Μήνας: Φεβρουάριος 2026

Τις σημαντικότερες ερευνητικές εξελίξεις για πρόληψη και θεραπεία της ημικρανίας το 2026 παρουσιάζει το κορυφαίο ιατρικό περιοδικό της Διεθνούς Εταιρείας Κεφαλαλγίας «Cephalalgia».

Ανάμεσα στις μελέτες που αναδεικνύονται συγκαταλέγεται και μια ελληνική έρευνα.

«Το 2025 σηματοδοτήθηκε από δύο σημαντικές εξελίξεις στις μελέτες πραγματικού κόσμου για την ημικρανία: τη δημοσίευση των νέων κατευθυντήριων γραμμών της Διεθνούς Εταιρείας Κεφαλαλγίας για τις μελέτες σχετικά με την ημικρανία και την εμφάνιση πολλαπλών μελετών πραγματικού κόσμου», επισημαίνεται στο άρθρο.

Ημικρανία και σύγχρονες θεραπείες
Το περιοδικό παρουσιάζει σημαντικές μελέτες πραγματικού κόσμου, δηλαδή μελέτες που διεξάγονται κατά τη συνήθη κλινική πρακτική με ήδη εγκεκριμένες θεραπείες, οι οποίες αφορούσαν στις σύγχρονες θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα και στην πιο πρόσφατη εισαγωγή μιας νέας καινοτόμου κατηγορίας φαρμάκων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των ημικρανιών, τα gepants.

Ανάμεσα στις σημαντικές μελέτες που διεξήχθησαν το 2025 αναδεικνύεται το άρθρο της ερευνητικής ομάδας Ελλήνων νευρολόγων από πανεπιστημιακά και δημόσια νοσοκομεία και από ιδιωτικές κλινικές κεφαλαλγίας στην Ελλάδα «Greek Research Alliance for the Study of headache and Pain» (GRASP study group).

Στην έρευνά τους, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «European Journal of Neurology», οι νευρολόγοι ανέδειξαν ότι η πρακτική που ακολουθείται σε διάφορες χώρες και επιβάλλει υποχρεωτική διακοπή της θεραπείας της ημικρανίας με μονοκλωνικά αντισώματα μετά δύο χρόνια θεραπείας ενέχει τον κίνδυνο υποτροπής, αλλά και της όχι βέλτιστης ανταπόκρισης, όπως αυτή είχε επιτευχθεί όταν είχε ξεκινήσει η θεραπεία. Στην έρευνα συμμετείχαν 149 ασθενείς, οι οποίοι έκαναν θεραπεία με το μονοκλωνικό αντίσωμα φρεμανεζουμάμπη.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μια νέα γενιά εξετάσεων αίματος υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τη διάγνωση της άνοιας, επιτρέποντας τον εντοπισμό της νόσου Αλτσχάιμερ ακόμη και δεκαετίες πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η έγκαιρη ανίχνευση της άνοιας -η πιο συχνή αιτία της οποίας είναι η νόσος Αλτσχάιμερ- θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για παρεμβάσεις που θα επιβραδύνουν ή και θα αποτρέψουν την εξέλιξη της νόσου.

Ανίχνευση 20 χρόνια πριν από τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ
Ερευνητική ομάδα από το Northwestern University στις ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι εντόπισε για πρώτη φορά τοξικές πρωτεΐνες στον εγκέφαλο (ACU193+) που σχετίζονται με τη φλεγμονή και τη νευρωνική βλάβη στα πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ.

Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση Alzheimer’s & Dementia, οι πρωτεΐνες αυτές μπορούν να ανιχνευθούν στο αίμα έως και 20 χρόνια πριν εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα.

«Είναι κρίσιμο να ξεκινά η θεραπεία πριν εμφανιστούν συμπτώματα, γιατί τότε έχει ήδη συντελεστεί σημαντική νευροεκφύλιση» δήλωσε ο καθηγητής Χημείας Ρίτσαρντ Σίλβερμαν, επικεφαλής της μελέτης.

Η ίδια ομάδα δοκιμάζει και ένα φάρμακο με την ονομασία NU-9, το οποίο χρησιμοποιείται ήδη για τη νόσο του κινητικού νευρώνα, και φαίνεται σε πειραματόζωα να απενεργοποιεί τις τοξικές πρωτεΐνες. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι θα μπορούσε να καθυστερήσει ή και να αποτρέψει την εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ.

Εξετάσεις ρουτίνας με μια απλή αιμοληψία
Παράλληλα, στο University College Hospital London έχει ήδη χρησιμοποιηθεί σε περίπου 1.000 άτομα μια άλλη εξέταση αίματος, η Fujirebio Lumipulse, που ανιχνεύει την πρωτεΐνη pTau217, έναν από τους βιοδείκτες της νόσου.

Ο καθηγητής Νευρολογίας Τζόναθαν Σκοτ από το University College London σημειώνει ότι η pTau217 μπορεί να υποδεικνύει την παρουσία των χαρακτηριστικών αλλοιώσεων της νόσου στον εγκέφαλο, όπως τα νευροϊνιδιακά συμπλέγματα tau και οι αμυλοειδικές πλάκες.

Μάλιστα, όπως εξηγεί, ορισμένες από τις νέες εξετάσεις είναι τόσο ευαίσθητες που μπορούν να εντοπίσουν συγκεντρώσεις πρωτεϊνών της τάξης του ενός μέρους στο δισεκατομμύριο.

iefimerida

Η σχέση ανάμεσα στη μνήμη, το στρες και τη γυναικεία βιολογία έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης για δεκαετίες.

Νέα ερευνητικά δεδομένα όμως φέρνουν στο φως νέα στοιχεία. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, οι ορμονικές αλλαγές δεν επηρεάζουν μόνο τη διάθεση, αλλά και την ικανότητα επεξεργασίας και αποθήκευσης αναμνήσεων, ειδικά εκείνων που σχετίζονται με τραυματικές εμπειρίες.

Αυτό εξηγεί γιατί οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα διαταραχές όπως το μετατραυματικό στρες και γιατί η μνήμη τους ανταποκρίνεται διαφορετικά σε καταστάσεις έντονης συναισθηματικής πίεσης. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η κατανόηση της επίδρασης του εμμηνορροϊκού κύκλου στη λειτουργία του εγκεφάλου θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την πρόληψη και τη θεραπεία προβλημάτων που σχετίζονται με το στρες, ανοίγοντας τον δρόμο σε στρατηγικές προσαρμοσμένες στις βιολογικές ανάγκες κάθε γυναίκας.

Γιατί τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων επηρεάζουν τη μνήμη
Μια μελέτη του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, Irvine, έδειξε ότι τα υψηλά επίπεδα οιστρογόνων στον εγκέφαλο αυξάνουν τον κίνδυνο προβλημάτων μνήμης σε καταστάσεις στρες στις γυναίκες. Το εύρημα αυτό εξηγεί γιατί οι γυναίκες έχουν σχεδόν διπλάσια πιθανότητα να αναπτύξουν μετατραυματικό στρες και αυξημένη ευπάθεια στη γνωστική φθορά με την ηλικία.

Κατά τη διάρκεια του κύκλου, τα οιστρογόνα αυξάνονται μετά την έμμηνο ρύση και κορυφώνονται πριν από την ωορρηξία. Σε αυτό το διάστημα, ο εγκέφαλος δείχνει μεγαλύτερη πλαστικότητα, διευκολύνοντας τη μάθηση και τη γρήγορη διαμόρφωση αναμνήσεων. Ωστόσο, αυτή η ευαισθησία μπορεί να ενισχύσει την επίδραση τραυματικών γεγονότων.

Μετά την ωορρηξία, η προγεστερόνη κυριαρχεί, οι συναισθηματικές αντιδράσεις σταθεροποιούνται και η αποτύπωση τραυματικών μνημών γίνεται λιγότερο έντονη. Αυτές οι ορμονικές διακυμάνσεις επηρεάζουν τον τρόπο που εδραιώνονται οι μνήμες σε καταστάσεις στρες.

Τι δείχνει η έρευνα
Η ομάδα της δρ. Tallie Z. Baram, χρησιμοποιώντας μοντέλα ζώων, παρατήρησε ότι οι ποντικίνες που εκτίθεντο σε στρεσογόνες καταστάσεις κατά τις φάσεις υψηλών οιστρογόνων είχαν μεγαλύτερη δυσκολία στην ανάκληση γεγονότων και εντονότερες συναισθηματικές αντιδράσεις. Αντίθετα, σε φάσεις που τα οιστρογόνα ήταν χαμηλά, τα αποτελέσματα ήταν πιο ήπια. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα αρσενικά ποντίκια είχαν πολύ μικρότερη αντίδραση, υπογραμμίζοντας τη σημασία τόσο του βιολογικού φύλου όσο και της φάσης των ορμονών κατά το τραυματικό γεγονός.

Σε μοριακό επίπεδο, τα οιστρογόνα ενισχύουν τη γενετική ευελιξία του εγκεφάλου και την ενεργοποίηση γονιδίων που ευνοούν τη συναπτική πλαστικότητα, βελτιώνοντας τη γνωστική απόδοση υπό κανονικές συνθήκες. Ωστόσο, σε περιπτώσεις σοβαρού τραύματος μπορούν να αφήσουν μόνιμα ίχνη στα κυκλώματα μνήμης.

Επιπλέον, το αποτέλεσμα του οιστρογόνου στη μνήμη εξαρτάται από δύο τύπους υποδοχέων: άλφα, που κυριαρχεί στους άνδρες, και βήτα, πιο σημαντικός στις γυναίκες. Η αναστολή του κατάλληλου υποδοχέα έδειξε ότι θα μπορούσαν να αναπτυχθούν θεραπείες προσαρμοσμένες στο φύλο και τον κύκλο κάθε γυναίκας.

Συμπεράσματα για την υγεία των γυναικών
Η δρ Elizabeth Heller, από το Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, τονίζει ότι η ευαισθησία στο τραύμα συνδέεται περισσότερο με την ορμονική κατάσταση πριν από το γεγονός παρά με τη φύση του γεγονότος καθαυτού. Στις γυναίκες, η τάση να αναπτύσσονται βαθιές τραυματικές μνήμες εξαρτάται από τη φάση του κύκλου κατά τη στιγμή του στρες.

Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι η ευπάθεια στη μνήμη από το στρες δεν καθορίζεται μόνο από τον τύπο του τραύματος, αλλά και από τον βιολογικό «χρόνο» στον οποίο το μυαλό αντιμετωπίζει την απειλή. Αυτό ανοίγει το δρόμο για εξατομικευμένες προληπτικές και θεραπευτικές στρατηγικές, με γνώμονα τον κύκλο και τη βιολογία κάθε γυναίκας.

iefimerida

Καθηγητής του Χάρβαρντ ανακάλυψε τρία γονίδια της νόσου Αλτσχάιμερ και ανέπτυξε ένα σχέδιο για ικανότητες πέρα από το συνηθισμένο.

Ο Rudolph E. Tanzi, καθηγητής νευρολογίας του Χάρβαρντ και συνδιευθυντής του Κέντρου Henry and Allison McCance για την Υγεία του Εγκεφάλου στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης το 2023, συνυπέγραψε το βιβλίο «Super Brain» με τον γκουρού της ολιστικής υγείας Ντίπακ Τσόπρα

Σε αυτό, αμφισβήτησαν τη συμβατική σκέψη σχετικά με τους περιορισμούς του εγκεφάλου. Υποστήριξαν ότι το δυναμικό του νου για ανάπτυξη και δημιουργικότητα εκτείνεται πολύ πέρα ​​από την καθημερινή χρήση. Οι άνθρωποι μπορούν να διαμορφώσουν συνειδητά τον εγκέφαλό τους για να αναπτύξουν υπεράνθρωπες ικανότητες, βελτιώνοντας ταυτόχρονα τη συνολική τους ευεξία.

Ο Tanzi είναι επίσης ο αρχιτέκτονας ενός σχεδίου παρέμβασης στον τρόπο ζωής για την υγεία του εγκεφάλου, γνωστού ως SHIELD. Αυτό το σχέδιο δίνει έμφαση στη σημασία του ύπνου, της διαχείρισης του στρες, της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, της άσκησης, της καλής διατροφής και της μάθησης. Ο 67χρονος Tanzi αποδίδει στην έρευνά του τη βοήθεια να παραμείνει ψυχικά σε φόρμα, σωματικά δραστήριος και βαθιά αφοσιωμένος στην εργασία του.

«Εργάζομαι περισσότερο και διασκεδάζω και ενθουσιάζομαι περισσότερο από ποτέ στη ζωή μου», είπε. «Ο κόσμος σας μπορεί να είναι ένας νέος κόσμος ή ένας σταθερός κόσμος που βασίζεται εξ ολοκλήρου στην υγεία του εγκεφάλου σας. Οι άνθρωποι δεν το συνειδητοποιούν αυτό».

Να κοιμάστε, να καθαρίζει ο εγκέφαλος
Ο Tanzi υποστηρίζει ότι όταν κοιμόμαστε ο εγκέφαλος καθαρίζει. Δεν ενοποιούνται μόνον οι αναμνήσεις, αλλά απομακρύνονται και οι τοξίνες από τον εγκέφαλο, τοξίνες που -όπως λέει- πυροδοτούν το Αλτσχάιμερ.

Ο Τanzi δεν έχει συγκεκριμένη ώρα ύπνου, αλλά κοιμάται τουλάχιστον επτά ώρες. Μία ώρα πριν από τον ύπνο κλείνει την τηλεόραση και σταματά να σκρολάρει στο κινητό του. Συστήνει, επίσης, στην περίπτωση που κάποιος δεν μπορέσει να κοιμηθεί επτά ώρες τη νύχτα να αναπληρώσει με μεσημεριανό ύπνο.

Διαχειριστείτε το στρες
Ο Tanzi εκφράζει τον φόβο ότι οι συνεχείς απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής έχουν οδηγήσει σε πρωτοφανή επίπεδα στρες, το οποίο οδηγεί στην απελευθέρωση κορτιζόλης, μιας τοξικής χημικής ουσίας στον εγκέφαλο, και για τον περιορισμό του προτείνει τον διαλογισμό.

«Μπορείτε να καθίσετε αναπαυτικά, να κλείσετε τα μάτια σας και να αποτρέψετε απαλά λέξεις και προτάσεις από το να εισέλθουν στον εγκέφαλο. Απλώς, σκεφτείτε εικόνες… Έχω καταβάλει μεγάλη προσπάθεια στη ζωή μου να απενεργοποιήσω τον εσωτερικό μονόλογο και τον διάλογο όσο το δυνατόν περισσότερο. Κλείνετε τα μάτια σας κάθε μία έως δύο ώρες και ό,τι σας έρχεται στο μυαλό είναι μια χαρά, αρκεί να μην ακούτε λέξεις», προτείνει.

«Το να εστιάζουμε σε κάτι που συνέβη στο παρελθόν ή να ανησυχούμε για το μέλλον, αντί να ζούμε στο εδώ και τώρα», μπορεί επίσης να είναι προβληματικό, είπε.

Η τακτική άσκηση βοηθά
Η άσκηση, υποστηρίζει, «έχει δύο θετικές επιδράσεις στον εγκέφαλο. Διεγείρει τον σχηματισμό νέων νευρικών κυττάρων, μια διαδικασία που ονομάζεται νευρογένεση, η οποία λαμβάνει χώρα σε ένα μέρος του εγκεφάλου που επηρεάζεται πρώτο από τη νόσο Αλτσχάιμερ. Διεγείρει επίσης τους μυς και την κυκλοφορία του αίματος, η οποία απελευθερώνει μια ορμόνη που διασπά την αμυλοειδή τοξίνη». Ο Tanzi αναφέρεται σε μια μελέτη του Mass General που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine τον Νοέμβριο. Αυτή η μελέτη υποδηλώνει ότι κάθε άτομο που κάνει 1.000 βήματα την ημέρα καθυστερεί την εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ κατά ένα χρόνο.

Ο Τάνζι έχει ένα ποδήλατο γυμναστικής στο γραφείο του και συνήθως το χρησιμοποιεί για 30 λεπτά κάθε δεύτερη μέρα με 80 έως 90 στροφές ανά λεπτό. Τις υπόλοιπες μέρες κάνει μια βόλτα στη γειτονιά του ή κοντά στο γραφείο.

Μάθετε νέα πράγματα
Ο Tanzi υποστηρίζει ότι η εκμάθηση νέων πραγμάτων βοηθά τον εγκέφαλο να παραμένει νέος. Σε αντίθεση, όταν ο εγκέφαλος ατονεί επέρχεται η γνωστική παρακμή.

Ο ίδιος παίζει πλήκτρα, γράφει μουσική, παρακολουθεί ντοκιμαντέρ, διαβάζει βιβλία και ακούει podcast.

Ακολουθήστε μια υγιεινή διατροφή
«Αυτό είναι το πιο σημαντικό πράγμα… να τρώτε με τρόπο που να κάνει τα βακτήρια στο μικροβίωμά σας ευτυχισμένα. Όταν βρίσκονται στη σωστή ισορροπία παράγουν μεταβολίτες του εντέρου στον εγκέφαλό σας που καθαρίζουν τις αμυλοειδείς πλάκες και καταστέλλουν τη νευροφλεγμονή. Συνηθίζαμε να λέμε πως ό,τι είναι καλό για την καρδιά είναι επίσης καλό για τον εγκέφαλο, και αποδεικνύεται ότι αυτό ισχύει».

Ο Tanzi προτιμά μια μεσογειακή διατροφή με άφθονα φρούτα, λαχανικά και ελαιόλαδο. «Είμαι κυρίως vegan, αλλά αν υπάρχει μια καλή πίτσα θα τη φάω». «Κάθε μέρα πρέπει να παίρνω το φάρμακό μου με τη μορφή vegan φαγητού», είπε. Αν τρώει σνακ, είναι συνήθως ένα κομμάτι μήλου ή αχλαδιού, μούσλι, ξηροί καρποί ή σπόροι, καθώς «τα βακτήρια στο έντερό μας λατρεύουν ό,τι είναι τραγανό που δεν είναι πατατάκια».

iefimerida

Τα άτομα που συνηθίζουν να κοιμούνται αργά τη νύχτα ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επεισοδίων, σύμφωνα με βρετανική επιστημονική μελέτη.

Η καθυστερημένη ώρα ύπνου φαίνεται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the American Heart Association δείχνει ότι οι λεγόμενοι «νυχτερινοί τύποι» παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών παθήσεων.

Μελέτη για τον ύπνο αργά τη νύχτα: Συμμετείχαν 320.000 άτομα για 14 χρόνια
Οι ερευνητές παρακολούθησαν περισσότερα από 320.000 άτομα για διάστημα σχεδόν 14 ετών, συγκρίνοντας όσους ξυπνούν νωρίς, όσους κοιμούνται αργά, αλλά και τη μεγάλη ομάδα που βρίσκεται ενδιάμεσα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι δηλώνουν ξεκάθαρα «βραδινοί» έχουν περίπου 16% μεγαλύτερο κίνδυνο να υποστούν έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Ωστόσο, ο αυξημένος αυτός κίνδυνος δεν συνδέεται άμεσα με την ώρα του ύπνου καθαυτή. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο βασικός παράγοντας είναι ο τρόπος ζωής που συχνά συνοδεύει τη συνήθεια να κοιμάται κανείς αργά.

Σύμφωνα με τη μελέτη, το 75% του επιπλέον κινδύνου εξηγείται από ανθυγιεινές συνήθειες. Οι άνθρωποι που ξενυχτούν τείνουν να γυμνάζονται λιγότερο, να έχουν κακής ποιότητας ύπνο, να καπνίζουν περισσότερο και να εμφανίζουν συχνότερα παχυσαρκία.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν έναν ολοκληρωμένο δείκτη καρδιαγγειακής υγείας, γνωστό ως Life’s Essential 8, ο οποίος λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως το κάπνισμα, ο ύπνος, η σωματική δραστηριότητα, η διατροφή, το σωματικό βάρος, τα επίπεδα σακχάρου, η χοληστερόλη και η αρτηριακή πίεση. Στους ανθρώπους που κοιμούνται αργά, ο δείκτης αυτός εμφανίζεται συνολικά χαμηλότερος.

Για τη μείωση του κινδύνου, οι ειδικοί συστήνουν στους «νυχτερινούς τύπους» να υιοθετήσουν σταθερό πρόγραμμα ύπνου, να στοχεύουν σε περίπου οκτώ ώρες ξεκούρασης, να διακόψουν το κάπνισμα και να εντάξουν περισσότερη σωματική άσκηση στην καθημερινότητά τους.

JAHA