Πώς επιδρά ο Κορονοϊός στην Καρδιά μας;

Η νόσος του κορονοϊού (COVID-19) είναι μια ασθένεια που εμφανίστηκε στα τέλη του 2019 ξεκινώντας από την Γουχάν της Κίνας και εξαπλώθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο προκαλώντας την γνωστή πλέον σε όλους μας πανδημία.

Τα συμπτώματα της νόσου μπορεί να κυμαίνονται από ασυμπτωματικά, ήπια αναπνευστικά συμπτώματα και ακόμη δυνητικά απειλητικές για τη ζωή καρδιαγγειακές και πνευμονικές επιπλοκές έως τον θάνατο.

Οι καρδιολογικές επιπλοκές περιλαμβάνουν:

την οξεία μυοκαρδιακή βλάβη
τις αρρυθμίες
το καρδιογενές σοκ
τον ξαφνικό θάνατο
Διαβάστε ακόμα: Διαβήτης και Κορονοϊός

Γενικά χαρακτηριστικά παθοφυσιολογίας που έως τώρα γνωρίζουμε
Οι πρωτεΐνες του ιού παρουσιάζουν ισχυρή δέσμευση με τους υποδοχείς του ενζύμου μετατροπής της αγγειοτενσίνης 2 (ACE2), οι οποίοι εκφράζονται σε πολλά όργανα, ένα από αυτά είναι και η καρδιά. Μετά την είσοδο του ιού στα κύτταρα μέσω των υποδοχέων ACE2, ο ιός ασκεί αρνητική επίδραση στην έκφραση του ενζύμου αυτού κι έτσι το ένζυμο αδυνατεί να ασκήσει τα ευεργετικά του αποτελέσματα στα όργανα στόχους, όπως και στην καρδιά.

Συνακόλουθες καρδιαγγειακές παθήσεις υπάρχουν στο 8-25% του συνολικού μολυσμένου πληθυσμού με COVID-19 και σε υψηλότερο ποσοστό αυτών που πεθαίνουν, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες.

Πώς ακριβώς εξηγείται η βλάβη στην καρδιά;
Καταρχήν, ο ιός μπορεί να προκαλέσει μυοκαρδιακή βλάβη, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και μυοκαρδίτιδα. Οι αλλοιώσεις αυτές λόγω του ιού COVID-19 μπορεί να σχετίζονται κυρίως με υπερδραστηριότητα του πηκτικού μηχανισμού (αυξημένο ιξώδες, ενεργοποίηση του καταρράκτη της πήξης), με βλάβη σε μια ιδιαίτερη κατηγορία κυττάρων, τα προφλεγμονώδη κύτταρα, ή με ενδοθηλιακή κυτταρική δυσλειτουργία που προκαλείται από τον ιό SARS-CoV-2. Η μόλυνση με COVID-19 θα μπορούσε βέβαια να θεωρηθεί πολυπαραγοντική, καθώς περιλαμβάνει την ρήξη της αθηροσκληρωτικής πλάκας, τον σπασμό των στεφανιαίων αγγείων, την υποξία στο αγγειακό σύστημα, τον άμεσο σχηματισμό των μικροθρόμβων.

Σε μία πρόσφατη μελέτη ασθενών με COVID-19 υπήρξε καρδιομυοκυτταρική υπερτροφία, εκφυλισμός και νέκρωση των κυττάρων του μυός της καρδιάς, ήπια αύξηση της αιμάτωσης και οίδημα ανάμεσα στα κύτταρα, σε συνδυασμό με διήθησή τους από κύτταρα της φλεγμονής.

Δεύτερον, ο ιός σχετίζεται με την εμφάνιση καρδιακών αρρυθμιών και κυρίως ταχυκαρδίας. Αυτό εξηγείται, επειδή λόγω της ενεργοποίησης της συστηματικής φλεγμονής «τραυματίζεται» η καρδιά και έτσι δημιουργείται προδιάθεση για κολπικές και κοιλιακές αρρυθμίες.

Σε αυτό το σημείο, αξίζει να αναφέρουμε ότι ορισμένες αντιιϊκές θεραπείες που έως τώρα έχουν δοκιμαστεί για την καταπολέμηση του ιού, μπορεί να έχουν επιπλοκές στην καρδιά, προκαλώντας κυρίως συγκεκριμένης μορφής αρρυθμίες κι έτσι να επιβαρύνουν την καρδιακή ανταπόκριση.

Τρίτον, αυξημένες φλεγμονώδεις κυτοκίνες και αναπνευστική δυσχέρεια μπορεί να προκαλέσουν την επιδείνωση της προϋπάρχουσας δυσλειτουργίας της αριστερής κοιλίας ή μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση νέας μυοκαρδιοπάθειας. Το γεγονός αυτό μπορεί να υποκρύπτει μυοκαρδίτιδα, στρες καρδιομυοπάθεια ή ισχαιμία του μυοκαρδίου και όλα αυτά αυξάνουν τον κίνδυνο θανάτου για τον ασθενή.

Τέλος, το καρδιογενές σοκ στη νόσηση με COVID-19 θα μπορούσε να οφείλεται είτε σε οξεία καρδιακή ανεπάρκεια ή μυοκαρδίτιδα, αλλά μπορεί να είναι και πολυπαραγοντικό, καθώς η καρδιακή εμπλοκή συχνά επιβαρύνει την αναπνευστική δυσχέρεια και την σήψη που έχει ο βαρέως πάσχων.

Συμπερασματικά:
Οι καρδιαγγειακές εκδηλώσεις λόγω της μόλυνσης από τον COVID-19 κυμαίνονται κλινικά από την φλεγμονώδη μυοκαρδίτιδα, το έμφραγμα, τις απειλητικές για τη ζωή αρρυθμίες έως το καρδιογενές σοκ και τον θάνατο. Όλοι οι ασθενείς που επιδεινώνονται χρειάζονται στενή αιμοδυναμική και ηλεκτροκαρδιογραφική παρακολούθηση, ειδικά εάν λαμβάνουν ειδική αγωγή για τον Covid-19.

Είναι πολύ σημαντική η σωστή και έγκαιρη πρόληψη και ο έλεγχος των λοιμώξεων, καθώς η κοινωνική αποστασιοποίηση και η επιμελής προσωπική υγιεινή παραμένουν μέχρι σήμερα ο ακρογωνιαίος λίθος της διαχείρισης αυτής της παγκόσμιας πανδημίας.

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΑΡΓΟΥΤΑ Ειδικός Παθολόγος MD,

Η χρήση μάσκας στους ασθενείς με άσθμα

Γενικά η χρήση μάσκας στους ασθενείς με άσθμα έχει ελάχιστες εξαιρέσεις μη χρησιμοποίησης. Σε αυτές τις εξαιρέσεις πρωταρχικό στοιχείο είναι η μειωμένη έκθεση κινδύνου και η λιγότερη χρονικά έκθεση χωρίς μάσκα. Ας είμαστε ρεαλιστές, στη παρούσα φάση χωρίς εμβόλιο, χωρίς τεκμηριωμένη αποτελεσματικά φαρμακευτική αγωγή και χωρίς ρυθμό μείωσης το τρίπτυχο Μάσκα-Αποστάσεις και Υγιεινή αποτελεί την μοναδική μας ασπίδα απέναντι στο COVID.

H πανδημία COVID-19 συνεχίζεται με σταθερό ρυθμό και όλα τα κράτη αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες στο σύστημα υγείας. Η σημερινή προστασία από τη νόσο με δεδομένο την έλλειψη στη παρούσα φάση εμβολίου αφορά τη σωστή χρήση μάσκας, την τήρηση αποστάσεων και την υγιεινή χεριών και προσώπου.

Το άσθμα είναι μια χρόνια νόσος των αεραγωγών που επηρεάζεται από τις περιβαλλοντολογικές συνθήκες, την έκθεση στα αλλεργιογόνα και τις ιογενείς κυρίως λοιμώξεις.   Ξεκαθαρίζοντας ένα πρώτο σημαντικό στοιχείο τα ίδια τα άτομα με άσθμα που παρουσιάζουν συμπτώματα μπορεί να παράγουν αεροσταγονίδια άρα δυνητικά να αποτελούν πιο μεγαλύτερη εστία υπερμετάδοσης σε πιθανή λοίμωξη από COVID. Ένα δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι ότι η χρήση μάσκας σε  ασθενείς με άσθμα και αλλεργίες μπορεί να μειώσει την έκθεση σε περιβαλλοντολογικές συνθήκες όπως η έκθεση σε ρύπους και αεροαλλεργιογόνα. Επιπρόσθετα τη μείωση του κινδύνου μετάδοσης διαφόρων ιογενών λοιμώξεων που αποσταθεροποιούν τη νόσο. Ο ασθενής με άσθμα λαμβάνει σωστά και πειθαρχημένα την αγωγή του με σκοπό να έχει τον έλεγχο της νόσου. Αρκεί αυτό? Τι ρόλο παίζει η εφαρμογή της μάσκας ως μέσο πρόληψης? Ποιοι μύθοι ακούγονται και τι ισχύει στη πραγματικότητα?

Κατά τη προσωπική μου λοιπόν γνώμη η εφαρμογή μασκών προσώπου στους ασθενείς με άσθμα βοηθά διπλά τη νόσο. Στο τομέα έκθεσης σε εξωγενείς παράγοντες όπως ρύποι και αλλεργιογόνα  καθώς  και στην  στη διακοπή της εξάπλωσης του ιού, καθώς το COVID-19 μπορεί να εξαπλωθεί από άτομα που δεν έχουν συμπτώματα και δεν γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί. Μην ξεχνάμε ότι στο άσθμα  οι ιογενείς λιμώξεις αποτελούν μια δυάδα που μόνο αρνητική επίδραση έχει στη πορεία της νόσου. Η σωστή χρήση της είναι σημαντικός παράγοντας για τις ευεργετικές της ιδιότητες.  Βεβαιωθείτε σαν ασθενείς με άσθμα  ότι η μάσκα καλύπτει τόσο τη μύτη όσο και το στόμα σας και είναι ασφαλής κάτω από το πηγούνι σας. Μην χρησιμοποιείτε μάσκες με μονόδρομες βαλβίδες ή εξαεριστήρες, καθώς αυτός ο τύπος μάσκας δεν σας εμποδίζει να μεταδώσετε το COVID-19 σε άλλους. Χρησιμοποιείτε πάντα καθαρή μάσκα και προσπαθείτε να μην βγάζετε τη μάσκα σας και τη φοράτε ξανά όπως επίσης και να μην την αγγίζετε μια και το άγγιγμα της μάσκας αυξάνει την πιθανότητα μόλυνσης.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η χρήση μάσκας προσώπου επιδεινώνει το άσθμα. Τα περισσότερα άτομα με άσθμα, ακόμη και αν είναι σοβαρό, πρέπει  να φορούν μάσκα προσώπου. Η χρήση μάσκας δεν μειώνει την παροχή οξυγόνου ενός ατόμου ούτε προκαλεί συσσώρευση διοξειδίου του άνθρακα. Μπορεί να έχετε διαβάσει ιστορίες που λένε ότι μπορεί, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Επίσης έχει ακουστεί ότι η χρήση μασκών μπορεί να επάγει λοιμώξεις βακτηρίων ή μυκήτων στη μάσκα. Το τελευταίο δεν υποστηρίζεται από καμία μελέτη και σαφώς αντιμετωπίζεται με την αλλαγή και το σωστό πλύσιμο των υφασμάτινων μασκών.   Μερικά άτομα με άσθμα παραπονούνται ότι η κάλυψη προσώπου μπορεί να κάνει την αναπνοή να αισθάνεται πιο δύσκολη, κάτι που μπορεί να είναι δυσάρεστο. Είναι καλή ιδέα και προτείνουμε να δοκιμάσουν να φορέσουν μάσκα σαν μια δοκιμή σε μια σύντομη βόλτα όπου θα διαπιστώσουν ότι αρχικά ίσως να μην αισθάνονται αρχικά άνετα αλλά σε λίγο χρόνο θα την έχουν συνηθίσει.

Υπάρχουν εξαιρέσεις; Ίσως οι ασθενείς με σοβαρό άσθμα και σοβαρή στένωση αεραγωγών όπως αυτή ορίζεται από τη σπιρομέτρηση. Αυτοί οι λίγοι ευτυχώς ασθενείς να μην μπορούν να  ανεχτούν τη μάσκα προσώπου αλλά από την άλλη πλευρά είναι ασθενείς υψηλού κινδύνου που σε περιπτώσεις αυξημένης ενδημικής έξαρσης συνήθως παραμένουν κατ’ οίκον και δεν κυκλοφορούν ανεξέλεγκτοι. Πιθανά και οι ασθενείς με πολύ σοβαρή αλλεργική  ρινίτιδα ή/και ρινοκολπίτιδα  να έχουν ανάλογη δυσανεξία που όμως μπορεί να αντισταθμίζεται με το μειωμένο χρόνο χρήσης μάσκας και την μέγιστη δυνατή αγωγή για τον έλεγχο της νόσου.

Γενικά η χρήση μάσκας στους ασθενείς με άσθμα έχει ελάχιστες εξαιρέσεις μη χρησιμοποίησης. Σε αυτές τις εξαιρέσεις πρωταρχικό στοιχείο είναι η μειωμένη έκθεση κινδύνου και η λιγότερη χρονικά έκθεση χωρίς μάσκα. Ας είμαστε ρεαλιστές, στη παρούσα φάση χωρίς εμβόλιο, χωρίς τεκμηριωμένη αποτελεσματικά φαρμακευτική αγωγή και χωρίς ρυθμό μείωσης το τρίπτυχο Μάσκα-Αποστάσεις και Υγιεινή αποτελεί την μοναδική μας ασπίδα απέναντι στο COVID.