Φ.Ε.Ε.

Η λιθίαση (πέτρες) του ουροποιητικού συστήματος εμφανίζεται σε άτομα κάθε ηλικίας και φύλου, σε κάθε φυλή και χώρα και είναι γνωστή από τους αρχαίους χρόνους.

Αποτελεί την τρίτη κατά σειρά συχνότητας ουρολογική πάθηση στον άνθρωπο, μετά τις ουρολοιμώξεις και τις παθήσεις του προστάτη και επηρεάζει περίπου το 13% του πληθυσμού. Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι ο επιπολασμός της πάθησης αυξάνεται παγκοσμίως λόγω πολλών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των αλλαγών στις κοινωνικές συνθήκες, τις διατροφικές συνήθειες και το κλίμα.

Τα τελευταία 7.000 χρόνια οι πολιτισμοί μας προσπαθούν να βρουν μια θεραπεία για τον πόνο που προκαλούν οι πέτρες στο ουροποιητικό σύστημα. Μέχρι πριν από 30-35 έτη η αντιμετώπιση της ουρολιθίασης παρέμενε δύσκολη, ιδιαίτερα τραυματική, επικίνδυνη και συχνά με σοβαρές επιπλοκές.

Θεραπευτικές επιλογές για την αντιμετώπιση της ουρολιθίασης
«Η αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισης της ουρολιθίασης έχει οδηγήσει σε άνθηση των τεχνολογικών εξελίξεων στον τομέα της ενδοουρολογίας. Η υιοθέτηση των μικροσκοπικών, ψηφιακών και μιας χρήσης εύκαμπτων ενδοσκοπίων, οι υψηλής ισχύος και πιο αποδοτικές ίνες laser καθώς και οι συσκευές αναρρόφησης έχουν αλλάξει ριζικά το τοπίο στις ενδοουρολογικές επεμβάσεις», επισημαίνει ο κ. Ιωάννης Μπουζαλάς Ουρολόγος, Διευθυντής της ΣΤ’ Ουρολογικής Κλινικής-Κλινική Ενδοουρολογίας και Ελάχιστα Επεμβατικής Αντιμετώπισης της Ουρολιθίασης του Metropolitan General.

«Η ουρητηροσκόπηση και ο κατακερματισμός των λίθων με laser υψηλής ισχύος (εύκαμπτη laser νεφρολιθοτριψία, f-URS/RIRS) είναι μία από τις βασικές χειρουργικές προσεγγίσεις αντιμετώπισης των λίθων στη φαρέτρα των ουρολόγων. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας για την ουρολιθίαση προσδιορίζουν τη σωστή επιλογή διαχείρισης ανάλογα με το μέγεθος, τη σύσταση και τη θέση του λίθου. Η f-URS/RIRS αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για λίθους ουρητήρα και νεφρού μεγέθους έως 2cm. Η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών προσφέρει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιτυχίας στην αντιμετώπιση ακόμη και μεγαλύτερων νεφρικών λίθων.

Η επίτευξη ενός υψηλού ποσοστού ελεύθερου λιθίασης (stone free rate, SFR) αποτελεί κρίσιμο σημείο στη θεραπεία της ουρολιθίασης.

Το ποσοστό ελεύθερου λίθου σχετίζεται με:

Τη χειρουργική εξειδίκευση
Την κατάλληλη επιλογή ασθενών
Τη χειρουργική τεχνική
Το διαθέσιμο χειρουργικό εξοπλισμό
Με την έλευση των lasers υψηλής ισχύος στην παλίνδρομη ενδονεφρική χειρουργική, η κονιορτοποίηση του λίθου ως μέθοδος είναι εξίσου αποτελεσματική με τον κατακερματισμό και μπορεί να γίνει η προτιμώμενη μέθοδος λιθοτριψίας», προσθέτει.

Tι συμβαίνει με τα υπολείμματα θραυσμάτων των λίθων
Παρά τις συνεχείς εξελίξεις στις χειρουργικές θεραπείες, οι ουρολόγοι και οι ασθενείς συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν υπολείμματα θραυσμάτων λίθων (residual stone fragments, RSF).

Η κλινική σημασία αυτών των υπολειμματικών θραυσμάτων παραμένει υπό συζήτηση και μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένου του μεγέθους του θραύσματος, της θέσης και ακόμη και της σύνθεσης.

Τα RSFs μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπιθύμητα αποτελέσματα:

Εξέλιξη και υποτροπή της ουρολιθίασης
Λοίμωξη/απόφραξη
Ανάγκη για επανεπέμβαση
Εύκαμπτη νεφρολιθοτριψία με laser υψηλής ισχύος και χρήση ουρητηρικού θηκαριού με εύκαμπτο άκρο πλοήγησης και αναρρόφηση: μέθοδος εκλογής για την αντιμετώπιση των λίθων νεφρού και ουρητήρα με υψηλό ποσοστό ελεύθερο λιθίασης και διατήρηση ασφαλούς ενδονεφρικής πίεσης

Για την ταυτόχρονη βελτίωση της αναρρόφησης σκόνης και της απομάκρυνσης των θραυσμάτων, νέες τεχνικές με ουρητηρικά θηκάρια με εύκαμπτο άκρο πλοήγησης και αναρρόφηση χρησιμοποιούνται στην καθημερινή πρακτική για τη βελτίωση του ποσοστού ελεύθερου λιθίασης, την ελαχιστοποίηση των επιπλοκών και την αποφυγή της επανεπέμβασης.

Ο βασικός στόχος σε μία επέμβαση για την αντιμετώπιση της ουρολιθίασης είναι η μεγιστοποίηση του ποσοστού χωρίς λίθο, μέσω της πιο οικονομικά αποδοτικής προσέγγισης με τη λιγότερη δυνατή νοσηρότητα.

Τα πλεονεκτήματα της χρήσης συσκευής αναρρόφησης με εύκαμπτο άκρο πλοήγησης κατά τη διάρκεια μιας επέμβασης RIRS είναι:

Μείωση της θερμοκρασίας και της ενδονεφρικής πίεσης
Μείωση του κίνδυνου μ/χ λοίμωξης
Βελτίωση ποσοστού ελεύθερου λίθου
Βελτίωση χειρουργικού χρόνου
Συμπερασματικά
«Η αντιμετώπιση της λιθίασης του ουροποιητικού συστήματος αντιπροσωπεύει ένα ταχέως εξελισσόμενο πεδίο της ουρολογίας. Η εξατομικευμένη αντιμετώπιση του λιθιασικού ασθενή με προηγμένες ενδοουρολογικές τεχνικές αποτελεί το “κλειδί” της επιτυχίας», καταλήγει ο κ. Μπουζαλάς.

iefimerida

Νέα ελληνο‑καναδική μελέτη δείχνει ότι οι ηλικιωμένοι κινδυνεύουν περισσότερο από βλάβες στα νεφρά και φλεγμονή εξαιτίας του καύσωνα.

Στη σκιά της κλιματικής κρίσης, μια ερευνητική συνεργασία ανάμεσα στο Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και το Human and Environmental Physiology Research Unit του Πανεπιστημίου της Οτάβα καταγράφει, για πρώτη φορά, «βιοχημικά σημάδια κινδύνου» που εκδηλώνονται στον οργανισμό ακόμη και μετά από μόλις τρεις ώρες έκθεσης σε συνθήκες καύσωνα.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε υπό την επιστημονική καθοδήγηση του καθηγητή Ανδρέα Φλουρή, ο οποίος εκτός από τη θέση του καθηγητή Φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας κατέχει παράλληλα τη θέση του επισκέπτη καθηγητή στην Περιβαλλοντική Υγεία στο καναδικό πανεπιστήμιο.

Το πείραμα
Συνολικά 46 υγιή άτομα -19 νέοι (μέση ηλικία 23 ετών) και 27 μεγαλύτερης ηλικίας εθελοντές (μέση ηλικία 62 ετών)- παρέμειναν καθιστοί επί τρεις ώρες μέσα σε ένα ειδικό περιβαλλοντικό θάλαμο που προσομοίωνε τις συνθήκες ενός καύσωνα στην Ελλάδα (44°C). Αιμοληψίες πριν και αμέσως μετά την έκθεση, αποκάλυψαν τις μεταβολές σε εννέα δείκτες που σχετίζονται με φλεγμονή, διαταραχή του εντερικού φραγμού, οξειδωτικό στρες και νεφρική δυσλειτουργία.

Όπως αναφέρει στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Δρ Ανδρέας Φλουρής, τα αποτελέσματα υπήρξαν αποκαλυπτικά.

Αυξημένη συστημική φλεγμονή στους ηλικιωμένους
Μόνο η μεγαλύτερη ηλικιακά ομάδα εμφάνισε στατιστικά σημαντική άνοδο της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP), ενός σημαντικού δείκτη φλεγμονής που συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Παρότι οι φλεγμονώδεις κυτοκίνες TNFα και IL6 δεν μεταβλήθηκαν ουσιαστικά σε καμία ομάδα, οι ηλικιωμένοι είχαν εξ αρχής υψηλότερες τιμές, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η «φλεγμονή χαμηλού βαθμού» αποτελεί χαρακτηριστικό της γήρανσης

Πρώιμα σημάδια οξείας νεφρικής βλάβης
Συνεχίζοντας, ο Δρ Φλουρής εξηγεί ότι ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα ευρήματα για τα νεφρά. Η λιποκαλίνη, η οποία είναι ένας από τους πιο σημαντικούς βιοδείκτες οξείας νεφρικής βλάβης, σχεδόν διπλασιάστηκε στους ηλικιωμένους μετά την έκθεση στη ζέστη, χωρίς όμως να μεταβληθεί στους νέους. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι οι νεφροί των μεγαλύτερων σε ηλικία ατόμων είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στη ζέστη, ακόμη και σε σύντομες περιόδους καύσωνα.

Ανεπάρκεια κυτταροπροστατευτικών μηχανισμών
Την ίδια στιγμή, εξηγεί ο Δρ Φλουρής, καταγράφηκε αξιοσημείωτη διαφορά στους κυτταρο-προστατευτικούς μηχανισμούς του σώματος. Στους νέους, η αντιφλεγμονώδης και αντιγηραντική πρωτεΐνη «Κλωθώ» αυξήθηκε σημαντικά μετά την έκθεση στη ζέστη, επιβεβαιώνοντας την ικανότητα του νεανικού οργανισμού να πυροδοτεί μηχανισμούς επιδιόρθωσης. Αντίθετα, στους ηλικιωμένους η Κλωθώ παρέμεινε αμετάβλητη, αφήνοντας τα κύτταρα λιγότερο προστατευμένα στο οξειδωτικό στρες.

Επιβαρυμένος εντερικός φραγμός
Ο δείκτης iFABP, που απεικονίζει βλάβη στο επιθήλιο του εντέρου, ήταν μονίμως υψηλότερος στους ηλικιωμένους, υποδεικνύοντας ότι ο εντερικός φραγμός τους είναι ήδη επιβαρυμένος και πιθανόν επιτρέπει τη διακίνηση ενδοτοξινών στο αίμα, τροφοδοτώντας περαιτέρω τη φλεγμονή.

Τι σημαίνει για τη δημόσια υγεία
Όπως τονίζει ο Δρ Φλουρής, «η θερμοκρασία σώματος των εθελοντών μας και στις δύο ηλικιακές ομάδες δεν αυξήθηκε ιδιαίτερα. Η μέση άνοδος της θερμοκρασίας ήταν περίπου 0,5°C. Παρόλα αυτά, είδαμε ένα ανησυχητικό βιοχημικό “αποτύπωμα” στους ηλικιωμένους». Συνεχίζοντας, εξηγεί ότι «τα ευρήματά μας καταδεικνύουν πως οι υψηλές θερμοκρασίες δεν απειλούν τα άτομα άνω των 60 ετών μόνο μέσω θερμικής εξάντλησης ή θερμοπληξίας, αλλά μπορούν να πυροδοτήσουν χαμηλού βαθμού βλάβες στα νεφρά και να ενεργοποιήσουν χρόνιες φλεγμονώδεις διεργασίες σε χρονικό διάστημα μικρότερο από εκείνο ενός μεσημβρινού καύσωνα. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, της οποίας ο πληθυσμός γηράσκει και η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες γίνεται ολοένα συχνότερη και εντονότερη, τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι τα υφιστάμενα όρια προειδοποίησης στους καύσωνες πρέπει να επαναπροσδιοριστούν ειδικά για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Και αυτό γίνεται ολοένα και πιο σημαντικό, αν λάβουμε υπόψη την αύξηση της συχνότητας και της έντασης των καυσώνων στην ανατολική Μεσόγειο.»

Αναφερόμενος στις πιθανές λύσεις, ο Δρ Φλουρής εξηγεί ότι «από πλευράς δημόσιων υπηρεσιών υγείας, προκύπτει ανάγκη για ανάπτυξη στοχευμένων προγραμμάτων προστασίας των ηλικιωμένων. Οι δήμοι πρέπει να δημιουργούν κλιματιζόμενους χώρους δροσιάς και να ενεργοποιήσουν τηλεφωνικές γραμμές ελέγχου ευπαθών ατόμων. Επίσης, είναι σημαντική η εκπαίδευση του ιατρικού προσωπικού στην έγκαιρη αναγνώριση βιοδεικτών όπως η λιποκαλίνη που θα μπορούσαν να μειώσουν τα επείγοντα περιστατικά και τις νοσηλείες κατά τη διάρκεια των καυσώνων. Παράλληλα, τα μέτρα θα πρέπει να εμπλουτιστούν με αστικές λύσεις μικροκλίματος όπως σκιάσεις και αστικό πράσινο ώστε να μειωθεί η θερμική καταπόνηση στα κέντρα των πόλεων.»

Η αξία της ελληνο-καναδικής συνεργασίας
Η ελληνοκαναδική συνεργασία αποδείχθηκε καθοριστική για την επιτυχία της μελέτης, αξιοποιώντας τη συμπληρωματική τεχνογνωσία των δύο εργαστηρίων: το FAME Lab, με πλούσιο ιστορικό σε κλινικές δοκιμές θερμικής καταπόνησης, σχεδίασε το πρωτόκολλο και συντόνισε την ανάλυση βιοδεικτών, ενώ το εργαστήριο της Οτάβας παρείχε τον υπερσύγχρονο θάλαμο άμεσης θερμιδομετρίας και την υποδομή ακριβούς μέτρησης της θερμορύθμισης. «Η διεθνής συνεργασία επιτρέπει να βλέπουμε το ίδιο πρόβλημα από διαφορετικές οπτικές, παράγοντας δεδομένα με μεγαλύτερη αξιοπιστία και βαρύτητα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σε δύο υπείρους», σχολιάζει ο Δρ Φλουρής. Οι δύο ομάδες, τις οποίες γεφυρώνει ο Δρ Φλουρής ήδη προγραμματίζουν να υποβάλουν ανθρώπους σε πολυήμερες προσομοιώσεις καύσωνα με και χωρίς σωματική δραστηριότητα για να εκτιμηθεί η σωρευτική βιολογική καταπόνηση και να δοκιμαστούν διαφορετικές λύσεις.

Γιατί μας αφορά όλους
Ο Δρ Φλουρής τονίζει πως «καθώς η Ελλάδα γηράσκει δημογραφικά και το κλίμα μεταβάλλεται ταχύτερα απ’ ό,τι προσαρμόζονται οι πόλεις και τα συστήματα υγείας, η προστασία των ευάλωτων ομάδων από την ακραία ζέστη αποτελεί ζήτημα δημόσιας υγείας υψηλής προτεραιότητας. Η νέα μελέτη παρέχει απτά, εργαστηριακά τεκμήρια ότι πολλές από τις ημέρες ενός ελληνικού καλοκαιριού μπορεί να κρύβουν μικρές, αθόρυβες βλάβες στη λειτουργία των νεφρών, στην ακεραιότητα του εντέρου, αλλά και στο ίδιο το ανοσοποιητικό που αθροιστικά μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικά και χρόνια προβλήματα υγείας. Η ενσωμάτωση αυτής της γνώσης στις εθνικές στρατηγικές για την κλιματική προσαρμογή μπορεί να σώσει ζωές και να μειώσει το κόστος στο σύστημα υγείας κατά τους όλο και πιο καυτούς ελληνικούς καλοκαιρινούς μήνες.»

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ένα μεγάλο ποσοστό των γυναικών δεν μπορούν να επιτύχουν εγκυμοσύνη μέσω της εξωσωματικής γονιμοποίησης παρά την μεταφορά καλής ποιότητας ή χρωμοσωμικά ομαλών (μετά από προεμφυτευτική διάγνωση) εμβρύων.

Γνωρίζοντας ότι η ποιότητα των εμβρύων είναι ο βασικός παράγοντας εμφύτευσης, στην περίπτωση αποτυχημένων εμφυτεύσεων θα πρέπει να διερευνηθεί και το περιβάλλον της ενδομήτριας κοιλότητας.

Τι είναι το μικροβίωμα ενδομήτριου;
Ως μικροβίωμα ενδομήτριου ορίζεται το σύνολο των μικροβίων που ζουν και αναπτύσσονται στο ενδομήτριο. Η ύπαρξη μικροβίων στο ενδομήτριο δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη, αφού σε όλο το ανθρώπινο σώμα υπάρχουν μικροοργανισμοί, οι οποίοι συνολικά ονομάζονται μικροβίωμα του ανθρώπινου σώματος. Τα βακτήρια του μικροβιώματος βοηθούν στη σωστή λειτουργία του οργάνου που βρίσκονται.

Αν και για αρκετά χρόνια κυριαρχούσε στην ιατρική κοινότητα η αντίληψη ότι η μήτρα ήταν ένα περιβάλλον αποστειρωμένο, χωρίς μικροοργανισμούς, πλέον έχει αποδειχθεί ότι αυτό δεν ισχύει. Έτσι, το ενδομήτριο εποικίζεται από μικροοργανισμούς που συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία του και στην προστασία της μήτρας από διάφορες λοιμώξεις. Επιπροσθέτως, σε περιπτώσεις εγκυμοσύνης βοηθά στην επιτυχημένη εμφύτευση του εμβρύου και μετέπειτα στη δημιουργία του πλακούντα.

Πώς το μικροβίωμα ενδομήτριου συντελεί στην υπογονιμότητα;
Το ενδομήτριο είναι φυσιολογικό να εποικίζεται σχεδόν αποκλειστικά από γαλακτοβάκιλλους, οι οποίοι έχουν προστατευτικό ρόλο. Εάν η μικροχλωρίδα του ενδομητρίου διαταραχτεί και ευνοηθεί η δημιουργία άλλων μικροοργανισμών, τότε είναι πιθανόν να ευνοηθεί και η ανάπτυξη διάφορων γυναικολογικών προβλημάτων όπως ενδομητρίτιδα, φλεγμονώδης νόσος της πυέλου (PID, αλλά και υπογονιμότητα.

Όλο και περισσότερες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι οι αλλαγές στη σύνθεση του μικροβιώματος του ενδομητρίου ευθύνονται για αποτυχημένες εμφυτεύσεις εμβρύων αλλά και για μετέπειτα αποβολές. Ένα δυσβιωτικό περιβάλλον στο ενδομήτριο, ακόμη και αν καταστήσει επιτυχή την εμφύτευση δεν μπορεί να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες ανάπτυξης του εμβρύου. Το ενδομήτριο θα πρέπει να είναι απολύτως υγιές για να επιτευχθεί κύηση σε περιπτώσεις υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Ενδομητρίτιδα & Υπογονιμότητα
Όπως προαναφέρθηκε οι διαταραχές του μικροβιώματος του ενδομητρίου μπορεί να προκαλέσουν ενδομητρίτιδα. Η ενδομητρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονή στο εσωτερικό της μήτρας. Η φλεγμονή αυτή προκαλεί μείωση της υποδεκτικότητας της μήτρας. Επίσης, η χρόνια ενδομητρίτιδα επηρεάζει την ένταση των συσπάσεων της μήτρας, κάτι που καθιστά ανέφικτή την εμφύτευση του εμβρύου σε αυτή.

Μικροβίωμα ενδομήτριου: Πώς πραγματοποιείται η λήψη του και η εξέτασή του;
Το δείγμα του μικροβιώματος του ενδομητρίου λαμβάνεται είτε με τη βοήθεια ενός μικρού σωληνάριού στο ιατρείο, είτε κατά τη διάρκεια διαγνωστικής υστεροσκόπησης. H λήψη δείγματος στο ιατρείο πρέπει να πραγματοποιείται συγκεκριμένη ημέρα του κύκλου. Εν συνεχεία, πραγματοποιείται μοριακός έλεγχος του μικροβιώματος τόσο για τον ποιοτικό, όσο και για τον ποσοτικό προσδιορισμό των μικροβίων που αποτελούν τη μικροχλωρίδα του ενδομήτριου.

Σε ποιες περιπτώσεις πρέπει να εξετάζεται το μικροβίωμα του ενδομήτριου;
Η μελέτη του μικροβιώματος του ενδομήτριου είναι από τους πιο σύγχρονους τρόπους διερεύνησης της υπογονιμότητας ενός ζευγαριού. Το μικροβίωμα του ενδομητρίου θα πρέπει να εξετάζεται στις κάτωθι περιπτώσεις:

Ύπαρξη ανεξήγητης υπογονιμότητας
Υποτροπιάζουσες λοιμώξεις προκαλούμενες από ουρεόπλασμα ή χλαμύδια
Καθ’ έξιν πρώιμες αποβολές
Επαναλαμβανόμενες αποτυχίες εμφύτευσης εμβρύων καλής ποιότητας
Θεραπεία διαταραχών μικροβιώματος ενδομήτριου
Εάν και εφόσον η εξέταση του μικροβιώματος ενδομητρίου υποδείξει δυσβίωση, η θεραπεία περιλαμβάνει την χορήγηση προβιοτικών/πρεβιοτικών σκευασμάτων για τουλάχιστον δύο μήνες. Αν απομονωθεί συγκεκριμένος μικροοργανισμός χορηγείται και το κατάλληλο αντιβιοτικό για λίγες ημέρες. Γενικά η θεραπεία αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ισορροπίας της μικροβιακής χλωρίδας του ενδομητρίου.

iefimerida

Μόνο ένα σφαιρίδιο ανακυκλωμένου πλαστικού μπορεί να περιέχει πάνω από 80 διαφορετικές χημικές ουσίες.

Νέα μελέτη από τα Πανεπιστήμια του Γκέτεμποργκ και της Λειψίας υπογραμμίζει ότι το ανακυκλωμένο πλαστικό πολυαιθυλενίου μπορεί να έχει επιπτώσεις στο ορμονικό σύστημα και στον μεταβολισμό των λιπιδίων.

Η κρίση της ρύπανσης από πλαστικά απειλεί τόσο την υγεία του πλανήτη όσο και την ανθρώπινη υγεία και η ανακύκλωση προτείνεται ως μία από τις λύσεις για την αντιμετώπισή της. Ωστόσο, καθώς τα πλαστικά περιέχουν χιλιάδες χημικά πρόσθετα και άλλες ουσίες που μπορεί να είναι τοξικές, οι οποίες δεν δηλώνονται σχεδόν ποτέ, επικίνδυνες χημικές ουσίες μπορεί να καταλήξουν αδιακρίτως στα ανακυκλωμένα προϊόντα.

Οι ερευνητές αγόρασαν σφαιρίδια ανακυκλωμένου πλαστικού πολυαιθυλενίου (PE) από διάφορα μέρη του κόσμου και τα άφησαν να μουλιάσουν σε νερό για 48 ώρες. Στη συνέχεια, οι προνύμφες ψαριών ζέβρας εκτέθηκαν στο νερό για πέντε ημέρες. Τα αποτελέσματα δείχνουν αύξηση της έκφρασης γονιδίων που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των λιπιδίων, τη δημιουργία λίπους και την ενδοκρινική ρύθμιση στις προνύμφες.

«Οι επιπτώσεις που μετρήσαμε δείχνουν ότι αυτές οι εκθέσεις έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν τη φυσιολογία και την υγεία των ψαριών»
«Οι επιπτώσεις που μετρήσαμε δείχνουν ότι αυτές οι εκθέσεις έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν τη φυσιολογία και την υγεία των ψαριών», σημειώνει η Αζόρα Κένινγκ Κάρντγκαρ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και ερευνήτρια Οικοτοξικολογίας στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ.

Προηγούμενη έρευνα έχει δείξει παρόμοιες επιδράσεις στον άνθρωπο από την έκθεση σε τοξικές χημικές ουσίες των πλαστικών, συμπεριλαμβανομένων των απειλών για την αναπαραγωγική υγεία και της παχυσαρκίας. Ορισμένες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα στα πλαστικά είναι γνωστό ότι διαταράσσουν τις ορμόνες, με πιθανές επιπτώσεις στη γονιμότητα, την ανάπτυξη των παιδιών, συνδέσεις με ορισμένους καρκίνους και μεταβολικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της παχυσαρκίας και του διαβήτη.

«Ποτέ δεν έχουμε πλήρη γνώση ποιες χημικές ουσίες θα καταλήξουν σε ένα αντικείμενο από ανακυκλωμένο πλαστικό. Υπάρχει, επίσης, σημαντικός κίνδυνος να συμβούν γεγονότα ανάμειξης χημικών ουσιών, τα οποία καθιστούν το ανακυκλωμένο πλαστικό τοξικό», τονίζει η Μπέθανι Κάρνεϊ Άλμροθ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ και επικεφαλής ερευνήτρια του έργου.

Εντοπίστηκαν ακόμα και χημικές ουσίες που δεν χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα πλαστικών
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν, επίσης, ανάλυση των χημικών ουσιών που εκλύονται από τα πλαστικά σφαιρίδια στο νερό. Βρήκαν πολλές διαφορετικές χημικές ενώσεις, αλλά το μείγμα διέφερε μεταξύ διαφορετικών δειγμάτων αυτών των σφαιριδίων. Εντοπίστηκαν ακόμα και χημικές ουσίες που δεν χρησιμοποιούνται ως πρόσθετα πλαστικών, μεταξύ των οποίων φυτοφάρμακα, φαρμακευτικά προϊόντα και βιοκτόνα, τα οποία ενδέχεται να μόλυναν τα πλαστικά κατά την πρώτη χρήση τους.

Τον Αύγουστο προγραμματίζεται η τελική διαπραγματευτική συνάντηση, στη Γενεύη, εκπροσώπων κρατών από όλον τον κόσμο στη Διακυβερνητική Επιτροπή Διαπραγμάτευσης του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον, με στόχο τη σύνταξη μίας Παγκόσμιας Συνθήκης για τα Πλαστικά.

Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι οι φορείς λήψης αποφάσεων πρέπει να συμπεριλάβουν διατάξεις για την απαγόρευση ή τη μείωση των επικίνδυνων χημικών ουσιών στα πλαστικά και για την αύξηση της διαφάνειας και της υποβολής εκθέσεων κατά μήκος των αλυσίδων αξίας των πλαστικών. Επισημαίνουν ότι τα πλαστικά δεν μπορούν να ανακυκλωθούν με ασφαλή και βιώσιμο τρόπο, εάν δεν αντιμετωπιστούν οι επικίνδυνες χημικές ουσίες.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η χρήση μαριχουάνας ενδέχεται να διπλασιάζει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακές παθήσεις.

Όπως διαβάζουμε στο BBC, τα παραπάνω προκύπτουν σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων από περίπου 200 εκατ. άτομα, κυρίως ηλικίας 19 έως 59 ετών.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Heart και συγκεντρώνει ευρήματα από μεγάλες έρευνες που διεξήχθησαν μεταξύ 2016 και 2023 σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία, Γαλλία, Σουηδία και Αίγυπτος.

Η επικεφαλής συγγραφέας, δρ Émilie Jouanjus, αναπληρώτρια καθηγήτρια φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο της Τουλούζης, σημείωσε ότι το πλέον ανησυχητικό εύρημα ήταν πως «οι ασθενείς που νοσηλεύτηκαν λόγω αυτών των διαταραχών ήταν νεαροί σε ηλικία, χωρίς ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή παραγόντων κινδύνου, και συνεπώς η χρήση καπνού δεν μπορούσε να εξηγήσει την κλινική εικόνα τους».

Χρήση μαριχουάνας: Αυξημένος κίνδυνος εμφραγμάτων και εγκεφαλικών
Σε σύγκριση με άτομα που δεν κάνουν χρήση κάνναβης, οι χρήστες είχαν κατά 29% αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου και 20% αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

Η δρ Lynn Silver, παιδίατρος και καθηγήτρια επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, υπογράμμισε πως «πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες μελέτες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα για τη συσχέτιση κάνναβης και καρδιοπάθειας, και θέτει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την κοινή αντίληψη ότι η κάνναβη δεν εγκυμονεί σημαντικούς καρδιαγγειακούς κινδύνους».

Η ίδια, ως ανώτερη σύμβουλος του Public Health Institute και συγγραφέας συντακτικού άρθρου που συνοδεύει τη μελέτη, υποστηρίζει την ανάγκη αλλαγής της προσέγγισης απέναντι στην κάνναβη τόσο από την επιστημονική κοινότητα όσο και από τους ρυθμιστικούς φορείς και την κοινή γνώμη.

«Οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να ελέγχουν αν οι ασθενείς τους κάνουν χρήση κάνναβης και να τους ενημερώνουν για τους πιθανούς κινδύνους, όπως ακριβώς γίνεται με τον καπνό», τονίζει. «Το ρυθμιστικό πλαίσιο επικεντρώνεται κυρίως στη νομιμοποίηση και την εμπορική εκμετάλλευση, παραμελώντας την υγειονομική διάσταση».

Η μορφή και η ισχύς της κάνναβης έχουν σημασία
Η μελέτη δεν περιλάμβανε πληροφορίες για τη μορφή κατανάλωσης της κάνναβης (κάπνισμα, άτμισμα, φαγώσιμα, βάμματα κ.λπ.), ωστόσο οι ερευνητές θεωρούν πιθανό ότι η πλειονότητα των συμμετεχόντων έκανε χρήση μέσω καπνίσματος.

Η δρ Beth Cohen, καθηγήτρια Ιατρικής στο ίδιο πανεπιστήμιο, εξηγεί ότι το κάπνισμα οποιασδήποτε ουσίας δημιουργεί τοξικές ενώσεις και καρκινογόνες ουσίες: «Το επιχείρημα ότι η κάνναβη είναι “φυσική” και επομένως λιγότερο επιβλαβής είναι απλώς εσφαλμένο».

Επιπλέον, τα φαγώσιμα προϊόντα κάνναβης φαίνεται επίσης να σχετίζονται με καρδιαγγειακές βλάβες. Πρόσφατη μελέτη του 2025 έδειξε ότι η κατανάλωση τροφίμων με THC μείωσε τη λειτουργία των αγγείων κατά 56%, έναντι 42% στους καπνιστές κάνναβης.

Η αυξανόμενη ισχύς της THC ως παράγοντας κινδύνου
Ούτε αυτή η μετα-ανάλυση περιλάμβανε στοιχεία για τη συγκέντρωση THC στα προϊόντα που καταναλώθηκαν. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αγορά κάνναβης μεταβάλλεται ραγδαία και η ισχύς των προϊόντων αυξάνεται συνεχώς. Σε πολλές περιπτώσεις, προϊόντα όπως τα «vapes» ή τα εκχυλίσματα THC περιέχουν συγκεντρώσεις άνω του 80% ή ακόμη και καθαρή THC.

Η υψηλή ισχύς έχει ήδη συνδεθεί με αυξημένα ποσοστά εξάρτησης. Μελέτη του 2022 έδειξε ότι τα προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε THC τετραπλασιάζουν τον κίνδυνο ανάπτυξης εξάρτησης. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), 3 στους 10 χρήστες κάνναβης παρουσιάζουν διαταραχή χρήσης της ουσίας.

Η δρ Silver σημειώνει ότι η ισχυρότερη κάνναβη σχετίζεται και με αυξημένο κίνδυνο ψυχώσεων ή σχιζοφρένειας, αλλά και με σωματικές παρενέργειες, όπως ανεξέλεγκτο εμετό (cannabinoid hyperemesis syndrome).

Συμπεράσματα και προειδοποίηση προς ευάλωτες ομάδες
Η δρ Jouanjus προειδοποιεί πως τα πραγματικά επίπεδα κινδύνου μπορεί να είναι ακόμη υψηλότερα από αυτά που εντόπισε η μελέτη. «Φοβόμαστε ότι η συσχέτιση κάνναβης και καρδιαγγειακών παθήσεων είναι πιο ισχυρή απ’ ό,τι καταγράφεται».

Καθώς η επιστήμη συνεχίζει να εξετάζει τις επιπτώσεις της κάνναβης, οι ειδικοί καλούν σε μεγαλύτερη προσοχή, ιδιαίτερα από άτομα με προϋπάρχοντα καρδιαγγειακά προβλήματα.

«Αν ήμουν 60 ετών και είχα καρδιολογικούς παράγοντες κινδύνου, θα ήμουν εξαιρετικά προσεκτική με τη χρήση κάνναβης», λέει η Silver. «Έχω δει ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας που τη χρησιμοποιούν για πόνο ή ύπνο, χωρίς να γνωρίζουν πως μπορεί να επιβαρύνει σοβαρά την καρδιά τους».

iefimerida

Σοβαρή ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα για την παρουσία επικίνδυνων χημικών ουσιών σε βασικά τρόφιμα, σύμφωνα με νέα έρευνα της οργάνωσης Générations Futures.

Η μελέτη δείχνει πως δύο στα τρία ψάρια, το 40% των αβγών και το 25% του γάλακτος περιέχουν τουλάχιστον μία από τις τέσσερις ουσίες PFAS – τα γνωστά και ως «παντοτινά χημικά». Οι ενώσεις αυτές, που συνδέονται με κινδύνους για την υγεία και δύσκολα απομακρύνονται από το περιβάλλον, υπερβαίνουν τα θεσπισμένα όρια σε αρκετές περιπτώσεις.

Τι αναφέρει η έρευνα της Générations Futures για τα τρόφιμα
Η ΜΚΟ υπογραμμίζει τις δυσκολίες που προκύπτουν στη συλλογή δεδομένων καθώς μόνο λιγοστές από αυτές τις πολυάριθμες PFAS πρέπει υποχρεωτικά να ελέγχονται στα τρόφιμα.

Η οργάνωση προσθέτει ότι «μόνο οκτώ χώρες έχουν υποβάλει δεδομένα» στην Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας των Τροφίμων (EFSA) για το 2023.

Στην έκθεσή της, που δημοσιεύεται σήμερα, η Générations futures αναλύει δεδομένα από τη Γερμανία, τη Δανία, την Ολλανδία και τη Γαλλία, περιορισμένα αναφορικά με ορισμένα τρόφιμα, από τα οποία προκύπτει ότι η συνολική μόλυνση «υποτιμάται».

Αποτέλεσμα; «Το 69% των ψαριών, το 55% των εντοσθίων, το 55% των μαλακίων, το 39% των αβγών, το 27% των οστρακοειδών, το 23% του γάλακτος και το 14% του κρέατος περιέχουν τουλάχιστον ένα από τα τέσσερα PFAS που ελέγχονται» από την ΕΕ, η οποία έχει θεσπίσει μέγιστα επίπεδα για «μόνο» τέσσερις ουσίες (PFOS, PFOA, PFHxS, PFNA) σε αυτά τα προϊόντα.

Η μκο αποδοκιμάζει την απουσία από αυτόν τον κατάλογο βρεφικών τροφών, φρούτων, λαχανικών, δημητριακών και γαλακτοκομικών προϊόντων ζητώντας τη διεύρυνση του καταλόγου με τα μετρούμενα PFAS.

Η οργάνωση επισημαίνει ότι τα PFAS τα οποία χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία, σε ζιζανιοκτόνα όπως η φλουφενασέτη, που χρησιμοποιείται ευρέως και απαγορεύτηκε πρόσφατα στην ΕΕ, αλλά και σε συσκευασίες τροφίμων και σε σκεύη κουζίνας, είναι πιθανό να μολύνουν «ολόκληρη την τροφική αλυσίδα».

«Η διατροφή προσδιορίζεται (από την EFSA) ως η κύρια πηγή έκθεσης σε PFAS για τον πληθυσμό», αλλά τα δεδομένα σχετικά με την περιεκτικότητα των τροφίμων σε PFAS είναι ιδιαιτέρως ελλιπή και οι κανονισμοί είναι «ξεπερασμένοι και ανεπαρκείς για την προστασία της υγείας των καταναλωτών», καθώς οδηγούν μόνο σε «πολύ λίγες» ανακλήσεις από την αγορά, σύμφωνα με την οργάνωση.

Η EFSA έχει καθορίσει «την ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη για το άθροισμα των τεσσάρων ρυθμιζόμενων PFAS στα 4,4 ng(νανογραμμάρια)/kg σωματικού βάρους ανά εβδομάδα», αλλά τα κανονιστικά όρια «δεν μας επιτρέπουν να παραμείνουμε κάτω από αυτό», τονίζει η μκο.

Ένα τετράχρονο παιδί, που τρώει ένα αβγό «στο όριο συμμόρφωσης», θα κατανάλωνε έτσι «το 140% της ανεκτής ποσότητας» PFAS για μια ολόκληρη εβδομάδα διατροφής. «Η κατανάλωση 500 γραμμαρίων κρέατος στο όριο συμμόρφωσης αντιστοιχεί σε δυόμισι φορές την ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη για έναν ενήλικα 60 κιλών».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι αυξανόμενες θερμοκρασίες στο περιβάλλον συνδέονται με μεγαλύτερες πιθανότητες εμφάνισης αποφρακτικής υπνικής άπνοιας.

Tην ίδια ώρα, σύμφωνα με τα πιο πιθανά σενάρια κλιματικής αλλαγής, η κοινωνική επιβάρυνση από τη νόσο αυτή αναμένεται να διπλασιαστεί στις περισσότερες χώρες τα επόμενα 75 χρόνια.

Τα παραπάνω διαπιστώνει μελέτη του Πανεπιστημίου Φλίντερς στην Αυστραλία, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Communications».

Πώς διαταράσσει τον ύπνο η υπνική άπνοια
Η υπνική άπνοια, που διαταράσσει την αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου, επηρεάζει σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους παγκοσμίως και, εάν δεν αντιμετωπιστεί, αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας και Πάρκινσον, υπέρτασης, καρδιαγγειακών παθήσεων, άγχους και κατάθλιψης, τροχαίων ατυχημάτων και συνολικής θνησιμότητας, όπως είχαν διαπιστώσει παλαιότερες έρευνες.

Στη συγκεκριμένη μελέτη αναλύθηκαν δεδομένα ύπνου από περισσότερους από 116.000 ανθρώπους παγκοσμίως, τα οποία συλλέχθηκαν από έναν αισθητήρα κάτω από το στρώμα, για την εκτίμηση της σοβαρότητας της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας. Για κάθε συμμετέχοντα, ο αισθητήρας κατέγραψε δεδομένα για περίπου 500 νύχτες.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές συνέκριναν αυτά τα δεδομένα ύπνου με λεπτομερείς πληροφορίες 24ωρης θερμοκρασίας που προέρχονταν από κλιματικά μοντέλα. Πραγματοποίησαν, επίσης, μοντελοποίηση οικονομικών της υγείας, χρησιμοποιώντας χρόνια ζωής προσαρμοσμένα στην αναπηρία (disability adjusted life years), έναν δείκτη που χρησιμοποιείται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και αποτυπώνει τον συνδυασμένο αντίκτυπο της ασθένειας, του τραυματισμού και της πρόωρης θνησιμότητας.

Ο στόχος ήταν να ποσοτικοποιήσουν την ευημερία και την κοινωνική επιβάρυνση λόγω της αυξημένης επικράτησης της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας από την άνοδο της θερμοκρασίας υπό διάφορα προβλεπόμενα κλιματικά σενάρια.

Στην έρευνα εντοπίστηκε ότι οι υψηλότερες θερμοκρασίες συσχετίστηκαν με 45% αυξημένη πιθανότητα ένα άτομο που κοιμάται να εμφανίσει αποφρακτική υπνική άπνοια σε μια δεδομένη νύχτα.

Τα ευρήματα διέφεραν ανάλογα με την περιοχή, με τους κατοίκους των ευρωπαϊκών χωρών να εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά υπνικής άπνοιας σε σύγκριση με εκείνους που ζούσαν στην Αυστραλία και τις ΗΠΑ, κάτι που οι ερευνητές αποδίδουν στον διαφορετικό βαθμό χρήσης του κλιματισμού.

Επίσης, διαπιστώθηκε ότι η αύξηση της εμφάνισης της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας το 2023 λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη συνδέεται με απώλεια περίπου 800.000 ετών υγιούς ζωής στις 29 χώρες που μελετήθηκαν. Ο αριθμός αυτός είναι παρόμοιος με άλλες ιατρικές καταστάσεις, όπως η νόσος του Πάρκινσον ή οι χρόνιες νεφροπάθειες.

Αντίστοιχα, το εκτιμώμενο συνολικό οικονομικό κόστος που σχετίζεται με την ασθένεια ήταν περίπου 98 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων 68 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ από την απώλεια ευεξίας και 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ από την απώλεια παραγωγικότητας στον χώρο εργασίας (απουσία από την εργασία ή μειωμένη παραγωγικότητα στην εργασία).

Ο ανώτερος ερευνητής της δημοσίευσης, καθηγητής Ντάνι Έκερτ, διευκρινίζει ότι η μελέτη ήταν προσανατολισμένη σε χώρες και άτομα με υψηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, πιθανότατα με πρόσβαση σε πιο ευνοϊκά περιβάλλοντα ύπνου και κλιματισμό, και αυτό «μπορεί να έχει επηρεάσει τις εκτιμήσεις μας και να οδήγησε σε υποεκτίμηση του πραγματικού κόστους υγείας και οικονομικού κόστους».

Ο επικεφαλής συγγραφέας και ειδικός ύπνου, Μπαστιέν Λεσά, από το Ινστιτούτο FHMRI Sleep Health του Πανεπιστημίου Φλίντερς, αναφέρει ότι αυτή είναι η πρώτη μελέτη του είδους της που περιγράφει πώς η υπερθέρμανση του πλανήτη αναμένεται να επηρεάσει την αναπνοή κατά τον ύπνο, καθώς και την υγεία, την ευημερία και την οικονομία του κόσμου. Όπως συμπληρώνει, «εκπλαγήκαμε από το μέγεθος της συσχέτισης μεταξύ της θερμοκρασίας περιβάλλοντος και της σοβαρότητας της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας».

Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η υπνική άπνοια θα γίνει πιο συχνή και πιο σοβαρή λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, οδηγώντας σε αυξημένες υγειονομικές και οικονομικές επιβαρύνσεις σε όλο τον κόσμο.

Χωρίς μεγαλύτερη πολιτική δράση για την επιβράδυνση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, υπολογίζεται ότι το βάρος της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας μπορεί να διπλασιαστεί μέχρι το 2100 λόγω της αύξησης των θερμοκρασιών.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η καθημερινότητα του Κάρλος Σόλας, 35 ετών σήμερα, δυσκόλεψε υπερβολικά όταν εμφάνισε τα συμπτώματα της νόσου που απέκτησε όνομα αρκετά χρόνια αργότερα. Έχασε 20 κιλά σε έξι μήνες.

Μέσα σε μόλις δύο δεκαετίες σταμάτησε να θεωρείται σπάνια νόσος και έφτασε να αποτελεί την κύρια αιτία πνιγμού και δυσκολίας κατάποσης σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες. Είναι η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (EoE).

Πρόκειται για αλλεργική αντίδραση, στην οποία η βλεννογόνος του οισοφάγου αντιδρά σε αλλεργιογόνα όπως τρόφιμα ή γύρη. Τα ηωσινόφιλα είναι ένας φυσιολογικός τύπος λευκών αιμοσφαιρίων που υπάρχουν και στο πεπτικό σύστημα εκτός από το αίμα, αλλά στην ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα πολλαπλασιάζονται υπέρμετρα στον οισοφάγο και δημιουργούν φλεγμονή, οδηγώντας σε δυσλειτουργία.

Όσον αφορά στα συμπτώματα, τα μικρά παιδιά παρουσιάζουν δυσκολίες στη σίτιση, έμετο και κοιλιακό άλγος. Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι ενήλικες αναπτύσσουν δυσφαγία και ενσφήνωση της τροφής στον οισοφάγο.

Πολύ δύσκολη καθημερινότητα, αλλά καμία διάγνωση επί έξι χρόνια
Ο Κάρλος Σόλας είναι σήμερα 35 ετών, προπονητής τένις, από την Αγιαδούλθε της Αλμερίας στην Ισπανία. Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίστηκαν το 2009.

«Ήταν μια συνηθισμένη μέρα· έτρωγα στο σπίτι και πνίγηκα. Ήταν πολύ σκληρό, το πέρασα φρικτά και από τότε άρχισαν τα προβλήματα. Στην αρχή το θεώρησα κάτι μεμονωμένο και δεν του έδωσα μεγάλη σημασία», εξηγεί σε συνέντευξή του. Για έξι χρόνια έζησε με τα συμπτώματα, χωρίς διάγνωση, με πολλαπλούς πνιγμούς και χωρίς να γνωρίζει τι του συνέβαινε πραγματικά.

Στην αρχή τού είπαν πως ήταν ψυχολογικό, ότι «δεν έχει τίποτα. Μου έλεγαν πως είμαι νέος, τρέφομαι άσχημα και ίσως φταίει το άγχος». Ωστόσο, η καθημερινότητά του δυσκόλεψε πολύ εξαιτίας των συμπτωμάτων μιας πάθησης που ακόμα τότε δεν είχε όνομα.

«Ήταν τρομερό. Έφτασα να νομίζω πως έχω καρκίνο. Είχα χάσει 20 κιλά σε έξι μήνες. Μπήκα στο Google να ψάξω συμπτώματα… ήταν λάθος. Ένιωθα εντελώς μόνος», αφηγείται.

Σήμερα, η επιστημονική κοινότητα εξετάζει διεπιστημονικά τη νόσο, με τη συμβολή αλλεργιολόγων, γαστρεντερολόγων, παιδιάτρων, παθολόγων και διατροφολόγων.

«Τυχόν δυσκολία διέλευσης της τροφής, επαναλαμβανόμενοι πνιγμοί ή παλινδρόμηση που δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία σε νεαρούς αλλεργικούς ασθενείς πρέπει να δημιουργούν υποψία για EoE» επισημαίνουν οι γιατροί Γκονθάλεθ Μενδιόλα και Άβιλα Καστεγιάνος, συντονίστριες της Ομάδας Μελέτης της EoE για λογαριασμό της Ισπανικής Εταιρείας Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας (SEAIC).

Η διάγνωση για τον Κάρλος ήρθε μόλις το 2015. Η αγωγή του ήταν η απομάκρυνση οκτώ τροφών. «Έτσι έμεινα ως το 2021, αλλά τα συμπτώματα συνέχιζαν», λέει ο άνδρας που συνέχισε να ταλαιπωρείται από δυσφαγία.

Η χειρότερη στιγμή, θυμάται, ήταν κατά την πανδημία της COVID‑19. «Είχα μια τρομερή υποτροπή. Έχασα άλλα 8 κιλά, και για δύο μήνες κατέληγα κάθε εβδομάδα στα επείγοντα· και πάλι μου έλεγαν πως ήταν ψυχολογικό».

Δεν είχαν πρόσβαση σε αποτελεσματικό φάρμακο
«Η EoE εξακολουθεί να περνά απαρατήρητη, όμως επηρεάζει βαθύτατα την ποιότητα ζωής», προειδοποιούν οι ειδικοί.

Οι περισσότεροι ασθενείς είναι νεαροί άνδρες με άσθμα, ρινίτιδα ή ατοπική δερματίτιδα και συχνά συγχέεται με τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Γνωρίζουμε ακόμη λίγα για τη νόσο. Ο Κάρλος Σόλας έκανε τη δική του έρευνα: «Ήρθα σε επαφή με έναν ειδικό στη Θιουδάδ Ρεάλ. Από την Ανδαλουσία δεν ήθελαν να με παραπέμψουν, αλλά εκείνος μου είπε να πάω στο Νοσοκομείο La Princesa της Μαδρίτης».

Σήμερα παρουσιάζει συχνές υποτροπές. «Μου έκαναν τέσσερις διαστολές -τη διαδικασία διεύρυνσης του οισοφάγου - σε ενάμιση χρόνο. Ο οισοφάγος μου έχει αναποτελεσματική κινητικότητα. Τρώω ελάχιστα, καμιά φορά μόνο βραστές πατάτες».

Πέρα από τη σωματική επιβάρυνση, η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα επηρεάζει και την ψυχική υγεία. Δεν μπορεί πλέον να εργάζεται ως προπονητής, αφού η κατάστασή του δεν του επιτρέπει να βρίσκεται έξι ώρες στο γήπεδο.

Έχει καταφύγει σε βοήθεια ειδικού και βρίσκεται τέσσερα χρόνια σε ψυχοθεραπεία. «Δεν ένιωσα βάρος για την οικογένειά μου, αλλά οι γιατροί δεν με άκουσαν αρκετά», τονίζει.

Όσο για τις θεραπείες, «ήμουν δέκα μήνες σε βιολογική αγωγή χωρίς αποτέλεσμα. Τώρα παίρνω ένα φάρμακο για το οποίο παλέψαμε πολύ να εγκριθεί, όμως είναι ντροπή. Ενώ γνωρίζουμε την αποτελεσματικότητά του, περάσαμε σχεδόν έναν χρόνο που δεν είχαμε πρόσβαση».

Ο Σόλας συγκέντρωσε 30.000 υπογραφές ώστε «στο υπουργείο Υγείας να με δεχθούν προσωπικά, για να εξηγήσω τα οφέλη αυτής της θεραπείας. Παρ’ όλα αυτά, δεν μου απάντησαν ούτε με δέχθηκαν. Γνωρίζουμε ότι η αγωγή αυτή είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και τη χρειαζόμαστε, είναι ζωτικής σημασίας».

Αλλαγές στο περιβάλλον και ο δυτικός τρόπος ζωής παίζουν ρόλο
Στην Ισπανία, τουλάχιστον 1 στους 1. 000 ανθρώπους πάσχει από EoE, σύμφωνα με την Ισπανική Εταιρεία Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας (SEAIC), αν και ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι μεγαλύτερος λόγω της μέσης διαγνωστικής καθυστέρησης των 4–6 ετών. Πλέον, αναγνωρίζεται ως χρόνια νόσος.

Η εντυπωσιακή αύξηση των κρουσμάτων αποδίδεται όχι μόνο στη βελτίωση των διαγνωστικών δυνατοτήτων, αλλά και σε περιβαλλοντικές αλλαγές και στον δυτικό τρόπο ζωής, που φαίνεται να ευνοεί ανώμαλες ανοσολογικές αντιδράσεις απέναντι σε τρόφιμα και αλλεργιογόνα, τονίζουν οι ειδικοί.

iefimerida

Η ιδέα να χαλαρώσεις στον καναπέ μετά από ένα χορταστικό φαγητό ακούγεται πολύ δελεαστική και για πολλούς είναι σχεδόν αυτονόητη.

Όμως, σύμφωνα με ειδικούς στην υγεία και τη διατροφή, το να μένουμε εντελώς αδρανείς μετά το φαγητό ίσως δεν είναι ό,τι καλύτερο για το σώμα μας.

Αντίθετα, μια ήπια φυσική δραστηριότητα μπορεί να μας ωφελήσει σημαντικά αρκεί να γίνεται με προσοχή και μέτρο.

Ναι, μπορείς να κάνεις γυμναστική, αλλά ήρεμα

Οι ειδικοί συμφωνούν: ναι, μπορείς να γυμναστείς μετά το φαγητό, αλλά όχι με ένταση. Η επιλογή του είδους άσκησης και του χρόνου που θα περιμένεις είναι το «κλειδί». Ήπιες κινήσεις όπως ένα χαλαρό περπάτημα ή λίγα λεπτά με ποδήλατο σε χαμηλή ένταση, μπορούν να βοηθήσουν το σώμα σου να αξιοποιήσει καλύτερα την ενέργεια από το φαγητό και να διευκολύνει τη χώνεψη.

Η διατροφολόγος Nicolette Pace επισημαίνει ότι τέτοιες ήπιες κινήσεις κάνουν πιο αποτελεσματική τη δράση της ινσουλίνης, περιορίζοντας την αποθήκευση λίπους και ενισχύοντας τον μεταβολισμό. Επιπλέον, βοηθούν και στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα και ανακουφίζουν από τη δυσφορία ή το φούσκωμα που συχνά ακολουθούν ένα βαρύ γεύμα.

Τι να αποφύγεις

Αντίθετα, η έντονη άσκηση δεν συνιστάται αμέσως μετά το φαγητό. Προπονήσεις όπως βάρη, έντονο τρέξιμο ή crossfit μπορούν να προκαλέσουν κράμπες, ναυτία ή γενική δυσφορία, καθώς το σώμα προσπαθεί ακόμα να χωνέψει. Όπως εξηγεί ο γυμναστής Baltazar Villanueva, η πέψη χρειάζεται αίμα — και η σκληρή άσκηση το τραβά από το πεπτικό σύστημα στους μύες, δημιουργώντας έτσι προβλήματα.

Πόσο να περιμένεις;

Οι ειδικοί προτείνουν να περιμένεις 30-60 λεπτά πριν ξεκινήσεις άσκηση με μέτρια ή υψηλή ένταση, ιδιαίτερα αν έχεις φάει κάτι βαρύ. Αν πρόκειται για ένα μικρό σνακ, μισή ώρα ίσως να αρκεί. Για πολύ πλούσια γεύματα, καλό είναι να περιμένεις μέχρι και δύο ώρες πριν ξεκινήσεις σοβαρή φυσική δραστηριότητα.

Ποια άσκηση είναι κατάλληλη;

Ιδανικές επιλογές για μετά το φαγητό είναι:

• Περπάτημα σε χαλαρό ρυθμό
• Ποδήλατο χωρίς πίεση
• Ήπιο stretching ή γιόγκα

Αυτές οι μορφές άσκησης βοηθούν στην ενεργοποίηση του σώματος χωρίς να το στρεσάρουν, και ενισχύουν τόσο τη χώνεψη όσο και τη γενικότερη ευεξία.

Το σώμα σου ξέρει καλύτερα

Το πιο σημαντικό είναι να ακούς το σώμα σου. Αν νιώσεις φούσκωμα, βαρύ στομάχι ή ενόχληση, ίσως είναι προτιμότερο να περιμένεις λίγο ακόμα ή να περιοριστείς σε πιο ήπιες κινήσεις. Η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, οπότε οι γενικοί κανόνες προσαρμόζονται πάντα στις προσωπικές ανάγκες και ρυθμούς του καθενός.

Σε τελική ανάλυση, ένα χαλαρό περπάτημα μετά το φαγητό μπορεί να γίνει όχι μόνο μια ευεργετική συνήθεια, αλλά και ένας απλός τρόπος να κινηθείς μέσα στη μέρα σου χωρίς να θυσιάσεις τη χώνεψη ή τη διάθεσή σου.

bovary

Συνεχίζονται με εντατικό ρυθμό οι έρευνες για τη νόσο Αλτσχάιμερ, καθώς μελέτη δείχνει ότι το 2025 είναι σε εξέλιξη 182 κλινικές δοκιμές για την αξιολόγηση 138 πιθανών θεραπειών.

Πρόκειται για έναν αριθμό αυξημένο κατά 11% σε σχέση με πέρυσι. Ένα τρίτο από αυτά τα φάρμακα που βρίσκονται υπό δοκιμή είναι ουσίες που είχαν αρχικά αναπτυχθεί για άλλες ασθένειες, όπως ο διαβήτης ή η υπερχοληστερολαιμία, και δοκιμάζονται ξανά.

Η νέα δυναμική δημιουργεί αισιοδοξία για ασθενείς και φροντιστές, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη το γεγονός ότι το ευρύ κοινό δεν είναι σωστά ενημερωμένο για τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Η Έμα Τέιλορ, υπεύθυνη των υπηρεσιών πληροφόρησης στο Alzheimer’s Research UK, μιλώντας στο περιοδικό Perspective, αποσαφήνισε έξι εσφαλμένες πεποιθήσεις που είναι επείγον να αναθεωρηθούν.

Άνοια και Αλτσχάιμερ δεν είναι το ίδιο
Πολλοί συγχέουν τους όρους, όμως η άνοια δεν είναι συγκεκριμένη ασθένεια αλλά μια ομάδα συμπτωμάτων, όπως απώλεια μνήμης, σύγχυση, διαταραχές συμπεριφοράς.

Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη αιτία άνοιας και οφείλεται στη συσσώρευση πρωτεϊνών (βήτα-αμυλοειδές και ταυ) που προκαλούν βλάβες στα εγκεφαλικά κύτταρα.

Υπάρχουν 14 παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν
Σε αντίθεση με την κοινή αντίληψη ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να προλάβουμε τη νόσο, η επιστήμη αναγνωρίζει 14 παράγοντες που σχετίζονται με τη λειτουργία του εγκεφάλου και μπορούν να τροποποιηθούν. Μεταξύ αυτών είναι η υγιεινή διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή του καπνίσματος, η αντιμετώπιση της υπέρτασης. Συνολικά, θα μπορούσαν να αφορούν έως και το 45% των περιστατικών άνοιας παγκοσμίως.

Η ηλικία είναι παράγοντας κινδύνου, αλλά η νόσος Αλτσχάιμερ δεν είναι μια φυσιολογική συνέπεια της γήρανσης. «Μπορεί να επηρεάσει ακόμη και άτομα ηλικίας 30 ετών, κάτι που παραμένει σπάνιο, αλλά υπογραμμίζει το γεγονός ότι είναι πράγματι μια βιολογική ασθένεια, όχι μια φυσική διαδικασία», επιμένει η Έμα Τέιλορ.

Δεν επηρεάζει μόνο τη μνήμη
Το Αλτσχάιμερ δεν αφορά μόνο στα κενά μνήμης. Οι ασθενείς μπορεί να δυσκολεύονται να προσανατολιστούν, να βρουν λέξεις, να παρακολουθήσουν μια συζήτηση, ή να παρουσιάσουν αλλαγές στη συμπεριφορά τους. Αυτές οι διαταραχές επιβαρύνουν όχι μόνο τους ίδιους αλλά και τους γύρω τους.

Η διάγνωση έχει πραγματικά οφέλη
Ακόμα και χωρίς οριστική θεραπεία, η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη καθώς βοηθά στην κατανόηση των συμπτωμάτων, στον σχεδιασμό της ζωής, στη διαχείριση των οικονομικών και στην πρόσβαση σε θεραπευτικές παρεμβάσεις ή συμμετοχή σε κλινικές δοκιμές.

Χρειάζεται υπομονή και ενσυναίσθηση
Το Αλτσχάιμερ μπορεί να προκαλέσει δραματικές αλλαγές στη συμπεριφορά. Κάποιοι γίνονται απαθείς, άλλοι πιο ευερέθιστοι ή μπερδεμένοι. «Ακόμα κι αν ένα άτομο φαίνεται διαφορετικό, παραμένει το ίδιο εσωτερικά», σημειώνει η Τέιλορ. Όσοι βρίσκονται γύρω του πρέπει να διατηρήσουν ένα σωστό και υποστηρικτικό περιβάλλον. Η υπομονή και η ενσυναίσθηση είναι οι καλύτεροι σύμμαχοι.

iefimerida