, ποσό που αναμένεται να εκτιναχθεί στα 610 δισ. δολάρια έως το 2025.
Tι είναι η «υπόθεση του σταθερού ρυθμού γήρανσης»

Όμως μια νέα διεθνής μελέτη έρχεται να επισημάνει ότι πιθανότατα το όνειρο δεν θα γίνει πραγματικότητα. Οι ερευνητές από 14 χώρες, με επικεφαλής τη δρα Σούζαν ‘Αλμπερτς του Πανεπιστημίου Ντιουκ της Β.Καρολίνα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Nature Communications, σύμφωνα με τη βρετανική «Guardian», εξέτασαν τη λεγόμενη «υπόθεση του σταθερού ρυθμού γήρανσης», σύμφωνα με την οποία ένα είδος γερνάει με ένα σχετικά αμετάβλητο ρυθμό.

Οι επιστήμονες συνέκριναν στοιχεία γεννήσεων και θανάτων από τους ανθρώπους και άλλα πρωτεύοντα, βρίσκοντας ότι υπάρχει ένα γενικό πρότυπο γήρανσης και θνητότητας, κοινό σε όλα τα είδη. «Τα ευρήματα μας υποστηρίζουν τη θεωρία ότι, αντί να επιβραδύνεται ο θάνατος, σήμερα περισσότεροι άνθρωποι ζουν περισσότερο χάρη σε μια μείωση των θανάτων στις νεότερες ηλικίες», δήλωσε ο Χοσέ Μανουέλ Αμπούρτο του Κέντρου Δημογραφικής Επιστήμης Leverhulme του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

«Αυτό σημαίνει», πρόσθεσε, «ότι υπάρχουν βιολογικοί μάλλον, παρά περιβαλλοντικοί, παράγοντες που τελικά ελέγχουν την μακροζωία. Αν επιβεβαιωθούν οι στατιστικές, οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, όσο η υγεία και οι συνθήκες ζωής τους βελτιώνονται, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η μακροζωία σε ένα ολόκληρο πληθυσμό. Παρόλα αυτά, είναι ξεκάθαρα ορατή σε όλα τα είδη μια απότομη αύξηση των θανάτων, όσο τα χρόνια περνάνε και έρχεται η γήρανση».

Η συνεχιζόμενη επιστημονική διαμάχη για το πόσα χρόνια τελικά μπορούν να ζήσουν οι άνθρωποι -με τη βοήθεια της επιστήμης και τεχνολογίας- έχει διχάσει την επιστημονική κοινότητα εδώ και δεκαετίες. Η νέα μελέτη ανέλυσε στοιχεία θνητότητας σε μεγάλο εύρος ειδών, τόσο στο εσωτερικό καθενός είδους, όσο και συγκρίνοντας μεταξύ τους. Η εικόνα που προκύπτει, είναι λίγο-πολύ ίδια: ένας υψηλός κίνδυνος θανάτου στο αρχικό βρεφικό στάδιο της ζωής, ο οποίος μειώνεται γρήγορα στα χρόνια της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας, παραμένει σταθερά σε χαμηλά επίπεδα στην αρχική φάση της ενηλικίωσης και μετά συνεχώς αυξάνει, όσο το άτομο ενός είδους γερνάει.

«Τα ευρήματα μας επιβεβαιώνουν ότι, στους ιστορικούς πληθυσμούς, το προσδόκιμο ζωής ήταν χαμηλό, επειδή οι άνθρωποι πέθαιναν νέοι. Όμως όσο συνεχίζονταν οι ιατρικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές βελτιώσεις, το προσδόκιμο ζωής αύξανε. Ολοένα περισσότεροι άνθρωποι ζουν πολύ περισσότερο σήμερα. Όμως η πορεία προς το θάνατο σε μεγάλη ηλικία δεν έχει αλλάξει. Η μελέτη μας δείχνει ότι η εξελικτική βιολογία καθορίζει τελικά τα πάντα και, μέχρι στιγμής, οι ιατρικές εξελίξεις είναι ανίκανες να νικήσουν αυτούς τους βιολογικούς περιορισμούς», τόνισε ο Αμπούρτο.

iefimerida.gr

Παροσμία: Ένα πρόβλημα της εποχής της COVID

Η παροσμία είναι μια διαταραχή της όσφρησης, που πολλοί άνθρωποι βιώνουν αφού έχουν νοσήσει από covid-19.Η απώλεια της όσφρησης είναι από τα πρώτα συμπτώματα της covid-19 που παρατηρήθηκαν, σε σημείο που στα αρχικά στάδια μπορούσε να οδηγήσει και σε διάγνωση.

Και ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι που νοσούν από covid-19 αποκτούν την όσφρησή τους ξανά μέσα σε τέσσερις εβδομάδες (στο 89% βρίσκεται ο μέσος όρος), οι υπόλοιποι αναφέρουν ότι η απώλεια όσφρησης επιμένει, ή και κάτι ακόμα πιο παράξενο: ότι η αίσθησή της όσφρησής του είναι μπερδεμένη. Αυτό ονομάζεται παροσμία.Η παροσμία σημαίνει πως η αίσθηση της όσφρησης έχει “πειραχθεί” και μπορεί να αλλάξει το πώς μυρίζουμε τα πράγματα.

Και σπάνια αυτό γίνεται κάποιου είδους σούπερ δύναμη, αν υπολογίσουμε τις μαρτυρίες: Οι περισσότεροι ασθενείς αναφέρουν πως τα πάντα μπορεί να τους μυρίζουν ενοχλητικά, ακόμα και αηδιαστικά. Δεν μπορούμε να πούμε την λέξη, αλλά όλοι την σκεφτόμαστε αυτή την στιγμή, και ορισμένοι ασθενείς μπορεί να αισθανθούν αυτή την μυρωδιά από ένα φρούτο.

Άλλοι ασθενείς περιγράφουν την παροσμία τους ως συνδυασμό παράξενων μυρωδιών, που έκανε την εμπειρία ακόμα πιο περίεργη και αφύσικη.Η παροσμία φαίνεται πως δεν είναι σύμπτωμα της covid-19, ούτε πως εμφανίζεται στα αρχικά στάδια. Θα λέγαμε μάλλον πως είναι μια πολύ δυσάρεστη παρενέργεια.Πιστεύεται ότι η παροσμία οφείλεται στην ζημιά που δέχονται τα νεύρα της περιοχής που αντιλαμβάνονται τις διάφορες οσμές, και έχει παρατηρηθεί στον απόηχο και άλλων μολύνσεων από ιούς.

Τα στοιχεία δεν είναι αρκετά – ειδικά για ασθενείς με covid – αλλά φαίνεται πως η παροσμία υποχωρεί μέσα σε δύο με τέσσερις εβδομάδες. Περίπου το 10% των περιπτώσεων όμως έχουν παρατηρήσει το σύμπτωμα να επιμένει για μήνες.Καθώς η παροσμία οφείλεται σε ζημιά σε νεύρα, η θεραπεία της έχει να κάνει με την ανάπτυξη αυτών των νεύρων. Αυτό σημαίνει πως δεν μπορούν να γίνουν πολλά πράγματα για να επιταχυνθεί η διαδικασία.

iatronet

Κάλιο, σύμμαχος για την υπέρταση και όχι μόνο…

Το κάλιο είναι ένας από τους σημαντικότερους ηλεκτρολύτες, απαραίτητος για την ρύθμιση του ισοζυγίου υγρών του σώματος και της οξεοβασικής ισορροπίας. Η βασική του δράση είναι η διατήρηση της αρτηριακής πίεσης μέσω της αλληλεπίδρασής του με το νάτριο.Η χαμηλή πρόσληψη καλίου σε πλήθος μελετών έχει συσχετιστεί με υπέρταση και αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η υιοθέτηση ενός διαιτολογίου χαμηλό σε νάτριο και υψηλό σε κάλιο μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Η επαρκής πρόσληψη καλίου επιτυγχάνεται μέσω της διατροφής μέσω της λήψης φρούτων, λαχανικών και προϊόντων φυτικής προέλευσης. Παράλληλα, η αντικατάσταση του αλατιού με χλωριούχο κάλιο μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της πρόσληψης καλίου, μειώνοντας ταυτόχρονα το αλάτι με τη μορφή χλωριούχου νατρίου, χωρίς να στερούμαστε την αλμυρή γεύση.

Εκτός όμως από την αρτηριακή πίεση το κάλιο διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων μέσω της αποτροπής της εναπόθεσης ασβεστίου στο τοίχωμα των αγγείων, διαδικασία που συντελεί στην αθηροσκλήρωση.Παράλληλα συμμετέχει σημαντικά στο μεταβολισμό των υδατανθράκων, μέσω της μεταφοράς της γλυκόζης από την κυκλοφορία στα κύτταρα και μετά στο σχηματισμό του γλυκογόνου, του τρόπου αποθήκευσης της γλυκόζης στο ήπαρ. Συγχρόνως, συμμετέχει στην πρωτεϊνοσύνθεση και στη φυσιολογική ανάπτυξη και την σύνθεση του μυϊκού συστήματος.

Ειδικότερα για τα άτομα τρίτης ηλικίας μια δίαιτα πλούσια σε κάλιο συμβάλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας και την πρόληψη της σαρκοπενίας.Σε περιπτώσεις διάρροιας λόγω της αυξημένης απώλειας υγρών και καλίου από το σώμα πιθανώς να απαιτηθεί συμπληρωματική χορήγησή του. Παράλληλα, σε κατάσταση αφυδάτωσης εκτός από υγρά πρέπει να αυξάνεται η πρόσληψη του συνόλου των ηλεκτρολυτών και του καλίου.

Σε άτομα τρίτης ηλικίας, ιδιαίτερα χρήσιμα είναι τα συμπληρώματα καλίου και μαγνησίου σε περιπτώσεις που δηλώνεται αδυναμία και κόπωση ή συχνές κράμπες.Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι η αυξημένη πρόσληψη καλίου πρέπει να συστήνεται μόνο σε άτομα που δεν έχουν διαταραγμένη νεφρική λειτουργία, μιας και η υπερκαλιαιμία μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνη.

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ
Επισκόπηση απορρήτου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες cookie αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώρισή σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και βοηθώντας την ομάδα μας να καταλάβει ποιες ενότητες του ιστότοπου θεωρείτε πιο ενδιαφέρουσες και χρήσιμες.

Μπορείτε να προσαρμόσετε όλες τις ρυθμίσεις cookie σας μεταβαίνοντας στις καρτέλες στην αριστερή πλευρά.