Σχεδόν 3.000 ακρωτηριασμοί διαβητικών ασθενών ετησίως στην Ελλάδα

Περίπου 3.000 ακρωτηριασμοί διαβητικών ασθενών πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στην Ελλάδα. Μάλιστα, κοστίζουν στην χώρα μας 30 – 180 εκατομμύρια ευρώ, ενώ διεθνώς 30.000 – 60.000 δολάρια.

Στον Ελληνικό χώρο, υπολογίζεται ότι το άμεσο ετήσιο κόστος ανά ασθενή με διαβητικό πόδι υπερβαίνει τις 6.000 ευρώ, χωρίς να υπολογίζεται το έμμεσο κόστος, δηλαδή η ανικανότητα για εργασία, επιβάρυνση του κοινωνικού συνόλου, κ.ά.  Οι  επιπτώσεις αυξάνονται  και σε κοινωνικό επίπεδο κατά 70%, καθώς  τα επόμενα χρόνια  το ακρωτηριασμένο άτομο θα χρειαστεί φροντίδα από τρίτο πρόσωπο και διάφορες άλλες κοινωνικές παροχές (π.χ. σύνταξη). Τα στοιχεία αυτά αναδείχθηκαν με αφορμή τη διεξαγωγή του 8ου Πανελληνίου Συνεδρίου με Διεθνή Συμμετοχή της Εταιρείας Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού (Ε.ΜΕ.ΔΙ.Π.), στις 3-6 Φεβρουαρίου 2022 στην Αθήνα (ξενοδοχείο Crowne Plaza).

Παράγοντες  που οδηγούν στον ακρωτηριασμό

Συνήθως σε ακρωτηριασμούς οδηγούν τα έλκη των κάτω άκρων που προέρχονται  από διαβητική νευροπάθεια. Ποσοστό 30% των διαβητικών ατόμων εμφανίζει  διαβητική νευροπάθεια, προκαλώντας μειωμένη αισθητικότητα στα κάτω άκρα, λόγω της βλάβης των νεύρων.

Συνέπεια είναι οποιοσδήποτε τραυματισμός προκύψει να μη γίνεται αντιληπτός (δεν υπάρχει η αίσθηση του πόνου)και  δημιουργείται  μια πληγή που αποτελεί πύλη εισόδου μικροβίων και αιτία ανάπτυξης φλεγμονής.  Εφόσον επεκταθεί και στα κατώτερα στρώματα, δηλαδή μύες και οστά μπορεί να χρειαστεί ακρωτηριασμός. Στον ελληνικό χώρο περίπου 300.000 άτομα ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου εμφάνισης ελκών των κάτω άκρων.

Στην Ελλάδα σημειώνονται με συχνότητα 5% τα διαβητικά έλκη. Εκτιμάται ότι περίπου 50.000 άτομα με Διαβήτη στον Ελληνικό χώρο εμφανίζουν άμεσο κίνδυνο ακρωτηριασμού, αν δεν τύχουν εξειδικευμένης φροντίδας. Από στοιχεία προκύπτει ότι κάθε χρόνο 2% του πληθυσμού των διαβητικών ασθενών εμφανίζουν νέα έλκη. Άρα, 20.000 περιπτώσεις  διαβητικών ελκών προστίθενται κάθε χρόνο στη ελληνική επικράτεια.

Σε διεθνές επίπεδο το 70% των ακρωτηριασμών που διενεργούνται σε όλο τον κόσμο αφορά διαβητικούς ασθενείς. Υπολογίζεται ότι 1.000.000 άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη παγκοσμίως αναγκάζονται να υποβληθούν σε ακρωτηριασμό ενός άκρου τους σε ετήσια βάση.

Ύποπτα συμπτώματα

  • ο πόνος στα κάτω άκρα ιδίως κατά την βάδιση αρχικά,
  • οποιαδήποτε σχισμή ή αλλαγή χρώματος, ιδίως στα πέλματα.
  • αλλαγή του χρώματος (προς το ερυθρό, σκούρο κλπ ) πρέπει αναφέρεται αμέσως στον ιατρό.

Οι ειδικοί εκτιμούν πως τα πόδια που ελέγχονται καθημερινά  δεν εμφανίζουν σοβαρά προβλήματα, ή και αν ακόμα εμφανίσουν, έχουν πολλές πιθανότητες  για πλήρη θεραπεία. Εφόσον οι ασθενείς ελέγχονται κάθε μέρα για τυχόν έλκη η κατάσταση είναι αντιμετωπίσιμη. Ο έγκαιρος εντοπισμός συμπτωμάτων μπορεί να τους απαλλάξει από τον κίνδυνο του ακρωτηριασμού.

Αναγκαία είναι η οργάνωση φροντίδας  για το διαβητικό πόδι , που αρχίζει από τα προγράμματα πρόληψης σε όλο το διαβητικό πληθυσμό. «Η φροντίδα για το διαβητικό πόδι θα πρέπει να περιλαμβάνει και την ίδρυση Ιατρείων Διαβητικού Ποδιού σε δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια νοσοκομεία», τόνισε ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρίας Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού, Παθολόγος Χρήστος Μανές.

virus.com.gr

Πόσο επηρεάζει η ψωρίαση την ποιότητα ζωής των ασθενών

Ένας στους δυο ασθενείς με Ψωρίαση δηλώνει ότι η νόσος έχει μεγάλη ή πολύ μεγάλη επίπτωση στην ποιότητα ζωής του, σύμφωνα με μελέτη. Τέσσερις στους 10 ασθενείς δηλώνουν ότι δεν είναι ικανοποιημένοι από τη θεραπεία τους.

Η μελέτη εκπονήθηκε από το ΕΚΠΑ και την εταιρεία Econcare, σε συνεργασία με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ασθενών με Ψωρίαση και Ψωριασική Αρθρίτιδα «Επιδέρμια», το χρονικό διάστημα Μαρτίου – Απριλίου 2021. Ενδεικτικό είναι πως το 45,8% των συμμετεχόντων δήλωσε πως πάσχει από τουλάχιστον μία συννοσηρότητα. Η Ψωρίαση συνοδεύεται συχνά από:

  • Ψωριασική Αρθρίτιδα 49,4%,
  • οι καρδιαγγειακές παθήσεις 21,5%,
  • διαβήτης 15,7%,
  • αγχώδεις διαταραχές 9,9%,
  • κατάθλιψη 7%,
  • φλεγμονώδης νόσος του εντέρου 4,7%
  • άλλα νοσήματα 14%.

Σχετικά με τον βαθμό πόνου και κνησμού που βιώνουν, καθώς και τον βαθμό στον οποίο η κατάσταση του δέρματός τους επηρεάζει τις διαπροσωπικές σχέσεις και τις καθημερινές/κοινωνικές τους δραστηριότητες, οι περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες, ποσοστό 51%, ανέφεραν πως η νόσος επηρεάζει σημαντικάτην ποιότητα ζωής τους. Σημειώνεται ότι η επίπτωση αυτή φάνηκε να μειώνεται στην περίπτωση των ανδρών και των νεότερων σε ηλικία πασχόντων.

Θεραπευτική  αγωγή

Το  30% των συμμετεχόντων ανέφερε πως χρησιμοποιεί μόνο τοπική θεραπεία, ενώ 5% δεν υποβαλλόταν σε κανενός είδους θεραπευτική αγωγή. Το 65% των συμμετεχόντων ακολουθούσε συστηματική θεραπεία (με ή χωρίς ταυτόχρονη λήψη τοπικής θεραπείας).

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι πως λιγότεροι από τους μισούς (43%) ασθενείς συμμορφώνονται πλήρως στη θεραπεία τους. Αιτίες εκτιμάται πως είναι:

  • Οι συχνές δόσεις του φαρμάκου 56,8%,
  • ο τρόπος χορήγησης 17,1%,
  • η αίσθηση πως τα συμπτώματα  βρίσκονται υπό έλεγχο 13,6%,
  • η μη αποτελεσματικότητα του φαρμάκου 11,1%,
  • ο φόβο για τυχόν παρενέργειες 9,5% κ.ά.

Περισσότεροι από το 90% δήλωσαν ως σημαντικότερους θεραπευτικούς στόχους την απαλλαγή από τον κνησμό, τη θεραπεία όλων των δερματικών αλλοιώσεων και την ταχύτερη βελτίωση του δέρματος. Όμως διαπιστώθηκε μέτριου βαθμού κάλυψη των συγκεκριμένων στόχων, καθώς οι ασθενείς ανέφεραν ότι βοηθήθηκαν αρκετά ή πολύ από την τρέχουσα θεραπεία σε ποσοστό 55%, 49% και 67%, αντίστοιχα.

Επίπεδο ικανοποίησης από την τρέχουσα θεραπεία:

  • 25,5% των ασθενών είναι αρκετά ικανοποιημένοι,
  • 9,5% λίγο και
  • 5,5% καθόλου.

Ως  σημαντικότερες αιτίες αναφέρθηκαν η μη ικανοποιητική ή τη αργή βελτίωση των συμπτωμάτων από τη στιγμή που ξεκίνησαν τη θεραπεία. Πολύ ικανοποιημένοι από τα αποτελέσματα της θεραπείας τους δήλωσαν οι ασθενείς σε ποσοστό 44,5% και πάρα πολύ ικανοποιημένοι σε ποσοστό 15%.

Ενημέρωση

Οι περισσότεροι ασθενείς πληροφορούνται έγκυρα για τη νόσο από τους ιατρούς και στους συλλόγους ασθενών. Ο πρόεδρος του Συλλόγου «Επιδέρμια», Ρένος Βαμβακούσης επεσήμανε ότι «έχοντας θέσει ως έναν από τους πρωταρχικούς στόχους του Συλλόγου μας την παροχή έγκυρης πληροφόρησης στα άτομα με Ψωριασική Νόσο, η ανάδειξη των συλλόγων ασθενών ως μία από τις βασικότερες πηγές για την ενημέρωσή των μελών μας, αποτελεί για εμάς ιδιαίτερη ανταμοιβή και μας δίνει ακόμη μεγαλύτερη ώθηση να συνεχίσουμε το έργο μας».

virus.com.gr

Μείωση προσδόκιμου ζωής στην Ελλάδα κατά 6 μήνες, λόγω CoViD [έκθεση Κομισιόν]

Ποια εξήγηση δίνεται από τους επιστήμονες για την εξέλιξη και τι αναφέρεται για το ΕΣΥ και τις ακάλυπτες ανάγκες περίθαλψης των πολιτών.

Κατά έξι μήνες, μειώθηκε το προσδόκιμο επιβίωσης στην Ελλάδα, εξαιτίας της πανδημίας. Αν και η χώρα μας βρίσκεται πάνω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο και επλήγη λιγότερο το 2020 από τον κορωνοϊό, η CoViD συνδέεται τελικά με έναν στους 25 θανάτους. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, οι απώλειες να είναι ακόμη περισσότερες.

Τα παραπάνω αναφέρονται, μεταξύ άλλων, σε έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα, με τίτλο “Προφίλ Υγείας 2021”. Στην έκθεση, που παρατίθεται ολόκληρη πιο κάτω, επισημαίνεται πως η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλό ποσοστό μη καλυπτόμενων αναγκών των πολιτών της. Το έλλειμμα αφορά κυρίως όσους έχουν πιο χαμηλά εισοδήματα.about:blank0 seconds of 0 secondsVolume 0% Remaining Time-0:00FullscreenMute

Προβληματική παρουσιάζεται και η κατάσταση στα ελληνικά νοσοκομεία, στοιχείο που μπορεί να παρέχει την ερμηνεία στην περιπέτεια που βιώνει η χώρα μας με την πανδημία και τα ρεκόρ στους θανάτους. “Περίπου ένα στα τέσσερα άτομα ανέφερε ότι απέφυγε να λάβει περίθαλψη κατά τους πρώτους 12 μήνες της πανδημίας”, αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση.

Προσδόκιμο ζωής

Για το προσδόκιμο ζωής κατά τη γέννηση στην Ελλάδα, οι συντάκτες της έκθεσης σημειώνουν πως το 2020 αντιστοιχούσε σε 81,2 έτη και ήταν ελαφρώς υψηλότερο από τον μέσο όρο για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (80,6). Ήταν, όμως, χαμηλότερο σε σύγκριση με τις περισσότερες χώρες της νότιας και δυτικής Ευρώπης.

Η μείωσή του κατά 6 μήνες στην Ελλάδα, είναι μικρότερη από τη μέση μείωση κατά περίπου 8 μήνες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Το 2020, η COVID-19 “ευθυνόταν” για περίπου 5.000 θανάτους στην Ελλάδα (4% του συνόλου των θανάτων). Έως το τέλος Αυγούστου του 2021, καταγράφηκαν 8 680 επιπλέον θάνατοι, που στη συντριπτική πλειονότητά τους αφορούσαν άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.

Το σωρευτικό ποσοστό θνησιμότητας από την COVID-19 έως το τέλος Αυγούστου, ήταν περίπου 20% χαμηλότερο στην Ελλάδα από τον μέσο όρο σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1.270 ανά εκατομμύριο πληθυσμού, σε σύγκριση με 1.590).

Ωστόσο, ο ευρύτερος δείκτης της υπερβάλλουσας θνησιμότητας, ο οποίος ορίζεται ως θάνατοι από όλες τις αιτίες σε επίπεδα πάνω από τα αναμενόμενα με βάση προηγούμενα έτη, υποδηλώνει ότι ο αριθμός θανάτων που σχετίζονται με τη νόσο COVID-19 θα μπορούσε να είναι υψηλότερος.

Σύστημα Υγείας

Σε σχέση με τη χρηματοδότηση του συστήματος Υγείας, οι συντάκτες της έκθεσης αναφέρουν πως οι κατά κεφαλήν δαπάνες Υγείας στην Ελλάδα (1.603 ευρώ) εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλότερες από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο 7,8 % του ΑΕΠ, σε σύγκριση με 9,9 % στην ΕΕ το 2019.

Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό (35%) καταβάλλεται απευθείας από τα νοικοκυριά, κυρίως με τη μορφή συμμετοχής για φάρμακα και άμεσων πληρωμών για υπηρεσίες που δεν περιλαμβάνονται στη δέσμη παροχών.

Ιστορικά, οι δαπάνες Υγείας στην Ελλάδα ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ από το 2015 παρατηρήθηκαν μικρές, αλλά σταθερές αυξήσεις.

Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, λόγω της COVID-19 είχε επίσης ως αποτέλεσμα τη χορήγηση πρόσθετης χρηματοδότησης το 2020 για τη στήριξη του τομέα της Υγείας.

Στην έκθεση περιλαμβάνονται αποκαλυπτικές αναφορές για τη στρέβλωση του ΕΣΥ. Όπως επισημαίνεται, οι υπηρεσίες και οι δομές Υγείας συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στις αστικές περιοχές. Πριν από την πανδημία υπήρχαν, κατά μέσο όρο, 4,2 νοσοκομειακές κλίνες ανά 1.000 κατοίκους, πολύ κάτω από τις 5,3 κλίνες που ήταν η αναλογία στην ΕΕ συνολικά.

Οι δαπάνες για νοσοκομειακή περίθαλψη ανέρχονται στα δύο πέμπτα του προϋπολογισμού για την Υγεία. Δεδομένων των συνολικά μειωμένων δαπανών της για την Υγεία, το 2019 η Ελλάδα δαπάνησε λιγότερους πόρους κατά κεφαλήν σε όλες τις υπηρεσίες του συστήματος Υγείας, σε σύγκριση με τους μέσους όρους στην ΕΕ, με εντονότερη τη διαφορά στις δαπάνες για εξωνοσοκομειακή περίθαλψη και μακροχρόνια φροντίδα.

Ακάλυπτες ανάγκες

Κατά την τελευταία δεκαετία, τα επίπεδα μη καλυπτόμενων αναγκών ιατρικής περίθαλψης ήταν σταθερά υψηλότερα από τα αντίστοιχα επίπεδα του συνόλου της ΕΕ.

Όπως φαίνεται στον πίνακα που ακολουθεί, το 2019, η Ελλάδα κατέγραψε το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο στην ΕΕ μετά την Εσθονία: το 8,1% του ελληνικού πληθυσμού ανέφερε μη καλυπτόμενες ανάγκες λόγω κόστους, απόστασης που πρέπει να διανυθεί ή χρόνου αναμονής, σε σύγκριση με 1,7% κατά μέσο όρο σε επίπεδο ΕΕ.

Οι μη καλυπτόμενες ανάγκες ιατρικής περίθαλψης έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδό τους (13,1%) το 2016 και κατόπιν μειώνονταν σταθερά κατά περίπου 15% κάθε χρόνο. Ωστόσο, ακόμη και το 2019 η Ελλάδα εξακολουθούσε να παρουσιάζει μακράν τη μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά τις μη καλυπτόμενες ανάγκες μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων.

Από έρευνα του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (Eurofound), η οποία κάλυψε τους πρώτους 12 μήνες της πανδημίας COVID-19, διαπιστώθηκε ότι το 24% των Ελλήνων που απάντησαν ανέφεραν μη καλυπτόμενες ανάγκες ιατρικής περίθαλψης, έναντι 21% σε ολόκληρη την ΕΕ.

Αυτό οφείλεται πιθανόν σε παράγοντες όπως η αναβολή των μη βασικών υπηρεσιών από τους παρόχους και ο φόβος των ασθενών μήπως τούς μεταδοθεί ο κορωνοϊός.

Ένα άλλο πιθανό εμπόδιο στην πρόσβαση είναι τα μηνιαία όρια στον αριθμό των καλυπτόμενων από τον ΕΟΠΥΥ επισκέψεων ανά ιατρό, στον αριθμό παραπεμπτικών για διαγνωστικές και εργαστηριακές εξετάσεις και στις συνταγογραφήσεις (όριο δαπάνης), τα οποία εφαρμόζονται από το 2012.

Παρότι οι περιορισμοί αυτοί μείωσαν τα περιθώρια υπερθεραπείας και αντιμετώπισαν το πρόβλημα της προκλητής ζήτησης, ενδέχεται παράλληλα να είχαν ως αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις οι ασθενείς είτε να καθυστερούν την αναζήτηση περίθαλψης, είτε να στρέφονται σε εναλλακτικό πάροχο είτε να πληρώνουν για μια επίσκεψη απευθείας με άμεση πληρωμή.

iatronet

Τα κρυμμένα μυστικά της μελατονίνης

Πολλοί θεωρούν τη μελατονίνη κάτι σαν φυσικό βοήθημα για την αϋπνία, σαν χαμομήλι σε μορφή χαπιού. Ομως η μελατονίνη είναι ορμόνη και οι ορμόνες, ακόμη και σε ελάχιστες ποσότητες, μπορεί να έχουν ισχυρές επιπτώσεις στο σώμα.

Πολλοί θεωρούν τη μελατονίνη κάτι σαν φυσικό βοήθημα για την αϋπνία, σαν χαμομήλι σε μορφή χαπιού. Ομως η μελατονίνη είναι ορμόνη και οι ορμόνες, ακόμη και σε ελάχιστες ποσότητες, μπορεί να έχουν ισχυρές επιπτώσεις στο σώμα.

Οι ειδικοί προτρέπουν όσους θα ήθελαν να πάρουν μελατονίνη να συμβουλευτούν πρώτα τον γιατρό τους, κυρίως γιατί η μελατονίνη δεν αντιμετωπίζει τις αιτίες του κακού ύπνου. Αυτός μπορεί να οφείλεται σε άγχος, υπνική άπνοια, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, ακόμη και κατάθλιψη, νοσήματα που απαιτούν ιατρική φροντίδα.

Η μελατονίνη, αντιθέτως, είναι σχετικά οικονομική και ευρέως διαθέσιμη χωρίς συνταγογράφηση στις ΗΠΑ (σε άλλες χώρες απαιτείται ιατρική συνταγή). «Η μελατονίνη ονομάζεται και “ορμόνη του σκότους” ή “ορμόνη-βρικόλακας”, επειδή εκκρίνεται τα βράδια», είπε ο καθηγητής Νευροεπιστημών Μάθιου Γουόκερ. Καθώς ανεβαίνουν τα επίπεδα μελατονίνης, μειώνονται τα επίπεδα της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, ο ρυθμός της αναπνοής πέφτει και τα βλέφαρα αρχίζουν να βαραίνουν. Αντί να λειτουργεί σαν φως που σβήνει, η μελατονίνη λειτουργεί σαν ροοστάτης, που χαμηλώνει σταδιακά τον φωτισμό. Ενα συμπλήρωμα μελατονίνης λειτουργεί σαν μια έξτρα δόση ηλιοβασιλέματος. Δεν μας βάζει για ύπνο, αλλά «λέει» στο σώμα μας ότι είναι ώρα να κοιμηθεί. «Μπορεί να χρειαστούν αρκετές ώρες μέχρι να λειτουργήσει», λέει η ιατρός ύπνου Αϊλίν Ρόζεν. «Νομίζω ότι αυτή είναι η παρανόηση γύρω από το πώς χρησιμοποιείται η μελατονίνη».

Αν πάρει κανείς ένα υπνωτικό χάπι στο μέσο της ημέρας, θα νυστάξει αμέσως. Η μελατονίνη δεν έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Ανάλυση των αποτελεσμάτων 19 μελετών μεταξύ 1.683 ατόμων διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που πήραν συμπληρώματα μελατονίνης κοιμούνταν επτά λεπτά νωρίτερα και η διάρκεια του ύπνου τους συνολικά ήταν αυξημένη κατά οκτώ λεπτά. Αυτό μπορεί να μην ακούγεται πολύ, αλλά υπήρχαν έντονες διακυμάνσεις ανάμεσα στους ανθρώπους, ενώ η μελατονίνη βελτίωσε και την ποιότητα του ύπνου. Σε πολλές μελέτες η μελατονίνη δεν λειτουργούσε καλύτερα από τα ψευδοφάρμακα, αν και ειδικά στις διαταραχές ύπνου τα ψευδοφάρμακα λειτουργούν και αυτά αρκετά καλά.

Το πιο συνηθισμένο παράπονο που ακούει η επίκουρος καθηγήτρια Νευρολογίας και ερευνήτρια ύπνου Σάμπρα Αμποτ είναι «δοκίμασα μελατονίνη και δεν λειτούργησε». Επίσης, πολλοί ξυπνούν με βαρύ κεφάλι, κάτι που σημαίνει ότι πρέπει να ελαττώσουν τη δόση. Γενικά η συμβουλή για τη μελατονίνη είναι να ξεκινήσει κανείς με την ελάχιστη δυνατή δόση και να αφήσει κάποιες μέρες περιθώριο για να προσδιορίσει αν λειτουργεί ή όχι πριν την αυξήσει. Οπως λένε οι ειδικοί, κάποια πράγματα δεν λειτουργούν εν μια νυκτί.

kathimerini

Pfizer και BioNTech ξεκινούν κλινικές δοκιμές εμβολίου για τη μετάλλαξη Όμικρον

Κλινικές δοκιμές εμβολίου ειδικά για την μετάλλαξη Όμικρον του κορωνοϊού ξεκίνησαν οι Pfizer και BioNTech, όπως ανακοίνωσαν.

Στη δοκιμή αυτή, όπου θα μετάσχουν 1.420 ενήλικες ηλικίας 18-55 ετών, θα αξιολογηθούν η ασφάλεια, η ανεκτικότητα και το επίπεδο ανοσοαπόκρισης του εμβολίου τόσον αναφορικά με τις δύο δόσεις του όσο και ως ενισχυτική.

Η δοκιμή θα «σπάσει» σε τρεις ομάδες: Οι συμμετέχοντες στην πρώτη έχουν λάβει δύο δόσεις του υφιστάμενου εμβολίου της Pfizer τουλάχιστον τρεις έως έξι μήνες πριν την έναρξη της δοκιμής και θα λάβουν μία ή δύο δόσεις του νέου εμβολίου για την Όμικρον. Οι συμμετέχοντες στη δεύτερη ομάδα έχουν λάβει τρεις δόσεις του υφιστάμενου εμβολίου της Pfizer για την Covid-19 τουλάχιστον 90 έως 180 ημέρες πριν την έναρξη της μελέτης και θα λάβουν μία δόση του υφιστάμενου εμβολίου ή του νέου για την Όμικρον. Οι συμμετέχοντες στην Τρίτη ομάδα δεν έχουν κάνει κανένα εμβόλιο για την Covid-19 και θα λάβουν τρεις δόσεις του εμβολίου για την Όμικρον.

Το εμβόλιο αυτό θα χορηγείται σε δόση των 30 μικρογραμμαρίων, όπως και το υφιστάμενο εμβόλιο της Pfizer. «Μολονότι οι τρέχουσες έρευνες και τα στοιχεία που συλλέγονται στην πράξη δείχνουν ότι οι ενισχυτικές δόσεις συνεχίζουν να παρέχουν υψηλό επίπεδο προστασίας έναντι της σοβαρής νόσησης από την Όμικρον και της εισαγωγής σε νοσοκομείου, αναγνωρίζουμε την ανάγκη να είμαστε προετοιμασμένοι για το ενδεχόμενο η προστασία αυτή να φθίνει συν τω χρόνω, αλλά και να βοηθήσουμε να αντιμετωπιστεί η Όμικρον και πιθανώς και νέες παραλλαγές στο μέλλον», δήλωσε η αντιπρόεδρος και επικεφαλής του τμήματος Έρευνας και Ανάπτυξης Εμβολίων της Pfizer, Κάθριν Γιάνσεν.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Pfizer, Άλμπερτ Μπουρλά, είπε τον περασμένο μήνα ότι αν χρειαστεί νέο εμβόλιο για την Όμικρον, ο φαρμακευτικός κολοσσός θα το έχει έτοιμο σε 100 μέρες, δηλαδή μέχρι τον Μάρτιο. Ωστόσο, εκπρόσωπος της Pfizer, επιβεβαίωσε στο CNN ότι η εταιρεία έχει ήδη αρχίσει την παραγωγή αυτού του εμβολίου.

iefimerida

Συνδυασμός 2 ανοσοθεραπειών στον καρκίνο του ήπατος

Ο συνδυασμός δύο νέων ανοσοθεραπειών βρέθηκε να είναι πιο αποτελεσματικός στη θεραπεία ασθενών ανεγχείρητο ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα (HCC) – τον πιο κοινό τύπο καρκίνου του ήπατος. Τα καλά νέα ανακοινώθηκαν ενόψει του ετήσιου συμποσίου της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) για τους καρκίνους του γαστρεντερικού συστήματος.

Πρόκειται για το συνδυασμό της ουσίας tremelimumab με την durvalumab (Imfinzi) της AstraZeneca. Οι δοκιμές σε πρόσφατα διαγνωσμένους ασθενείς έδειξαν ότι ο κίνδυνος θανάτου ήταν 22% χαμηλότερος, σε σύγκριση με τη θεραπεία με την ουσία sorafenib (Nexavar) της Bayer, που είναι το πρότυπο της καθιερωμένης φροντίδας.

Ο καρκίνος του ήπατος, του οποίου το HCC είναι ο πιο κοινός τύπος, είναι η τρίτη κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο και ο έκτος πιο συχνά διαγνωσμένος καρκίνος παγκοσμίως. Περίπου 80.000 άτομα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ιαπωνία και 260.000 άτομα στην Κίνα παρουσιάζουν προχωρημένο, μη εξαιρέσιμο HCC κάθε χρόνο.

Μόνο το 7% των ασθενών με προχωρημένη νόσο επιβιώνει για πέντε χρόνια. Συνεπώς, υπάρχει μεγάλη ανάγκη για νέες και πιο αποτελεσματικές θεραπείες. Στη νέα μελέτη οι ασθενείς έζησαν κατά μέσο όρο 16,4 μήνες με το συνδυασμό tremelimumab και durvalumab έναντι 13,8 μηνών στην ομάδα ασθενών που έλαβαν sorafenib.

Τα νέα θεωρούνται βάλσαμο για την AstraZeneca, καθώς μέχρι πρότινος το durvalumab (Imfinzi) δεν είχε καλά αποτελέσματα στις δοκιμές για άλλες μορφές καρκίνου και κατά κύριο λόγο σε εκείνο του πνεύμονα, ο οποίος βρίσκεται στο επίκεντρο του ανταγωνισμού πολλών εταιρειών.

Πάντως και στη θεραπεία του καρκίνου του ήπατος υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός για την AstraZeneca. Η εταιρεία Roche φαίνεται να έχει προβάδισμα, καθώς η αμερικανική υπηρεσία τροφίμων και φαρμάκων (FDA) έδωσε την έγκριση στο συνδυασμό των φαρμάκων Tecentriq και Avastin ως θεραπεία πρώτης γραμμής στον καρκίνο του ήπατος. Το σχήμα της Roche μείωσε τον κίνδυνο θανάτου κατά 42% και τον κίνδυνο εξέλιξης της νόσου ή θανάτου κατά 41%, σε σύγκριση με το Nexavar στη μελέτη φάσης 3 Imbrave150.

virus.com.gr

Μελέτη: Μειώνεται έως και 90% η μολυσματικότητα του κορωνοϊού μετά από 20 λεπτά στον αέρα

Αποδυναμωμένος είναι ο κορωνοϊός SARS-CoV-2  έως  και κατά  90% μέσα σε 20 λεπτά από τη στιγμή που βρίσκεται στον αέρα σύμφωνα με βρετανική έρευνα. Μάλιστα, η μολυσματικότητά του μειώνεται μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά.

Τα στοιχεία αυτά προέκυψαν από προσομοιώσεις της δυνατότητας του ιού να επιβιώνει και να μολύνει, όταν εκπνέεται στον αέρα από έναν φορέα, σε συνδυασμό με τις περιβαλλοντικές συνθήκες, ιδίως την υγρασία. Τα ευρήματα τονίζουν εκ νέου τη σημασία της μικρής εμβέλειας μετάδοσης του Covid καθώς και τη σημασία προστασίας τηρώντας τη φυσική απόσταση και τη χρήση μάσκας, σύμφωνα με την αδημοσίευτη έρευνα.

Η απόσταση από έναν φορέα κρίνεται ως το πιο επικίνδυνο στοιχείο μόλυνσης, ενώ ο καλός αερισμός των κλειστών χώρων,  σε συνδυασμό με τα προαναφερόμενα μέτρα εκτιμάται ότι συμβάλουν στην αποτροπή της αερογενούς λοίμωξης. «Όταν απομακρύνεστε, όχι μόνο αραιώνεται τα αερολύματα, υπάρχει επίσης λιγότερος μολυσματικός ιός επειδή ο ιός έχει χάσει τη μολυσματικότητα (ως αποτέλεσμα του χρόνου)» εξηγεί ο καθηγητής Jonathan Reid, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Αεροζόλ του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, όπως μεταδίδει ο theguardian.com.

Μέχρι τώρα από άλλες μελέτες γνωρίζαμε ότι ο κορωνοϊός μπορεί να ανιχνευθεί σε σταγονίδια του αέρα ακόμη και μετά από τρεις ώρες. Ωστόσο, η  εν λόγω  έρευνα  για πρώτη φορά όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες μπόρεσαν να προσομοιώσουν τι συμβαίνει με τα αερολύματα κατά τη διαδικασία εκπνοής. Συγκεκριμένα διαπιστώθηκε ότι  καθώς τα «ιικά σωματίδια αφήνουν τις σχετικά υγρές και πλούσιες σε διοξείδιο του άνθρακα συνθήκες των πνευμόνων, χάνουν γρήγορα νερό και στεγνώνουν, ενώ η μετάβαση σε χαμηλότερα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα σχετίζεται με ταχεία αύξηση του pH. Και οι δύο αυτοί παράγοντες διαταράσσουν την ικανότητα του ιού να μολύνει ανθρώπινα κύτταρα, αλλά η ταχύτητα με την οποία στεγνώνουν τα σωματίδια ποικίλλει ανάλογα με τη σχετική υγρασία του περιβάλλοντος αέρα».

Υγρασία

Όταν αυτή ήταν χαμηλότερη από 50% – παρόμοια με τον σχετικά ξηρό αέρα που βρέθηκε σε πολλά γραφεία – ο ιός είχε χάσει περίπου το ήμισυ της μολυσματικότητάς του μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα, μετά την οποία η πτώση ήταν πιο αργή και πιο σταθερή, με περαιτέρω απώλεια 19% τα επόμενα πέντε λεπτά. Σε 90% υγρασία – περίπου ισοδύναμη με ένα δωμάτιο ατμού ή ντους – η μείωση της μολυσματικότητας ήταν πιο σταδιακή, με το 52% των σωματιδίων να παραμένουν μολυσματικά μετά από πέντε λεπτά, αλλά να πέφτουν στο 10% περίπου μετά από 20 λεπτά, μετά από τα οποία δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ των δύο προϋποθέσεις.

Θερμοκρασία

Ωστόσο, η θερμοκρασία του αέρα δεν επέφερε καμία διαφορά στη μολυσματικότητα του ιού, σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι η μετάδοση του ιού είναι χαμηλότερη σε υψηλές θερμοκρασίες.

virus.com.gr

ΗΠΑ: Η πανδημία έριξε το προσδόκιμο ζωής

Το μέσο προσδόκιμο ζωής για τον πληθυσμό των ΗΠΑ «έπεσε» το 2020 στα 77 έτη. Πρόκειται για μείωση κατά 1,8 έτη από το 2019 (78,8 έτη), τη μεγαλύτερη πτώση για περισσότερα από 75 συναπτά χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία των CDC και NCHS.

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Λίνα Πάσχου (Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Αιματολογίας-Ογκολογίας και Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα επίσημα δεδομένα θανάτων.

Ειδικότερα, από την ανάλυση προκύπτει ότι 3.383.729 άνθρωποι έχεσαν  συνολικά την ζωή τους το 2020, δηλαδή σχεδόν 529.000 περισσότεροι θάνατοι σε σύγκριση με το 2019. Επίσης παρατηρήθηκε ότι το μέσο προσδόκιμο ζωής μειώθηκε:

  • για τους άνδρες κατά 2,1 έτη το 2020, από 76,3 έτη το 2019 σε 74,2 έτη το 2020.
  • για τις γυναίκες 1,5 έτη, από 81,4 έτη το 2019 σε 79 έτη το 2020.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το φαινόμενο  έχει πηγή σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της θνησιμότητας λόγω της πανδημίας COVID-19, αφού σχεδόν 351.000 θάνατοι συνολικά αποδίδονται στον κορωνοϊό κατά τη διάρκεια του έτους αυτού. Άλλες αιτίες θανάτου  ήταν

  • καρδιακές παθήσεις
  • καρκίνος
  • ακούσιοι τραυματισμοί (που περιλαμβάνουν και τις θανατηφόρες υπερβολικές δόσεις φαρμάκων),
  • αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια
  • χρόνιες παθήσεις του κατώτερου αναπνευστικού
  • νόσος Αλτσχάιμερ
  • σακχαρώδης διαβήτης,
  • γρίπη
  • ανθρωποκτονίες

Σημειώνεται πως οι καρδιακές παθήσεις (168,2 θάνατοι ανά 100.000 πληθυσμού) και ο καρκίνος (144,1 θάνατοι ανά 100.000 πληθυσμού)  ήταν οι κύριες  αιτίες θανάτου, ενώ η COVID-19 έγινε η τρίτη κύρια αιτία θανάτου. Ενδιαφέρον έχει ότι οι αυτοκτονίες έπεσαν από τη λίστα με τις δέκα κορυφαίες αιτίες θανάτου το 2020 ήταν ο σακχαρώδης διαβήτης, η γρίπη, και η νεφρική νόσος. Αυτές οι δέκα κύριες αιτίες αντιπροσωπεύουν το 74% όλων των θανάτων στις ΗΠΑ το 2020.

Άξιο λόγου είναι ότι η άνοδος του αριθμού  θανάτων που αποδίδονται σε αίτια διαφορετικά από COVID-19 υποδηλώνουν ότι η πανδημία έχει επηρεάσει αρνητικά την υγεία και με έμμεσους τρόπους. Ενδεχομένως, την ανιούσα πήρε ο αριθμός θανάτων με  άλλες κύριες αιτίες θανάτου, όπως  ήταν οι καρδιακές παθήσεις και ο σακχαρώδης διαβήτης,  εξαιτίας δυσλειτουργιών στην υγειονομική περίθαλψη που παρεμπόδισαν την προληπτική φροντίδα, την έγκαιρη διάγνωση ή διαχείριση τέτοιων ασθενειών.

Οι επιστήμονες σχολιάζουν ότι τα εν λόγω στοιχεία που προέκυψαν για την θνητότητα στις ΗΠΑ, αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό και την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Συνεπώς,  κρατικοί και υγειονομικοί φορείς θα πρέπει να αξιοποιηθούν καταλλήλως από τους για το καλό της κοινωνίας.

virus.com.gr

Κορωνοϊός – Έρευνα: Ένας στους τρεις είναι ακόμη μολυσματικός κατά την πέμπτη ημέρα μετά το θετικό τεστ

Διπλάσιοι άνθρωποι συνεχίζουν να μεταδίδουν τον κορωνοϊό την πέμπτη ημέρα σε σχέση με την έβδομη ημέρα μετά από θετικό διαγνωστικό τεστ, σύμφωνα με βρετανική μελέτη.

Σχεδόν διπλάσιοι άνθρωποι συνεχίζουν να μεταδίδουν τον κορωνοϊό κατά την πέμπτη ημέρα από τη διάγνωσή τους και την αυτο-απομόνωσή τους, σε σχέση με την έβδομη ημέρα. Σχεδόν ο ένας στους τρεις (31%) είναι ακόμη μολυσματικός κατά την πέμπτη ημέρα μετά από το θετικό διαγνωστικό τεστ, έναντι ποσοστού 16% -περίπου ο ένας στους έξι- κατά την έβδομη ημέρα, σύμφωνα με εκτιμήσεις των βρετανικών υγειονομικών Αρχών.

Η μελέτη μοντελοποίησης, που έγινε από την Υπηρεσία Ασφάλειας Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKHSA), σύμφωνα με τη βρετανική «Ιντιπέντεντ», εκτιμά, επίσης, ότι μόνο το 5% των ανθρώπων -ο ένας στους 20- είναι ακόμη δυνατό να μεταδώσει τον κορωνοϊό δέκα ημέρες μετά τη διάγνωσή του με τεστ. Ακόμη, συμπέρανε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η μετάδοση του ιού συμβαίνει κατά το αρχικό στάδιο της λοίμωξης και όχι σε προχωρημένο.

Οι ΗΠΑ μείωσαν την περίοδο απομόνωσης από δέκα σε πέντε ημέρες τον προηγούμενο μήνα και η Βρετανία σκέπτεται να κάνει το ίδιο από τις επτά (που είναι σήμερα) στις πέντε ημέρες. Τα νέα ευρήματα δείχνουν, πάντως, ότι μετά την πέμπτη ημέρα από τη διάγνωση του κορωνοϊού, ένας -όχι αμελητέος- αριθμός ανθρώπων μπορεί δυνητικά ακόμη να τον μεταδώσει σε άλλους, εάν δεν τηρεί ο ίδιος -και οι γύρω του- τις δέουσες προφυλάξεις (μάσκα, αποστάσεις κ.ά.).

Προς το παρόν, η βρετανική κυβέρνηση «ζυγίζει» τα επιστημονικά δεδομένα κατά πόσο θα προχωρήσει στη σύντμηση της αυτο-απομόνωσης στις πέντε ημέρες, μετά την προηγούμενη μείωση από τις δέκα ημέρες στις επτά. Η καθηγήτρια Επιδημιολογίας Ιρένε Πέτερσεν του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου του Λονδίνου (UCL) υποστήριξε ότι «η κυβέρνηση θα πυροβολήσει μόνη της το πόδι της εάν προχωρήσει σε μείωση στις πέντε ημέρες. Εάν «απελευθερώσεις» τους ανθρώπους μετά τις πέντε ημέρες, κερδίζεις ένα ορισμένο ποσοστό εργατικού δυναμικού, αλλά εάν το ένα τρίτο από αυτούς είναι ακόμη μολυσματικό, μπορεί ως συνέπεια να χάσεις έναν μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων».

Κορωνοϊός: Τι είναι τα αυτοαντισώματα που αναπτύσσονται μετά από λοίμωξη -Γιατί θεωρούνται «τοξικά»

Στον κίνδυνο που διατρέχει ο ανθρώπινος οργανισμός από την ανάπτυξη αυτοαντισωμάτων μετά από νόσηση με κορωνοϊό αναφέρεται μια έρευνα από τις ΗΠΑ.

Όπως σημειώνει η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Translational Medicine, η λοίμωξη Covid-19 μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την παραγωγή αντισωμάτων που στρέφονται εναντίον ιστών και οργάνων του ατόμου που νόσησε, μήνες μετά την ανάρρωσή του, ακόμα κι αν η νόσος είχε λίγα ή καθόλου συμπτώματα.

Οι καθηγητές της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ευστάθιος Καστρίτης και Θάνος Δημόπουλος (πρύτανης ΕΚΠΑ), αναφέρουν ότι τα άτομα που έχουν μολυνθεί από έναν ιό παράγουν αντισώματα για να τον εξουδετερώσουν. Σε αρκετές ιογενείς λοιμώξεις, αυτά τα αντισώματα μπορεί να εμφανίζουν και μια «τοξική» δράση απέναντι σε φυσιολογικούς ιστούς και όργανα, δηλαδή να δρουν σαν «αυτοαντισώματα».

Οι ερευνητές γνωρίζουν εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο ότι σοβαρές περιπτώσεις Covid-19 μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα ένα άτομο να αναπτύξει τέτοια «αυτοαντισώματα». Στη μελέτη από το Cedars-Sinai στο Λος Άντζελες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το ίδιο μπορεί να συμβεί και σε λιγότερο σοβαρές περιπτώσεις, ακόμα και για διάστημα έξι μηνών μετά την ανάρρωση.

Αυτή η απορρύθμιση του ανοσοποιητικού, με την παραγωγή «αυτοαντισωμάτων» θα μπορούσε να εξηγήσει σε σημαντικό βαθμό διαφορετικούς τύπους επίμονων συμπτωμάτων που έχουν παρατηρηθεί σε άτομα που εμφανίζουν αυτό που ονομάζεται ως «μακρά Covid-19» (long Covid).

Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 5/1/2022 και την οποία μεταφέρει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι ερευνητές εξέτασαν τη δραστηριότητα αυτοαντισωμάτων έναντι 91 αυτοαντιγόνων που συνδέονται με μια σειρά κλασικών αυτοάνοσων νοσημάτων, σε δείγματα αίματος από 177 μη εμβολιασμένα άτομα (65% γυναίκες, 35% άνδρες, μέση ηλικία 35 ετών), που είχαν μολυνθεί από την Covid και τα συνέκριναν με δείγματα από υγιή άτομα που είχαν ληφθεί πριν από την πανδημία. Όλα τα άτομα που είχαν ιστορικό μόλυνσης από τον ιό SARS-CoV-2 εμφάνιζαν αυξημένα επίπεδα αυτοαντισωμάτων, σύμφωνα με τη μελέτη.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, βρέθηκαν αυτοαντισώματα που συνήθως συνδέονται με χρόνια φλεγμονή που περιλαμβάνει συγκεκριμένα συστήματα οργάνων και ιστούς όπως οι αρθρώσεις, το δέρμα και το νευρικό σύστημα. Ενώ η συνολική ανταπόκριση των αυτοαντισωμάτων ήταν πιο εμφανής στις γυναίκες μετά από ασυμπτωματική λοίμωξη, το εύρος και η έκταση της αντιδραστικότητας των αυτοαντισωμάτων ήταν πιο εμφανή στους άνδρες μετά από τουλάχιστον ήπια συμπτωματική λοίμωξη. Συγκεκριμένα, η παρατηρούμενη αντιδραστικότητα περιελάμβανε διακριτά αντιγόνα με μοριακή ομολογία με αντιγόνα του SARS-CoV-2. Αυτά τα ευρήματα προκάλεσαν κάποια έκπληξη, καθώς ορισμένα από τα αυτοαντισώματα βρίσκονται συχνότερα σε αυτοάνοσα νοσήματα που επηρεάζουν περισσότερο τις γυναίκες παρά τους άνδρες.

Έτσι, από τη μία πλευρά, αυτό το εύρημα είναι παράδοξο, δεδομένου ότι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι συνήθως πιο συχνά στις γυναίκες, αλλά από την άλλη πλευρά, είναι επίσης κατά κάποιο τρόπο αναμενόμενο, δεδομένων όσων γνωρίζουμε ότι οι άνδρες είναι πιο ευάλωτοι στις πιο σοβαρές μορφές της COVID-19.

Στα επόμενα βήματα της μελέτης, οι ερευνητές θα δουν εάν αυτοί οι τύποι αυτοαντισωμάτων βρίσκονται σε άτομα με συμπτώματα «μακράς Covid-19» και επίσης αν ανιχνεύονται σε εμβολιασμένα άτομα που αναπτύσσουν ορισμένες παρενέργειες.

iefimerida.gr

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ
Επισκόπηση απορρήτου

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες cookie αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώρισή σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και βοηθώντας την ομάδα μας να καταλάβει ποιες ενότητες του ιστότοπου θεωρείτε πιο ενδιαφέρουσες και χρήσιμες.

Μπορείτε να προσαρμόσετε όλες τις ρυθμίσεις cookie σας μεταβαίνοντας στις καρτέλες στην αριστερή πλευρά.