Επικαιρότητα Υγείας

Η τάση του παγωμένου μπάνιου δεν είναι καθόλου καινούργια και χρονολογείται από την εποχή των αρχαίων Αιγυπτίων.

Ανακούφιση από τους μυικούς πόνους. Βελτίωση της διάθεσης και του ύπνου. Επιτάχυνση της απώλειας βάρους.

Οι λάτρεις της ευεξίας, οι αθλητές και ίσως ακόμη και ο τάδε γνωστός σας από το γυμναστήριο επαινούν τακτικά τα παγωμένα μπάνια για τα πολλαπλά οφέλη τους.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι και ο Ιπποκράτης είχαν ήδη διακηρύξει τα θεραπευτικά οφέλη του κρύου νερού. «Αυτό είναι γνωστό εδώ και πολύ καιρό», λέει η Δρ. Georgine Nanos, πιστοποιημένη οικογενειακή γιατρός και ιδιοκτήτρια της Kind Health Group, σε συνέντευξή της στο Popular Science.

Αλλά είχε δίκιο ο Ιπποκράτης; Έρευνες δείχνουν ότι η αποτελεσματικότητα των παγωμένων μπάνιων εξαρτάται από τον σκοπό για τον οποίο γίνονται.

Πώς να κάνετε ένα παγωμένο μπάνιο
Ένα παγωμένο μπάνιο ή κρύα βουτιά συνήθως περιλαμβάνει την εμβάπτιση του σώματος σε παγωμένο νερό, είτε σε μια μπανιέρα γεμάτη με πάγο είτε σε ένα φυσικά κρύο υδάτινο σώμα, όπως μια παγωμένη λίμνη.

Ειδικά για τους αρχάριους, η θερμοκρασία είναι το κλειδί, λέει η Nanos. Συνιστά να ξεκινήσετε με νερό περίπου 12 έως 14 βαθμούς Κελσίου, να μείνετε μέσα για μόλις 30 δευτερόλεπτα και στη συνέχεια να αυξήσετε σταδιακά τη διάρκεια σε ένα έως δύο λεπτά. Μετά από μερικές εβδομάδες, και ανάλογα με το πώς αισθάνεστε, μπορείτε να φτάσετε τα τρία έως πέντε λεπτά. Τα οφέλη τείνουν να σταθεροποιούνται μετά από πέντε έως έξι λεπτά, επισημαίνει.

Η Nanos συμβουλεύει ότι όποιος βυθίζεται σε νερό με θερμοκρασία κάτω των 10 βαθμών πρέπει να βρίσκεται υπό διαρκή επίβλεψη. Οι παγωμένες βουτιές, σημειώνει, δεν είναι για όλους, ειδικά για όσους έχουν καρδιακές παθήσεις, υψηλή αρτηριακή πίεση ή ιστορικό αρρυθμίας ή καρδιακών προσβολών.

Ένα κρύο μπάνιο «μπορεί να επιδεινώσει μια αρρυθμία, επειδή όταν βρίσκεστε στο κρύο και αυτό μπορεί να προκαλέσει οξεία καρδιακή καταπόνηση», εξηγεί η Nanos.

Πώς μπορούν τα κρύα μπάνια να μας κάνουν πιο υγιείς;
Από επιστημονική άποψη, η έκθεση σε κρύο νερό προκαλεί μια σειρά εσωτερικών αλλαγών στο σώμα μας. Ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και απελευθερώνει μια σειρά ορμονών όπως η νορεπινεφρίνη και η ντοπαμίνη, σύμφωνα με την Nanos. «Αυτές είναι οι ορμόνες της ευεξίας», λέει, και η απελευθέρωσή τους μπορεί να βελτιώσει τη διάθεσή σας.

Όταν βουτάτε σε παγωμένο νερό, τα αιμοφόρα αγγεία σας συστέλονται — μια διαδικασία που ονομάζεται αγγειοσυστολή — για να διατηρήσουν τη θερμότητα, λέει. Όταν βγαίνετε, τα αγγεία σας διαστέλονται ξανά — αγγειοδιαστολή — για να επαναφέρουν τη θερμοκρασία του σώματός σας στο φυσιολογικό. Αυτές οι αλλαγές μπορούν να βελτιώσουν την κυκλοφορία, λέει η Νάνος.

Επιπλέον, η έκθεση στο κρύο προκαλεί ρίγη, που είναι η προσπάθεια του σώματός σας να παράγει θερμότητα. Η θεωρία είναι ότι τα ρίγη μπορεί να αυξήσουν προσωρινά το μεταβολισμό σας, κάτι που ορισμένοι πιστεύουν ότι μπορεί να βοηθήσει στην απώλεια βάρους, λέει. «Αυτή είναι η επιστημονική άποψη, αλλά τα στοιχεία που την υποστηρίζουν δεν είναι τόσο ισχυρά», εξηγεί η Nanos.

Τι λέει η επιστήμη;
Πώς μας βοηθούν πραγματικά αυτές οι αλλαγές; Οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης και οι ειδικοί βασίζονται κυρίως σε μικρές κλινικές μελέτες ή δεδομένα παρατήρησης για να υποστηρίξουν τα πιθανά οφέλη για την υγεία από την εμβάπτιση σε κρύο νερό, λέει η Nanos. Ωστόσο, συστηματικές ανασκοπήσεις της έρευνας αρχίζουν να ρίχνουν φως σε αυτή τη δημοφιλή θεραπεία, αν και όλοι σημειώνουν ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για τις επιπτώσεις της.

Μια συστηματική μετα-ανάλυση της εμβάπτισης σε κρύο νερό που πραγματοποιήθηκε το 2025, για παράδειγμα, εξέτασε τα αποτελέσματα της εμβάπτισης σε κρύο νερό σε 11 μελέτες στις οποίες συμμετείχαν 3.177 άτομα. Οι παρεμβάσεις περιελάμβαναν μπάνιο ή ντους με νερό θερμοκρασίας μεταξύ 12-15 βαθμών Κελσίου, διάρκειας από 30 δευτερόλεπτα έως δύο ώρες.

Η ανασκόπηση δεν διαπίστωσε άμεση μείωση του στρες μετά την εμβάπτιση σε κρύο νερό, αλλά οι συμμετέχοντες ανέφεραν ανακούφιση 12 ώρες αργότερα. Επιπλέον, παρατηρήθηκαν βελτιώσεις στην ποιότητα του ύπνου και στη συνολική ποιότητα ζωής, αν και δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές αλλαγές στη διάθεση.

Μια ξεχωριστή μετα-ανάλυση του 2023 από 20 μελέτες επικεντρώθηκε στο πόσο καλά τα παγωμένα μπάνια βοηθούν τους αθλητές να μειώσουν τον μυϊκό πόνο, την κόπωση και τις βλάβες μετά από έντονη άσκηση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η βουτιά σε παγωμένο νερό μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του μυϊκού πόνου και της κόπωσης αμέσως μετά την άσκηση.

Και, προειδοποιεί η Nanos, ο χρόνος φαίνεται να έχει σημασία όταν πρόκειται για ένα παγωμένο μπάνιο μετά την προπόνηση. Μια ανασκόπηση οκτώ μελετών του 2024 διαπίστωσε ότι το κρύο μπάνιο μετά από προπόνηση αντίστασης μπορεί στην πραγματικότητα να μειώσει την ανάπτυξη των μυών — ένα μεγάλο μειονέκτημα για όσους επιδιώκουν να αυξήσουν τη μυϊκή τους μάζα.

Η Nanos λέει να περιμένετε τέσσερις έως έξι ώρες μετά την προπόνηση αντοχής για να κάνετε ένα κρύο μπάνιο. Συμπερασματικά, αν σας αρέσει το κρύο μπάνιο και νιώθετε τα οφέλη, συνεχίστε. «Και αν σας κάνει να νιώθετε άσχημα, σταματήστε», συμβουλεύει η Nanos.

«Μερικοί άνθρωποι έχουν πραγματικά μια έντονη αποστροφή στο κρύο νερό και το σώμα τους δεν προσαρμόζεται, δεν νιώθουν καλά ή πανικοβάλλονται. Αν διαπιστώσετε ότι το σώμα σας δεν μπορεί να ρυθμιστεί, ακόμα και αν ξεκινήσετε σιγά-σιγά, απλά δεν είναι για σας», καταλήγει με νόημα η επιστήμονας.

iefimerida

Τα τελευταία 20 χρόνια, η κατανόηση της γενετικής προδιάθεσης στον καρκίνο του μαστού έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο, με τα γονίδια BRCA1 και BRCA2 να βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της εξέλιξης.

«Ωστόσο, η σύγχρονη γενετική έχει αναδείξει και άλλα γονίδια υψηλού κινδύνου που σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου του μαστού και άλλων οργάνων και για τα οποία υπάρχουν πλέον σαφείς διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες αναφορικά με τη διαχείριση», επισημαίνει ο κ. Βασίλης Βενιζέλος, Διευθυντής Μονάδας Μαστού – Χειρουργικής Κλινικής Μαστού στο Metropolitan Hospital, Αν. Καθηγητής University of NICOSIA και Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού (ΕΧΕΜ), εξηγώντας τα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τονγενετικό έλεγχο που αφορά στον καρκίνο του μαστού:

Σε ποιες περιπτώσεις γυναικών που ΔΕΝ έχουν νοσήσει ενδείκνυται ο γενετικός έλεγχος;
Εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό:

Καρκίνου μαστού ή ωοθηκών σε πρώτου βαθμού συγγενείς και ηλικία μικρότερη των 50 ετών
Με δυο πρώτου βαθμού συγγενείς με καρκίνο μαστού και τουλάχιστον ο ένας σε ηλικία μικρότερη των 50 ετών
Με πρώτου βαθμού συγγενείς με καρκίνο ωοθηκών
Σε ποιες γυναίκες που πάσχουν από καρκίνο του μαστού ενδείκνυται ο γενετικός έλεγχος;
Ο γενετικός έλεγχος προτείνεται σε ασθενείς με καρκίνο μαστού που πληρούν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα κριτήρια:

Ηλικία διάγνωσης κάτω των 50 ετών
Τριπλά αρνητικός καρκίνος μαστού
Ιστορικό καρκίνου του μαστού σε συγγενείς πρώτου ή δεύτερου βαθμού
Πολλαπλοί πρωτοπαθείς καρκίνοι μαστού στην ίδια ασθενή
Ποια γονίδια θεωρούνται υψηλού κινδύνου;
Οι γονιδιακές μεταλλάξεις που συνδέονται με σημαντική αύξηση του κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου του μαστού περιλαμβάνουν:

BRCA1, BRCA2
PALB2
CDH1
PTEN
STK11
TP53
«Για τους φορείς παθογόνων μεταλλάξεων στα παραπάνω γονίδια, προτείνεται, μετά από συζήτηση, η προφυλακτική αμφοτερόπλευρη μαστεκτομή (Risk-Reducing Mastectomy – RRM) με άμεση αποκατάσταση, καθώς έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης νέου καρκίνου του μαστού κατά περίπου 90%. Ειδικά για τα γονίδια BRCA1 και BRCA2, προτείνεται επιπλέον η προφυλακτική σαλπιγγοωοθηκεκτομή, λόγω του αυξημένου κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου ωοθηκών», τονίζει.

Η διαδρομή για την επιλογή της προφυλακτικής μαστεκτομής (RRM)
Η απόφαση για RRM είναι πολυπαραγοντική και πρέπει να λαμβάνεται μετά από εξειδικευμένη συμβουλευτική που λαμβάνει υπόψη:

Τον βαθμό προστασίας που προσφέρει η επέμβαση
Τις διαθέσιμες επιλογές αποκατάστασης
Τους πιθανούς κινδύνους και επιπλοκές της επέμβασης
Το οικογενειακό ιστορικό και το υπόλοιπο προσωπικό ρίσκο ανάπτυξης καρκίνου με βάση την ηλικία και το προσδόκιμο ζωής
Τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις και την επίδραση στην ποιότητα ζωής, την εικόνα σώματος και τη σεξουαλικότητα
Επέκταση της συμβουλευτικής και σε άλλους τύπους καρκίνου
Ορισμένα από τα παραπάνω γονίδια αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο για:

Καρκίνο των ωοθηκών (BRCA1, BRCA2, PALB2)
Καρκίνο παγκρέατος (BRCA2, PALB2)
Καρκίνο προστάτη (BRCA2)
Γαστρικό λοβιακό καρκίνωμα (CDH1)
«Συνεπώς, η γενετική συμβουλευτική πρέπει να επεκτείνεται και σε ασθενείς που έχουν νοσήσει από άλλους σχετιζόμενους καρκίνους, και να περιλαμβάνει ενημέρωση συγγενών που πιθανόν να είναι φορείς», διευκρινίζει, αναφέροντας τις ενδεικνυόμενες μεθόδους αποκατάστασης για γυναίκες που είναι φορείς, αλλά δεν έχουν νοσήσει.

Ποιες μέθοδοι χειρουργικής αποκατάστασης ενδείκνυνται σε γυναίκες που είναι φορείς μεταλλάξεων αλλά ΔΕΝ έχουν νοσήσει;
Μαστεκτομή με διατήρηση δέρματος και θηλών και άμεση αποκατάσταση στο ίδιο χειρουργείο με τοποθέτηση ενθεμάτων.
Μαστεκτομή με διατήρηση δέρματος και θηλών και άμεση αποκατάσταση με αυτόλογους κρημνούς.
Ρομποτική ή ενδοσκοπική μαστεκτομή με διατήρηση δέρματος και θηλών και τοποθέτηση ενθεμάτων.
*Το Διεπιστημονικό Κέντρο Μαστού και Γυναίκας του Metropolitan Hospital είναι η μοναδική πιστοποιημένη μονάδα μαστού στην Ελλάδα από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Μαστολογίας (EUSOMA) καθιστώντας τη μία από τις κορυφαίες Μονάδες Μαστού στην Ευρώπη.
Λειτουργεί από το καλοκαίρι του 2014 και αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη μονάδα παρακολούθησης, διάγνωσης και αντιμετώπισης όλων των παθήσεων του μαστού.
Δημιουργήθηκε με γνώμονα τις ανάγκες της σύγχρονης γυναίκας, καθώς αποτελείται από μια μεγάλη ομάδα εξειδικευμένων γιατρών, η οποία μπορεί να δώσει λύση σε ό,τι αφορά την υγεία των μαστών.

iefimerida

Σε μια εποχή όπου η καλή ποιότητα ύπνου αποτελεί θεμέλιο για τη σωματική και ψυχική μας υγεία, η συνήθεια να πατάμε το κουμπί της αναβολής (snooze) στο κινητό προκαλεί ζημιά στον εγκέφαλο, την οποία δεν αντιλαμβανόμαστε.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη και αναλύσεις ειδικών στον ύπνο, όπως αυτές της Amerisleep, η επαναλαμβανόμενη αναβολή του ξυπνητηριού δεν μας προσφέρει ξεκούραση, αλλά διαταράσσει σοβαρά τη λειτουργία του εγκεφάλου και το βιολογικό μας ρολόι.

Η έρευνα, την οποία επαναδημοσιεύει το smartliving .ro, επισημαίνει πως κατά τη διάρκεια του ύπνου ο εγκέφαλος περνά από διαφορετικά στάδια – ανάμεσά τους και η φάση REM (Rapid Eye Movement), κρίσιμη για την ενίσχυση της μνήμης, την επεξεργασία συναισθημάτων και τη δημιουργικότητα.

Όταν ξυπνάμε με το πρώτο χτύπημα του ξυπνητηριού διακόπτεται φυσικά ο κύκλος του ύπνου. Αν όμως επιλέξουμε να πατήσουμε snooze για λίγα λεπτά επιπλέον, μπαίνουμε σε έναν νέο, ατελή κύκλο ύπνου που διακόπτεται ξανά, δημιουργώντας μια αίσθηση αποπροσανατολισμού, γνωστή ως «αδράνεια ύπνου» (sleep inertia).

Αυτή η «αδράνεια» μπορεί να διαρκέσει έως και δύο ώρες μετά το ξύπνημα, προκαλώντας σύγχυση, έλλειψη συγκέντρωσης και μειωμένη αντίδραση. 

Μακροπρόθεσμα, η συνεχής χρήση του snooze κουμπιού ισοδυναμεί με απώλεια ύπνου.

Χαρακτηριστικά, όσοι πατούν snooze καθημερινά σπαταλούν έως και 12 πλήρεις νύχτες ύπνου τον χρόνο.

Τι λένε οι ειδικοί
Η δρ Ρεμπέκα Ρόμπινς από το Brigham and Women’s Hospital τονίζει πως το σώμα μας δεν έχει χρόνο να επιστρέψει σε βαθύ ή REM ύπνο στα λίγα λεπτά της αναβολής. Αντίθετα, μένει «παγιδευμένο» σε ένα στάδιο επιφανειακού ύπνου, που μόνο αναζωογονητικό δεν είναι.

Η λύση για να αποφύγουμε αυτή την παγίδα δεν είναι, απλώς, να βάλουμε το ξυπνητήρι μακριά.

Τι προτείνουν οι ειδικοί;

Καθιέρωση σταθερού προγράμματος ύπνου, χωρίς διακυμάνσεις μεγαλύτερες από 30 λεπτά καθημερινά, ακόμη και τα Σαββατοκύριακα.
Απομάκρυνση οθονών και τεχνητού φωτός τουλάχιστον μία ώρα πριν από τον ύπνο.
Έκθεση στο φυσικό φως αμέσως μετά το πρωινό ξύπνημα – βοηθά το βιολογικό ρολόι να συγχρονιστεί.
Δημιουργία πρωινής ρουτίνας με νόημα, που περιλαμβάνει μικρές συνήθειες, όπως stretching, ένα υγιεινό πρωινό ή ένα σύντομο περπάτημα.
Η απλή λύση
Σύμφωνα με την έρευνα του amerisleep, η λύση είναι πολύ απλή: απλώς, σήκω από το κρεβάτι.

«Υπάρχουν ορισμένα συναρπαστικά δεδομένα που δείχνουν ότι ο εγκέφαλος δεν κοιμάται ως ενιαίο όργανο και ότι διαφορετικά μέρη του μπορούν να είναι ταυτόχρονα σε κατάσταση ύπνου και εγρήγορσης», λέει η καθηγήτρια Στ. Πίρσον.

«Αυτό ονομάζεται “τοπικός ύπνος” και μπορεί να σχετίζεται με την αδράνεια ύπνου. Κυριολεκτικά, ορισμένα μέρη του εγκεφάλου σου μπορεί να συνεχίζουν να κοιμούνται όταν ξυπνάς και να χρειάζονται χρόνο για να ξυπνήσουν. Όμως, μετά από λίγα λεπτά, αυτή η αίσθηση νύστας θα περάσει και θα ξεκινήσεις τη μέρα σου νιώθοντας φρέσκος και έτοιμος για δράση» λέει.

«Αυτό σχετίζεται και με το φαινόμενο του ”κοινωνικού jet lag”. Πρόκειται για έναν όρο που επινοήθηκε από τον Till Roenneberg στο Μόναχο, ο οποίος επισήμανε ότι οι κοινωνικοί και επαγγελματικοί περιορισμοί κάνουν το βιολογικό μας ρολόι να βρίσκεται ουσιαστικά σε κατάσταση jet lag κατά τη διάρκεια της εργάσιμης εβδομάδας, καθώς υιοθετούμε ένα μοτίβο δραστηριότητας/ξεκούρασης που διαφέρει από το εσωτερικό μας ρολόι» προσθέτει.

«Κατόπιν, προσπαθούμε να αναπληρώσουμε τον ύπνο τα Σαββατοκύριακα. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υποφέρουμε από μια κατάσταση παρόμοια με το jet lag λίγων ωρών κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, κάτι που δεν είναι ιδανικό για την απόδοσή μας».

Αν δεν εμπιστεύεσαι απόλυτα τον εαυτό σου να αντισταθείς στον πειρασμό του κουμπιού αναβολής, υπάρχει άλλη μία λύση, αλάνθαστη: βάλε το ξυπνητήρι στην άλλη άκρη του δωματίου, μακριά από το κρεβάτι σου.

iefimerida

Το μυστικό για να γεράσεις κανείς και να παραμείνει υγιής ίσως δεν βρίσκεται στα γονίδιά μας, αλλά στον τρόπο ζωής, υποστηρίζει ο καρδιολόγος Dr. Eric Topol.

Μελετώντας 1.400 άτομα άνω των 80 ετών που έχουν αποφύγει χρόνιες παθήσεις όπως ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες, η ομάδα του διαπίστωσε ότι δεν υπάρχει «μαγικό» γονίδιο μακροζωίας. Αυτή η έκπληξη τον οδήγησε να επικεντρωθεί σε έναν άλλο βασικό παράγοντα για την «ευγηρία»: τον τρόπο ζωής. «Αν μπορούσα να ζήσω άλλα 10 ή 15 χρόνια χωρίς ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, αυτό θα ήταν καταπληκτικό. Και έχω πραγματικά διπλασιάσει τις προσπάθειές μου για να το πετύχω αυτό», δήλωσε σε podcast του CNN.

Οι οδηγίες ενός καρδιολόγου για να παραμείνουμε υγιείς
Ο ίδιος ο γιατρός άλλαξε ριζικά τις συνήθειές του. Βελτίωσε τον ύπνο του κάτι που, όπως εξηγεί, καθώς ο άνθρωπος γερνά προστατεύει τη μνήμη και την καρδιά. Στη γυμναστική έδωσε έμφαση στη μυϊκή ενδυνάμωση και την ισορροπία, πέρα από το παραδοσιακό cardio.

Όσον αφορά στη διατροφή του, ο 71χρονος Topol εδώ και 40 χρόνια έχει αποκλείσει το κόκκινο κρέας. Αντ’ αυτού, τρώει ψάρι, όσπρια και μια σαλάτα κάθε βράδυ. Αποφεύγει όσο το δυνατόν περισσότερο τις υπερεπεξεργασμένες τροφές και έχει προσαρμόσει την πρόσληψη πρωτεΐνης στην ηλικία του, χωρίς να το παρακάνει (περίπου 90 γραμμάρια την ημέρα, δεδομένου ότι ζυγίζει 82 κιλά). Απορρίπτει τις ακραίες δίαιτες και προτιμά μια φυτική και ισορροπημένη διατροφή.

Όσον αφορά τα διατροφικά συμπληρώματα, είναι ξεκάθαρος: δεν είναι απαραίτητα όταν κάποιος είναι υγιής. «Είναι σπατάλη χρημάτων και ορισμένα από αυτά τα συμπληρώματα μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες παρενέργειες».

iefimerida

Η ενυδάτωση είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Πόσο νερό ωστόσο είναι πραγματικά απαραίτητο;

Η σύσταση να πίνουμε δύο λίτρα νερό ημερησίως ή 8 ποτήρια δεν υποστηρίζεται από επιστημονικά δεδομένα και θεωρείται μύθος. Η ιδέα αυτή πιθανόν προήλθε από παρερμηνείες συστάσεων που δημοσιεύτηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, οι οποίες επαναλήφθηκαν χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση. Ωστόσο, με τα χρόνια μελέτες άρχισαν να καταρρίπτουν τον μύθο. Για παράδειγμα, το British Medical Journal δημοσίευσε το 2011 το άρθρο «Waterlogged?», το οποίο όχι μόνο ανέτρεψε τη σύσταση για «οκτώ ποτήρια νερό την ημέρα», αλλά και ανέλυσε πώς αυτός ο μύθος συνεχίζει να διαδίδεται στην κοινωνία, ποιοι τον προωθούν και ποια είναι τα συμφέροντα πίσω από αυτόν.

Μία από τις πιο πρόσφατες μελέτες για το θέμα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science το 2022, επιβεβαιώνει ότι η σύσταση για δύο λίτρα νερό την ημέρα δεν έχει καμία επιστημονική βάση.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα διάσημα «οκτώ ποτήρια την ημέρα» είναι περιττά για τους περισσότερους ανθρώπους — και ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η ποσότητα μπορεί να είναι ακόμη και υπερβολική και αντιπαραγωγική. Ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, ο καθηγητής John Speakman από το Πανεπιστήμιο του Aberdeen, υποστηρίζει ότι η προέλευση του μύθου πιθανόν να σχετίζεται με ένα λανθασμένο υπολογισμό: είναι πιθανό οι πρώτες συστάσεις του περασμένου αιώνα να αγνόησαν το νερό που προσλαμβάνουμε μέσω των τροφών.

Επιπλέον, οι εν λόγω οδηγίες δεν λαμβάνουν υπόψη τις ατομικές ανάγκες, οι οποίες διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο.

Υπολογίζεται ότι, κατά μέσο όρο, μεταξύ 20% και 30% του νερού που καταναλώνουμε καθημερινά προέρχεται από τα τρόφιμα, ενώ όπως τονίζουν οι ειδικοί, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ικανοποιούμε το αίσθημα της δίψας κάθε φορά που το ζητάει ο οργανισμός μας.

Πόσο νερό πρέπει να πίνουμε καθημερινα;
Το 2010, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) καθόρισε γενικές συστάσεις για τη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη νερού -λαμβάνοντας υπόψη και το νερό που περιέχεται στις τροφές- για άτομα που βρίσκονται σε συνθήκες μέτριας θερμοκρασίας και σωματικής δραστηριότητας. Οι κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν:

περίπου 2 λίτρα για τις γυναίκες
2,3 λίτρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
3 λίτρα κατά τον θηλασμό
και 2,5 λίτρα για τους άνδρες
Και οι συνθήκες παίζουν σημαντικό ρόλο. Οι ειδικοί συστήνουν για παράδειγμα σε όσους γυμνάζονται να ενυδατώνονται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση, ακόμη και αν δεν αισθάνονται ότι διψούν εκείνη τη στιγμή. Η ποσότητα ποικίλλει ανάλογα με τη φυσική κατάσταση, τη διάρκεια και την ένταση της δραστηριότητας και τη θερμοκρασία περιβάλλοντος.

Εκτός από τη σωματική δραστηριότητα, είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη ο μεταβολισμός, πιθανές ασθένειες, η χρήση φαρμάκων και η ηλικία.

iefimerida

Η ψυχολογία έχει εντοπίσει πέντε φράσεις που χρησιμοποιούν συχνά οι άνθρωποι που είναι δυστυχισμένοι.

Μπορεί να μην το καταλαβαίνουμε καν, όμως κάποιες κινήσεις μας μπορούν να αποκαλύψουν πράγματα που κρύβουμε μέσα μας, όπως η δυστυχία.

Ακόμα και αν δεν φαίνεται προς τα έξω ή αν δεν λέμε πως είμαστε δυστυχισμένοι, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις που μπορεί να αποτελέσουν «συναγερμό», σύμφωνα με την ψυχολογία.

Η ιστοσελίδα ally43. fr έχει συγκεντρώσει πέντε φράσεις που χρησιμοποιούν συχνά άτομα που είναι δυστυχισμένα και δεν αισθάνονται καλά με τον εαυτό τους.

Εξάλλου, η δυστυχία μπορεί να πάρει πολλές μορφές και να εμφανιστεί για πολλούς λόγους. Μια από τις συχνότερες αιτίες εμφάνισης είναι οι αρνητικές σκέψεις που επαναλαμβάνουμε, είτε προέρχονται από κάποια άσχημη εμπειρία μας, από κάποιο τραύμα, είτε από τον τρόπο σκέψης μας και μια δύσκολη περίοδο στη ζωή μας.

Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση είναι σημαντικό να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα από τη ρίζα του, να καταλάβουμε τους λόγους που είμαστε δυστυχισμένοι και να δουλέψουμε αναγνωρίζοντας τις ενδείξεις, που μπορεί να είναι πολλές.

Οι πιο ανησυχητικές φράσεις που λένε δυστυχισμένοι άνθρωποι
Οι φράσεις που αποκαλύπτουν αίσθημα δυστυχίας προέρχονται από μελέτη του καθηγητή και coach Preston Ni. Σύμφωνα με αυτόν, η φράση «Όλα συμβαίνουν σε μένα» είναι πολύ χαρακτηριστική. Φανερώνει μια γενική αρνητική στάση απέναντι σε όλες τις καταστάσεις, καθώς θεωρούμε πως είμαστε πάντα το θύμα.

Οι δυστυχισμένοι άνθρωποι έχουν επίσης την τάση να συγκρίνονται με άλλους.

Η φράση «Δεν είχα ποτέ τις ευκαιρίες που είχαν αυτοί» αποτελεί ακόμα ένα σημάδι. Το άτομο νιώθει κατώτερο και ρίχνει το φταίξιμο στους άλλους για την κατάστασή του.

Η ενοχή συχνά συνοδεύει τη δυστυχία. Κάποιος που αισθάνεται έτσι μπορεί να επαναλαμβάνει: «Δεν θα το συγχωρήσω ποτέ στον εαυτό μου».

Η ψυχολογία επισημαίνει επίσης ότι οι δυστυχισμένοι άνθρωποι λένε συχνά: «Δεν μπορώ να…». Δεν πρόκειται για άρνηση, αλλά για αίσθηση ανικανότητας. Πιστεύουν ότι δεν είναι ικανοί για τίποτα, κάτι που ενισχύει την αίσθηση δυσφορίας.

Τέλος, η φράση «Φοβάμαι ότι…» αποτελεί ακόμη μία χαρακτηριστική ένδειξη. Αποκαλύπτει ένα αίσθημα φόβου, που συχνά συνοδεύεται από αρνητικές σκέψεις.

iefimerida

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 είναι μια χρόνια πάθηση, που χαρακτηρίζεται από ολική έλλειψη ινσουλίνης, λόγω αυτοάνοσης καταστροφής των β-νησιδίων του Langerhans, στο πάγκρεας (τύπου1), που παράγουν ινσουλίνη. Ανιχνεύονται αντισώματα κατά των β νησιδίων στο 80% των περιπτώσεων: αντί GAD, αντί ΙΑ, αντί ΙΑ2, αντί ICA.

Ο διαβήτης τύπου 1, καθώς είναι μια αυτοάνοση νόσος, φαίνεται ότι ακολουθεί τον αυξημένο επιπολασμό αυτών των νόσων. Επιπλέον, φαίνεται να εμφανίζεται και σε νεαρότερες ηλικίες (κάτω από την ηλικία των 6 ετών), όλο και περισσότερο, και χωρίς την ύπαρξη κάποιου οικογενειακού ιστορικού, στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Δεν συσχετίζεται η εμφάνιση του με τη διενέργεια κάποιου εμβολίου. Εμφανίζεται συνήθως με συμπτώματα πολυουρίας, πολυδιψιας, πολυφαγίας, αδυναμίας, κοιλιακού άλγους.

Με την ανακοίνωση της διάγνωσης στον ασθενή και την οικογένεια του, υπάρχει, σχεδόν πάντα, ένα «πένθος» για το γεγονός αυτό. Κυρίως η οικογένεια του νεοδιαγνωσμένου διαβητικού, ιδιαίτερα αν αυτό είναι μικρό παιδί, θεωρεί ότι έχει έρθει το «τέλος» για αυτό. Είναι στα χέρια των εκπαιδευτών και της οικογένειας, αυτό να ξεπεραστεί γρήγορα.

Η εκπαίδευση της διαβητικής οικογένειας
Η εκπαίδευση της διαβητικής οικογένειας έχει αρκετά σημεία που πρέπει να καλυφθούν: διάφορες ινσουλίνες που κυκλοφορούν, νέου τύπου ινσουλίνες, υπογλυκαιμίες, υπεργλυκαιμίες, άσκηση, ασθένειες, διατροφή, τρόπος χορήγησης ινσουλίνης, μέτρηση σακχάρου αίματος, πρόγραμμα ημέρας του διαβητικού, ψυχολογία του διαβητικού, στόχοι για τον διαβήτη και τον ασθενή. Οι στόχοι αυτοί πρέπει να είναι ρεαλιστικοί, ανάλογα με την ηλικία του ασθενούς και το επίπεδο της οικογένειας, χωρίς να παραβλέπουμε έναν καλό έλεγχο. Για την καλύτερη και αρτιότερη εκπαίδευση, καθώς και για την επαφή με την οικογένεια, είναι απαραίτητη η παρουσία μιας ομάδας ειδικών: νοσηλεύτρια εκπαιδευμένη στον διαβήτη, διαιτολόγος, ψυχολόγος και τελευταίος και σίγουρα όχι ο πιο σημαντικός, ο ιατρός. Το κάθε μέλος της ομάδας θα επικεντρώσει στο κομμάτι της θεραπείας που ξέρει καλύτερα. Η ομάδα αυτή θα πρέπει να επικοινωνεί μεταξύ της, ώστε να εκτιμηθούν τυχόν ιδιαιτερότητες του ασθενούς και της οικογένειας του.

Πώς ρυθμίζεται
Η ρύθμιση του σακχαρώδη διαβήτη, ανεξάρτητα ηλικίας και τύπου, είναι μια ισορροπία ανάμεσα σε φάρμακα (ινσουλίνη), διατροφή και φυσική δραστηριότητα, με στόχο να κρατήσουμε τα σάκχαρα αίματος στα επιθυμητά όρια για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αυτό ακριβώς φοβίζει τους γονείς των παιδιών με διαβήτη: θα δεχθούν εύκολα να κάνουν μετρήσεις και ενέσεις; Θα μπορούν να ελέγξουν την διατροφή τους και τη δραστηριότητα τους; Θα μπορούν να αντιληφθούν τις υπογλυκαιμίες; Θα μπορούν να αποφύγουν τις υπεργλυκαιμίες; Το γεγονός ότι τα παιδιά μπορεί να είναι μικρά είναι το πλεονέκτημα τους. Ο τρόπος συμπεριφοράς τους μπορεί να διαμορφωθεί και να διδαχθεί. Αν είναι έφηβοι, χρειάζονται ειλικρινή και ευθεία αντιμετώπιση, ώστε να πειστούν να συμπεριλάβουν τις ρουτίνες του διαβήτη στην καθημερινή ρουτίνα τους. Εδώ κομβικό ρόλο παίζουν οι γονείς και η ομάδα του διαβήτη. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα συστήματα χορήγησης ινσουλίνης (στυλό ή αντλίες) καθώς και οι τεχνολογίες ελέγχου σακχάρου με πολλά χρώματα, σχήματα και ελάχιστη ποσότητα αίματος (3 μl) ή και με σκανάρισμα, είναι εξαιρετικά φιλικές σε παιδιά και η εξοικείωση τους με αυτά είναι θαυμαστή. Οι στερητικές δίαιτες του διαβήτη είναι πλέον παρελθόν. Σε συνδυασμό με τις νέες ινσουλίνες, μπορούμε να είμαστε πιο ευέλικτοι στο διατροφικό πρόγραμμα των παιδιών με διαβήτη, σχετικά με τις ποσότητες φαγητού και την ώρα του γεύματος. Όσο για τις υπογλυκαιμίες συχνός έλεγχος με τις νέες συσκευές συνεχούς καταγραφής σακχάρου αίματος και ο χρόνος θα φέρουν την καλύτερη αντίληψη και αντιμετώπισή τους.

Συμπερασματικά, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 είναι μια χρόνια κατάσταση κατά την οποία λείπει η ορμόνη ινσουλίνη. Η αναπλήρωσή της μπορεί να γίνει με απλό και πολύπλοκο τρόπο: απλό καθώς οι νέοι τρόποι χορήγησης (στυλό, αντλίες) απλουστεύουν τα πράγματα και πολύπλοκο καθώς πρέπει να ληφθούν υπόψην καταστάσεις που δεν είναι χειροπιαστές – διατροφή, ασθένειες, άγχος, παιχνίδι. Οι μικροί μας φίλοι με διαβήτη τα καταφέρνουν με θαυμαστό τρόπο.

iefimerida

Το φως της ημέρας μπορεί να ενισχύσει την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να καταπολεμά τις λοιμώξεις.

Τα παραπάνω διαπιστώνει μελέτη, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Όκλαντ, που δημοσιεύθηκε στο «Science Immunology».

Τι αναφέρει η έρευνα για το φως της ημέρας
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ως οργανισμό-μοντέλο το ψάρι ζέβρα, ένα μικρό ψάρι του γλυκού νερού, επειδή η γενετική του σύσταση είναι παρόμοια με τη δική μας. Η ομάδα επικεντρώθηκε στα πιο άφθονα ανοσοποιητικά κύτταρα στο σώμα μας, τα ουδετερόφιλα, που είναι ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων. Τα κύτταρα αυτά μετακινούνται γρήγορα στο σημείο μιας λοίμωξης και σκοτώνουν τα εισβάλλοντα βακτήρια.

Όπως διαπιστώθηκε, τα ουδετερόφιλα διαθέτουν ένα κιρκάδιο ρολόι που τα ενημερώνει για τη διάρκεια της ημέρας και ενισχύει την ικανότητά τους να σκοτώνουν τα βακτήρια. Το φως έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στα κιρκάδια αυτά ρολόγια.

«Δεδομένου ότι τα ουδετερόφιλα είναι τα πρώτα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που στρατολογούνται σε περιοχές φλεγμονής, η ανακάλυψή μας έχει ευρύτατες θεραπευτικές επιπτώσεις σε πολλές φλεγμονώδεις ασθένειες. Το εύρημα αυτό ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη φαρμάκων που στοχεύουν στο κιρκάδιο ρολόι των ουδετερόφιλων για να ενισχύσουν την ικανότητά τους να καταπολεμούν τις λοιμώξεις», σημειώνει ο επικεφαλής ερευνητής, Κρίστοφερ Χολ, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Μοριακής Ιατρικής και Παθολογίας του Πανεπιστημίου του Όκλαντ.

iefimerida

Η άνοιξη, εποχή ανθοφορίας, αυξημένης ηλιοφάνειας και ανόδου της θερμοκρασίας, συνοδεύεται συχνά από αναπνευστικές επιβαρύνσεις για ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού.

Το αυξημένο αλλεργικό φορτίο της εποχής προκαλεί έντονα συμπτώματα όπως βήχα, πταρμό, συριγμό, βάρος στο στήθος και δυσκολία στην αναπνοή – ιδιαίτερα τις νυχτερινές ώρες.

«Τα συμπτώματα αυτά διαταράσσουν σοβαρά την καθημερινότητα και τον ύπνο των πασχόντων, μειώνοντας αισθητά την ποιότητα ζωής τους. Υπολογίζεται πως περίπου το 10% των πολιτών εμφανίζουν τέτοιου είδους προβλήματα κατά την ανοιξιάτικη περίοδο», αναφέρει ο κ. Ελευθέριος Βρουβάκης Διευθυντής Πνευμονολόγος στο Metropolitan Hospital.

Τι είναι το άσθμα;
«Το άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης πάθηση των αεραγωγών του πνεύμονα. Εκδηλώνεται με συμπτώματα όπως βήχας, συριγμός και δύσπνοια – τα οποία όμως διαφέρουν από άτομο σε άτομο, τόσο ως προς την ένταση όσο και ως προς τη συχνότητά τους. Μπορεί δέκα άτομα να πάσχουν από άσθμα, αλλά η εικόνα της νόσου να διαφέρει ριζικά: από σχεδόν ασυμπτωματική πορεία μέχρι ανάγκη για συχνές νοσηλείες. Αυτή η μεταβλητότητα καθιστά απαραίτητη την εξατομικευμένη προσέγγιση στη διάγνωση και θεραπεία», εξηγεί και συνεχίζει:

Το σοβαρό άσθμα απαιτεί ειδική διαχείριση
«Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελεί το σοβαρό άσθμα – μία μορφή της νόσου που επιμένει παρά την κανονική χρήση φαρμακευτικής αγωγής. Τα άτομα με σοβαρό άσθμα παρουσιάζουν συνεχή συμπτώματα, διαταραχές ύπνου και περιορισμούς στην καθημερινότητά τους. Για παράδειγμα, ακόμα και μία προσπάθεια γέλιου μπορεί να προκαλέσει κρίση βήχα, οδηγώντας σε κοινωνική απομόνωση, ιδιαίτερα σε νεότερους ανθρώπους».

Σύγχρονες θεραπείες με έμφαση στην ποιότητα ζωής
Η επιστημονική πρόοδος έχει οδηγήσει σε σημαντικές εξελίξεις στη θεραπεία του άσθματος. Σήμερα υπάρχουν στοχευμένες φαρμακευτικές αγωγές που προσφέρουν άμεση και ουσιαστική ανακούφιση, αποκαθιστώντας την ποιότητα ζωής των ασθενών. Παρά τις εποχικές ελλείψεις εισπνεόμενων φαρμάκων –ιδιαίτερα την άνοιξη– η διαθεσιμότητα σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια έχει βελτιωθεί, αποφεύγοντας τις ακραίες καταστάσεις του παρελθόντος.

Η σημασία της πρόληψης και της αποφυγής ερεθιστικών παραγόντων
Πέρα από τη φαρμακευτική αγωγή, καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση του άσθματος παίζει η αποφυγή επιβαρυντικών παραγόντων. Ο καπνός του τσιγάρου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ερεθιστικούς παράγοντες και η απομάκρυνσή του από την καθημερινότητα των πασχόντων είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της κατάστασής τους», καταλήγει ο κ. Βρουβάκης.

*Στην πρόληψη και καταπολέμηση των αλλεργιών και των πνευμονολογικών – αναπνευστικών νοσημάτων συμβάλλει ενεργά το Πνευμονολογικό Τμήμα του Metropolitan Hospital, που είναι πλήρως εξοπλισμένο με τον πληρέστερο και αρτιότερο ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό αιχμής και εκτελεί όλο το φάσμα των απαιτούμενων εξετάσεων, για την πλήρη διερεύνηση, ορθή διάγνωση και σωστή παρακολούθηση όλων των αναπνευστικών νοσημάτων. Το Πνευμονολογικό Τμήμα του Metropolitan Hospital λειτουργεί καθημερινώς σε στενή συνεργασία με άλλα Τμήματα & Εργαστήρια του Νοσοκομείου (Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, Καρδιολογικό, Θωρακοχειρουργικό κ.α.) και διαθέτει την απαραίτητη ιατρική στελέχωση και τεχνολογική υποδομή ώστε να ανταποκριθεί στην πληθώρα των διαγνωστικών και θεραπευτικών προκλήσεων που τίθενται καθημερινά.

iefimerida

Αν το αλκοόλ καταναλώνεται με μέτρο, είναι αποδεκτό. Εγκυμονεί όμως κινδύνους για την υγεία ειδικά για όσους το έχουν εντάξει στην καθημερινότητά τους.

Ορισμένα είδη αλκοολούχων ποτών μάλιστα θεωρούνται ιδιαίτερα επιβλαβή, λόγω της περιεκτικότητάς τους σε ζάχαρη. Αυτά είναι τα παρακάτω:

Τα κοκτέιλ
Είτε πρόκειται για Mojito είτε για είτε για κάποιο άλλο δροσιστικό ποτό, τα κοκτέιλ είναι πολύ δημοφιλή, είτε σε γιορτές είτε σε μια ζεστή βραδιά με φίλους. Ωστόσο, εκτός από το αλκοόλ, αυτά τα ποτά συχνά περιέχουν και μεγάλες ποσότητες ζάχαρης. Αυτό ενέχει έναν πρόσθετο κίνδυνο για την υγεία, καθώς η ζάχαρη μπορεί να προωθήσει την ανάπτυξη ασθενειών όπως ο διαβήτης ή η παχυσαρκία. Επιπλέον, η υψηλή κατανάλωση ζάχαρης δεν βλάπτει μόνο τα δόντια, αλλά και την εντερική χλωρίδα.

Το ουίσκι κόλα
Η κατανάλωση ουίσκι από μόνη της αποτελεί κίνδυνο για την υγεία. Ωστόσο, όταν συνδυάζεται με κόλα, αυτό το ποτό γίνεται μια πραγματική παγίδα θερμίδων. Ένα ποτήρι κόλα περιέχει το ισοδύναμο περίπου επτά κύβων ζάχαρης. Η υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη μπορεί να προάγει την ανάπτυξη καρδιαγγειακών παθήσεων και παχυσαρκίας. Επιπλέον, η ζάχαρη διασφαλίζει ότι το αλκοόλ εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος πιο γρήγορα, αυξάνοντας έτσι την επίδρασή του στο σώμα.

Ready to drink ποτά
Πριν από λίγα χρόνια, τα ready to drink ποτά (έτοιμα, ιδιαίτερα γευστικά ποτά σε μπουκάλια στο ψυγείο), ήταν πολύ δημοφιλή, ειδικά μεταξύ των νέων. Αν και η δημοτικότητά τους έχει μειωθεί, τα πολύχρωμα αλκοολούχα ποτά εξακολουθούν να διατίθενται σε πολλά σούπερ μάρκετ. Εκτός από την υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αυτά τα ποτά συχνά περιέχουν επίσης χρωστικές ουσίες και συντηρητικά. Μερικά από αυτά τα ποτά περιέχουν και καφεΐνη.

iefimerida