Φ.Ε.Ε.

Η κατανάλωση νερού πριν κοιμηθείτε δεν είναι σημαντική μόνο για τη λειτουργία του οργανισμού, αλλά παίζει κρίσιμο ρόλο και στο πόσο βαθύς και ξεκούραστος θα είναι ο ύπνος.

Η ενυδάτωση είναι ένας βασικός παράγοντας στη ρύθμιση πολλών σωματικών διεργασιών. Πριν από τον ύπνο, η σωστή ενυδάτωση βοηθά στη διατήρηση του οργανισμού σε βέλτιστη κατάσταση, διασφαλίζοντας ότι όλα τα όργανα λειτουργούν σωστά. Υποστηρίζει την κυκλοφορία του αίματος και τη λειτουργία του λεμφικού συστήματος, το οποίο είναι απαραίτητο για τη διαδικασία αποκατάστασης κατά τη διάρκεια του ύπνου. Το γεγονός άλλωστε ότι κατά τη διάρκεια της νύχτας το σώμα συνεχίζει να εργάζεται για να επιδιορθωθεί και να αναγεννηθεί, σημαίνει ότι χρειάζεται νερό για να υποστηρίξει αυτές τις διεργασίες.

Επιπλέον, η διατήρηση ενός καλού επιπέδου ενυδάτωσης μπορεί να αποτρέψει τις κράμπες και τις νυχτερινές ναυτίες, οι οποίες συχνά διαταράσσουν τον βαθύ ύπνο.

Το νερό επίσης βοηθά να διατηρήσετε σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος, ενώ αντιθέτως η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει αύξηση της θερμοκρασίας και δυσφορία με αποτέλεσμα να μην μπορείτε να χαλαρώσετε και να κοιμηθείτε καλά το βράδυ. Παράλληλα, όταν ο οργανισμός είναι αφυδατωμένος μπορεί να εμφανίσετε συμπτώματα όπως ξηροστομία, πονοκέφαλο και κόπωση κατά το ξύπνημα τα οποία δεν θα έχουν επηρεάσει μόνο την ποιότητα του ύπνου σας τη νύχτα, αλλά και την απόδοσή σας κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Συμβουλές για σωστή ενυδάτωση πριν τον ύπνο
Για να μεγιστοποιήσετε τα οφέλη του νερού και να εξασφαλίσετε έναν ξεκούραστο ύπνο, είναι χρήσιμο να ακολουθήσετε μερικές απλές συμβουλές ενυδάτωσης. Πρώτον, συνιστάται να πίνετε ένα ποτήρι νερό περίπου μία ώρα πριν τον ύπνο ώστε το σώμα να απορροφήσει τα υγρά και να μην χρειαστεί να σηκωθείτε στη μέση της νύχτας για να πάτε στην τουαλέτα.

Δεύτερον, αποφύγετε τα καφεϊνούχα ή αλκοολούχα ποτά τις ώρες πριν τον ύπνο. Αυτά μπορούν να αφυδατώσουν το σώμα και να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα του ύπνου. Αντ’ αυτού, επιλέξτε τσάγια από βότανα ή νερό αρωματισμένο με φέτες λεμονιού ή αγγουριού.

Τέλος, είναι σημαντικό να ενυδατώνεστε καθόλη τη διάρκεια της ημέρας. Συμπερασματικά, υιοθετώντας καλές συνήθειες ενυδάτωσης, μπορείτε να βελτιώσετε σημαντικά την εμπειρία του ύπνου σας και, κατά συνέπεια, τη συνολική σας υγεία.

iefimerida

Η σοβαρή ανεπάρκεια βιταμίνης D σχετίζεται με υψηλότερο ποσοστό νοσηλείας για λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, όπως η βρογχίτιδα και η πνευμονία.

Τα παραπάνω στοιχεία είναι σύμφωνα με μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Surrey που δημοσιεύθηκε στο «The American Journal of Clinical Nutrition».

Η σχέση επιπέδων βιταμίνης D και νοσηλείας
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 36.258 συμμετέχοντες από τη βρετανική βάση δεδομένων UK Biobank για να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ των επιπέδων βιταμίνης D, μιας βιταμίνης με ζωτική σημασία για τη σωματική μας ευεξία, και του ποσοστού νοσηλείας λόγω λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος.

Οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού (πνευμονία και βρογχίτιδα) κατατάσσονται μεταξύ των 20 κορυφαίων αιτιών θνησιμότητας παγκοσμίως για τα άτομα ηλικίας 50-74 ετών και στις δέκα κορυφαίες για όσους είναι 75 ετών και άνω.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν σοβαρή ανεπάρκεια (κάτω των 15 nnmol/L) είχαν 33% περισσότερες πιθανότητες νοσηλείας για λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος σε σχέση με όσους είχαν επαρκή επίπεδα βιταμίνης D (τουλάχιστον 75 nmol/L). Εντόπισαν επίσης ότι για κάθε αύξηση της βιταμίνης D κατά 10 nmol/L το ποσοστό νοσηλείας για λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος μειώθηκε κατά 4%.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα της μελέτης υποδεικνύουν τη σημασία της κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε βιταμίνη D και λήψης συμπληρωμάτων για τη μείωση του κινδύνου νοσηλείας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Επιστημονική μελέτη έφερε στο φως έναν απρόσμενο σύνδεσμο ανάμεσα στην ομάδα αίματος και τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, υποδηλώνοντας ότι τα άτομα που φέρουν μια συγκεκριμένη παραλλαγή της ομάδας Α φαίνεται να αντιμετωπίζουν αυξημένη πιθανότητα για εγκεφαλικό πριν από την ηλικία των 60 ετών. Η ανακάλυψη ενισχύει την κατανόησή μας για το πώς η βιολογική μας ταυτότητα μπορεί να επηρεάζει την υγεία μας.

Πιθανότατα γνωρίζετε τις βασικές ομάδες αίματος — A, B, AB και O — οι οποίες καθορίζονται από χημικούς δείκτες, τα αντιγόνα. Ωστόσο, ακόμη και μέσα σε αυτές τις κατηγορίες υπάρχουν μικρές αλλά σημαντικές παραλλαγές, αποτέλεσμα γενετικών μεταλλάξεων.

Στη μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 48 γενετικές μελέτες, συμπεριλαμβάνοντας περίπου 17.000 ασθενείς που είχαν υποστεί εγκεφαλικό και σχεδόν 600.000 άτομα χωρίς ιστορικό εγκεφαλικού, ηλικίας 18 έως 59 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν μια ξεκάθαρη συσχέτιση ανάμεσα στο γονίδιο που καθορίζει την υποομάδα αίματος Α1 και τον αυξημένο κίνδυνο πρόωρου εγκεφαλικού.

Οι ερευνητές διεξήγαγαν μια εκτεταμένη γονιδιωματική ανάλυση και εντόπισαν δύο περιοχές στο DNA που συνδέονται ισχυρά με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου εγκεφαλικού. Η μία από αυτές τις περιοχές μάλιστα συμπίπτει με το σημείο όπου βρίσκονται τα γονίδια που καθορίζουν την ομάδα αίματος.

Σε δεύτερο στάδιο, εξέτασαν συγκεκριμένες παραλλαγές των γονιδίων που σχετίζονται με τις ομάδες αίματος. Παρατήρησαν ότι άτομα των οποίων το γονιδίωμα κωδικοποιεί μια παραλλαγή της ομάδας Α φάνηκαν να έχουν 16% υψηλότερη πιθανότητα να υποστούν εγκεφαλικό πριν από τα 60, σε σύγκριση με άτομα άλλων ομάδων αίματος. Αντίθετα, όσοι έφεραν το γονίδιο της υποομάδας O1 εμφάνιζαν 12% χαμηλότερο κίνδυνο.

Οι επιστήμονες υπογράμμισαν, ωστόσο, ότι η επιπλέον αύξηση του κινδύνου για τα άτομα με ομάδα αίματος Α παραμένει μικρή. Συνεπώς, δεν απαιτείται αυξημένη επαγρύπνηση ή πρόσθετος προληπτικός έλεγχος. Η μελέτη επεσήμανε επίσης ότι τα άτομα με ομάδα αίματος Β φάνηκαν να έχουν περίπου 11% μεγαλύτερη πιθανότητα εγκεφαλικού επεισοδίου σε σχέση με όσους δεν είχαν ιστορικό εγκεφαλικού, ανεξάρτητα από την ηλικία τους.

Προηγούμενες μελέτες έχουν επισημάνει ότι το τμήμα του γονιδιώματος που καθορίζει την ομάδα αίματος — γνωστό ως locus ABO (ή τόπος του γονιδίου ABO) — φαίνεται να συνδέεται με την ασβεστοποίηση των στεφανιαίων αρτηριών, που περιορίζει τη ροή του αίματος και αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος.

Οι γενετικές αλληλουχίες που σχετίζονται με τις ομάδες αίματος Α και Β έχουν επίσης συνδεθεί με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο σχηματισμού θρόμβων στις φλέβες, γνωστή και ως φλεβική θρόμβωση. Το εύρημα αυτό ενισχύει την εικόνα ότι οι γενετικές παραλλαγές που καθορίζουν την ομάδα αίματος μπορεί να επηρεάζουν πολλαπλές πτυχές της καρδιαγγειακής υγείας.

Neurology

Το άγχος, η πίεση και οι πολλές νύχτες αϋπνίας δεν επηρεάζουν μόνο την ψυχική ηρεμία — μπορούν επίσης να αποδυναμώσουν την φυσική άμυνα του οργανισμού, το ανοσοποιητικό σύστημα και να μας κάνουν πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις. Τώρα, οι επιστήμονες αρχίζουν να ανακαλύπτουν έναν πιθανό μηχανισμό που θα μπορούσε να συνδέει αυτούς τους ψυχολογικούς παράγοντες με προβλήματα του ανοσοποιητικού.

Στην μελέτη, οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε έναν τύπο ανοσοκυττάρων, τα φυσικά φονικά κύτταρα (natural killer, NK cells), τα οποία φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο. Αφορμή για την παρούσα έρευνα αποτέλεσε μια εθνική μελέτη διαλογής στη Σαουδική Αραβία το 2022, η οποία έδειξε ότι η γενικευμένη αγχώδης διαταραχή βρίσκεται σε άνοδο — με τη μεγαλύτερη αύξηση να καταγράφεται στις γυναίκες.

Τα άτομα με γενικευμένη αγχώδης διαταραχή βιώνουν επίμονο, ανεξέλεγκτο άγχος, συχνά δυσανάλογο με τις περιστάσεις, το οποίο μπορεί να προκαλέσει μια σειρά συμπτωμάτων, όπως η χαρακτηριστική δυσκολία στονύπνο. Αυτό το εύρημα οδήγησε την ανοσολόγο και επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, Renad Alhamawi, από το Πανεπιστήμιο Taibah, να διερευνήσει πώς το άγχος μπορεί να επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα των γυναικών.

Εκείνη και οι συνεργάτες της συγκέντρωσαν 60 φοιτήτριες ηλικίας 17 έως 23 ετών και τους ζήτησαν να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο αναφορικά με την κατάσταση της ψυχικής τους υγείας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 75% παρουσίαζε συμπτώματα συμβατά με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή — όπως νευρικότητα, ανησυχία που προκαλεί και σωματική ένταση ή ευερεθιστότητα — με το 13% να εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα. Περίπου το 53% των συμμετεχουσών, δηλαδή 32 φοιτήτριες, ανέφεραν ότι δεν κοιμούνται επαρκώς.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές πήραν δείγματα αίματος και μέτρησαν τα επίπεδα διαφόρων ανοσοκυττάρων. Διαπίστωσαν ότι όσες εμφάνιζαν συμπτώματα άγχους είχαν 38% λιγότερα NK κύτταρα σε σύγκριση με όσες δεν παρουσίαζαν τέτοια συμπτώματα.

Τα κύτταρα αυτά συγκαταλέγονται στις πρώτες γραμμές άμυνας του ανοσοποιητικού ενάντια σε λοιμώξεις και διακρίνονται σε δύο υποομάδες με διαφορετικά δράση. Η πρώτη εκκρίνει ένζυμα που διασπούν και «εξουδετερώνουν» τα νοσούντα κύτταρα, ενώ η δεύτερη λειτουργεί εκκρίνοντας πρωτεϊνικά σήματα, τις κυτοκίνες, οι οποίες ρυθμίζουν τη δράση άλλων ανοσοκυττάρων. Η μειωμένη παρουσία αυτών των κυττάρων διπλής δράσης θα μπορούσε δυνητικά να αυξήσει την προδιάθεση ενός ατόμου για ασθένειες, αναφέρουν οι ερευνητές.

Οι συμμετέχουσες που ανέφεραν συμπτώματα άγχους εμφάνιζαν μειωμένα επίπεδα και των δύο υποομάδων NK κυττάρων. Αντίθετα, όσες δήλωσαν ότι δεν κοιμούνται επαρκώς είχαν 40% λιγότερα NK κύτταρα της υποομάδας που ρυθμίζει τη λειτουργία άλλων ανοσοκυττάρων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη εντόπισε μόνο συσχέτιση ανάμεσα στο άγχος, τον ανεπαρκή ύπνο και τα μειωμένα επίπεδα NK κυττάρων. Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη διερευνήσει αν υπάρχει αιτιώδης σχέση — πόσο μάλλον αν αυτή η μείωση των NK κυττάρων μπορεί να οδηγήσει σε αισθητά υψηλότερα ποσοστά ασθενειών.

y-o

Οι απότομες αυξήσεις του σακχάρου στο αίμα μετά τα γεύματα μπορεί να εντείνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.

Το παραπάνω προκύπτει από μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Diabetes, Obesity and Metabolism».

Οι έρευνες έχουν υποδηλώσει στο παρελθόν ότι η υπεργλυκαιμία, ο διαγνωσμένος σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και η αντίσταση στην ινσουλίνη σχετίζονται έντονα με την επιδείνωση της υγείας του εγκεφάλου, ωστόσο οι υποκείμενοι μηχανισμοί δεν ήταν πλήρως κατανοητοί.

Τι έδειξε η μελέτη για το σάκχαρο
Χρησιμοποιώντας στοιχεία από τη βρετανική βάση δεδομένων UK Biobank, η ερευνητική ομάδα ανέλυσε γενετικά δεδομένα από περισσότερα από 350.000 άτομα ηλικίας 40 έως 69 ετών. Επικεντρώθηκε σε δείκτες, όπως η γλυκόζη νηστείας, τα επίπεδα ινσουλίνης και τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα δύο ώρες μετά το γεύμα. Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας μια τεχνική που ονομάζεται «Μεντελιανή τυχαιοποίηση» (Mendelian randomisation), εξέτασε αν αυτοί οι δείκτες συντελούν στον κίνδυνο άνοιας.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα άτομα με υψηλότερο σάκχαρο στο αίμα μετά το γεύμα (μεταγευματική υπεργλυκαιμία) είχαν 69% μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν τη νόσο Αλτσχάιμερ. Αυτό δεν εξηγήθηκε από αλλαγές στο συνολικό μέγεθος του εγκεφάλου ή βλάβη στη λευκή ουσία, υποδεικνύοντας ότι ο κίνδυνος μπορεί να προέρχεται από πιο ανεπαίσθητους μηχανισμούς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Κάποιες σοβαρές ασθένειες δεν έχουν εμφανή συμπτώματα.

Επομένως καλό είναι να γνωρίζετε πώς μπορείτε να τις ανακαλύψετε…

Ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής

Το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής δεν έχει συμπτώματα και είναι πολύ επικίνδυνο, μιας και μπορεί να προκαλέσει αιφνίδιο θάνατο χωρίς κανένα προειδοποιητικό σημάδι.

Πρόκειται για τη διόγκωση του αδύνατου σημείου ενός τοιχώματος μιας αρτηρίας και γίνεται πολύ επικίνδυνο όταν βρίσκεται στην κοιλιακή αορτή.

Δυστυχώς δεν υπάρχουν συμπτώματα, επομένως εντοπίζεται δύσκολα εγκαίρως.

Τα αίτια και οι ομάδες που πλήττονται ποικίλουν.

Οι καπνιστές και όσοι έχουν ιστορικό στην οικογένειά τους συστήνεται να κάνουν τακτικά υπέρηχο καρδιάς, θωρακικής και κοιλιακής αορτής μετά τα 30.

Ηπατίτιδα C

Ο ιός της ηπατίτιδας C αποτελεί υψηλό παράγοντα κινδύνου για κίρρωση του ήπατος, όπως και για ηπατοκυτταρικό καρκίνο.

Μεταδίδεται κυρίως όταν το άτομο έρχεται σε επαφή με μολυσμένο από τον ιό αίμα ή με παράγωγα του αίματος.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα που έχουν υποβληθεί ή υποβάλλονται σε μεταγγίσεις αίματος.

Η διάγνωση στηρίζεται στην ανίχνευση στο αίμα ειδικών αντισωμάτων εναντίον του ιού της ηπατίτιδας C.

Καρδιαγγειακή νόσος

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η συχνότερη αίτια θανάτου παγκοσμίως.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής αποτελεί τον κύριο υπεύθυνο για τις νόσους της καρδιάς, γιατί σχετίζονται με το άγχος, το κάπνισμα, την ανθυγιεινή διατροφή, την παχυσαρκία και την καθιστική ζωή.

Οι ασθένειες της καρδιάς μπορεί να εμφανίσουν συμπτώματα, όταν είναι πλέον αργά, οπότε η πρόληψη θεωρείται η καλύτερη αντιμετώπιση.

Τακτική άσκηση, υγιεινή διατροφή, διακοπή του καπνίσματος και αποβολή του άγχους είναι τα καλύτερα φάρμακα.

Ύποπτοι σπίλοι και καρκίνος του δέρματος

Η παράλειψη εφαρμογής αντηλιακού στις περιοχές του δέρματος που εκτίθενται στον ήλιο είναι η κυριότερη αιτία πίσω από τον καρκίνο του δέρματος.

Η αλλαγή στο χρώμα μιας ελιάς στο δέρμα, στο μέγεθός της ή στην υφή της στους περισσότερους περνά απαρατήρητη.

Ωστόσο, σύμφωνα με έρευνες εκείνοι που έχουν έναν άτυπο σπίλο στο δέρμα τους, είναι δυο φορές πιθανότερο να εκδηλώσουν καρκίνο του δέρματος.

Η προσεκτική παρατήρηση στις αλλαγές των ελιών θα πρέπει να οδηγούν κάποιον αμέσως στον δερματολόγο, ακόμα κι αν φαίνονται ασήμαντες.

Ιδιαίτερης προσοχής χρήζουν οι ελιές που αλλάζουν υφή, χρώμα και μέγεθος γρήγορα.

Μια χαρτογράφηση σπίλων και η αξιολόγηση της εξέτασης από έναν ειδικό μπορεί να υποδείξει αν υφίσταται ή όχι λόγος ανησυχίας.

y-o

Στην Ευρώπη η λέπρα εδώ και δεκαετίες έχει ξεχαστεί, όμως τώρα δύο χώρες της ΕΕ καταγράφουν νέα περιστατικά της μολυσματικής αυτής νόσου.

Το υπουργείο Υγείας της Ρουμανίας επιβεβαίωσε στις 11 και 12 Δεκεμβρίου δύο περιστατικά στο Κλουζ-Ναπόκα. Επίσης, στην Κροατία υπήρξε ένα περιστατικό.

«Τα δύο άτομα υποβλήθηκαν αμέσως σε θεραπεία μετά την επιβεβαίωση της διάγνωσης» δήλωσε ο Ρουμάνος υπουργός Υγείας, Αλεξάντρου Ρογομπέτε, σε συνέντευξη Τύπου.

Τρία ακόμη ύποπτα περιστατικά εξετάζονται, μετέδωσε ο τηλεοπτικός σταθμός Medika TV. Όσον αφορά τα επιβεβαιωμένα περιστατικά, πρόκειται για δύο νεαρές γυναίκες, ηλικίας 21 και 25 ετών, που εργάζονταν σε ένα κέντρο μασάζ, το οποίο έκλεισε προσωρινά από τις Αρχές.

«Δεν υπάρχει κίνδυνος»
Σύμφωνα με το κανάλι, το τελευταίο επιβεβαιωμένο περιστατικό λέπρας στη Ρουμανία καταγράφηκε το 1981. Καθώς η νόσος δεν μεταδίδεται εύκολα, ο υπουργός Υγείας απευθύνθηκε στον πληθυσμό, λέγοντας ότι η κατάσταση είναι υπό έλεγχο, «δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας».

Η κατάσταση στην Κροατία
Στην Κροατία επιβεβαιώθηκε ένα περιστατικό, το πρώτο από το 1993. Σύμφωνα με το Croatia Week, πρόκειται για έναν άνδρα από το Νεπάλ, ο οποίος ζει στη χώρα της Αδριατικής τα τελευταία δύο χρόνια. Όλα τα άτομα με τα οποία είχε έρθει σε επαφή έχουν ήδη εντοπιστεί και βρίσκονται υπό παρακολούθηση.

Όπως εξήγησε ο ειδικός λοιμωξιολόγος Δρ Μπρούνο Μπάρσιτς από το νοσοκομείο Dubrava, πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. «Δεν πρόκειται για επιδημία. Δεν υπάρχει κίνδυνος εξάπλωσης της νόσου», τόνισε.

Τα συμπτώματα
Η λέπρα μπορεί να προκαλέσει διάφορες αλλαγές στο δέρμα και βλάβες στα νεύρα. Τα πρώτα σημάδια μπορεί να εμφανιστούν ακόμα και μετά από δεκαετίες από τη μόλυνση, με το χρονικό διάστημα από την αρχική μόλυνση έως τα συμπτώματα να φτάνει έως και 30 χρόνια. Συχνά περιλαμβάνουν αλλοιώσεις στο δέρμα, όπως κηλίδες ή περιοχές με μειωμένη αίσθηση, καθώς και αδυναμία ή μουδιάσματα σε άκρα και άλλα μέρη του σώματος.

iefimerida

Ο καφές από μόνος του συνήθως δεν ανεβάζει το σάκχαρο στο αίμα.

Το πρόβλημα ξεκινά κυρίως από τη ζάχαρη, τα σιρόπια και τις γλυκαντικές κρέμες που προσθέτουμε.

Τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μεταβάλλονται φυσιολογικά μέσα στην ημέρα, κυρίως σε σχέση με τη διατροφή. Μετά την κατανάλωση τροφής, ιδιαίτερα υδατανθράκων, το σάκχαρο αυξάνεται καθώς αυτοί διασπώνται σε γλυκόζη. Σε άτομα με αντίσταση στην ινσουλίνη ή σακχαρώδη διαβήτη, η αύξηση αυτή είναι συχνά μεγαλύτερη και πιο παρατεταμένη, λόγω μειωμένης αποτελεσματικότητας ή ανεπαρκούς παραγωγής ινσουλίνης.

Το σάκχαρο το πρωί και ο ρόλος του καφέ
Για τους περισσότερους ανθρώπους, το σάκχαρο βρίσκεται στα χαμηλότερα επίπεδά του το πρωί. Καθώς ο καφές αποτελεί βασικό στοιχείο της πρωινής ρουτίνας, προκύπτει το ερώτημα αν η κατανάλωσή του επηρεάζει αρνητικά τα επίπεδα σακχάρου στην αρχή της ημέρας.

Ο σκέτος καφές, χωρίς ζάχαρη ή άλλα πρόσθετα, δεν προκαλεί συνήθως σημαντική αύξηση του σακχάρου στο αίμα. Όταν καταναλώνεται μετά από γεύμα που περιέχει πρωτεΐνη και υγιεινά λιπαρά, η επίδρασή του είναι ακόμη πιο περιορισμένη, καθώς τα θρεπτικά αυτά συστατικά συμβάλλουν στη σταθεροποίηση της γλυκόζης.

Καφεΐνη και ορμόνες
Σε ορισμένα άτομα, ιδιαίτερα σε εκείνα που είναι ευαίσθητα στην καφεΐνη, ο καφές μπορεί να αυξήσει προσωρινά το σάκχαρο. Η καφεΐνη ενεργοποιεί τις ορμόνες, όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, οι οποίες δίνουν σήμα στο ήπαρ να απελευθερώσει αποθηκευμένη γλυκόζη στο αίμα. Η ένταση του φαινομένου εξαρτάται από την ατομική ευαισθησία και την ποσότητα καφεΐνης.

Ο ρόλος των γλυκαντικών στον καφέ
Ο τύπος του γλυκαντικού που προστίθεται στον καφέ επηρεάζει άμεσα το σάκχαρο στο αίμα. Τα πρόσθετα σάκχαρα, όπως η λευκή ζάχαρη, το μέλι, η αγαύη και τα αρωματισμένα σιρόπια, απορροφώνται γρήγορα και προκαλούν απότομες αυξήσεις της γλυκόζης. Αντίθετα, γλυκαντικά χωρίς θερμίδες, όπως η στέβια, δεν αυξάνουν το σάκχαρο, ενώ οι σάκχαρα-αλκοόλες έχουν πιο ήπια επίδραση.

Κρέμα και γάλα
Οι γλυκαντικές κρέμες περιέχουν συχνά πρόσθετα σάκχαρα που μπορούν να ανεβάσουν το σάκχαρο στο αίμα. Ακόμη και το γάλα ή το half-and-half μπορεί να επηρεάσει ελαφρώς τα επίπεδα γλυκόζης λόγω της λακτόζης. Οι φυτικές εναλλακτικές λύσεις μπορεί να μην περιέχουν λακτόζη, αλλά συχνά περιλαμβάνουν ζάχαρη, γεγονός που καθιστά απαραίτητο τον έλεγχο της ετικέτας.

Κατανάλωση καφέ με άδειο στομάχι
Η κατανάλωση καφέ με άδειο στομάχι μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερες αυξήσεις του σακχάρου, καθώς απουσιάζουν η πρωτεΐνη, τα λιπαρά και οι φυτικές ίνες που θα μπορούσαν να μετριάσουν την απόκριση του οργανισμού στο στρες.

Ο συνδυασμός του καφέ με ένα γεύμα ή σνακ πλούσιο σε πρωτεΐνη βοηθά στη σταθεροποίηση των επιπέδων γλυκόζης.

Η αντίδραση του οργανισμού στον καφέ διαφέρει από άτομο σε άτομο. Άτομα με αυξημένα επίπεδα στρες ή έλλειψη ύπνου μπορεί να εμφανίζουν ήδη αυξημένη κορτιζόλη, και η καφεΐνη να ενισχύει περαιτέρω την αύξηση του σακχάρου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η μείωση της καφεΐνης ή η επιλογή ντεκαφεϊνέ μπορεί να είναι ωφέλιμη.

Πρακτικές συμβουλές για σταθερό σάκχαρο
Η διατήρηση σταθερών επιπέδων σακχάρου δεν εξαρτάται μόνο από τον καφέ. Η τακτική σωματική δραστηριότητα, η κατανάλωση ισορροπημένων γευμάτων και η αποφυγή παράλειψης του πρωινού συμβάλλουν σημαντικά στη ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα.

Ο καφές μπορεί να αποτελεί μέρος μιας υγιεινής καθημερινής ρουτίνας χωρίς να προκαλεί προβλήματα στο σάκχαρο, εφόσον καταναλώνεται με μέτρο, χωρίς πολλά πρόσθετα και σε συνδυασμό με σωστή διατροφή και κίνηση.

iefimerida

Οι ημέρες των εορτών στην Ελλάδα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τραπέζια, γλυκά, οικογενειακές συγκεντρώσεις και γενικότερα διατροφικούς πειρασμούς. Για τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, η περίοδος αυτή συχνά συνοδεύεται από άγχος σχετικά με τις τροφές που μπορούν να καταναλώσουν χωρίς να επηρεαστούν οι τιμές σακχάρου.

1. Μικρά αλλά συχνά γεύματα

Η ιδέα του να μην τρώμε όλη μέρα για να μπορέσουμε να φάμε το βράδυ δεν είναι σωστή. Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που βλέπουμε συχνά στην κλινική πράξη είναι η παράλειψη γευμάτων. Αυτό οδηγεί σε υπερφαγία το βράδυ και σε έντονη μεταγευματική υπεργλυκαιμία.

Για αυτόν τον λόγο, πρέπει να κρατάμε ένα σταθερό πρόγραμμα γευμάτων με τρία κύρια γεύματα και δυο ενδιάμεσα μικρά σνακ.

2. Προσοχή στις παραδοσιακές ελληνικές «λιχουδιές»

Οι γιορτές στην Ελλάδα σημαίνουν μελομακάρονα, κουραμπιέδες, δίπλες, βασιλόπιτα, πλούσια φαγητά με λάδι και σάλτσες, κ.α.. Δεν χρειάζεται στέρηση, αλλά διαχείριση. Αν θελήσετε γλυκό:

Προτιμήστε ένα μικρό μελομακάρονο ή ένα μικρό κομμάτι βασιλόπιτας.
Συνοδεύστε το με ελαφριά αερόβια άσκηση, όπως έναν περίπατο 10–15 λεπτών για καλύτερη ρύθμιση σακχάρου.
Αποφύγετε να καταναλώσετε γλυκά μαζί με μεγάλο γεύμα. Προτιμήστε τα ως ενδιάμεσο σνακ.

3. Γεμίστε το πιάτο σας με τον σωστό τρόπο. Η σύνθεση του πιάτου μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά

Μισό πιάτο: σαλάτα ή λαχανικά
¼ πιάτου: άπαχη πρωτεΐνη (γαλοπούλα, κοτόπουλο, ψάρι)
¼ πιάτου: υδατάνθρακες (πατάτα, ζυμαρικά) σε λογική ποσότητα
Έτσι, μειώνεται το γλυκαιμικό φορτίο, χωρίς να στερείστε την γευστική απόλαυση.

4. Αλκοόλ με μέτρο και πάντα με συνοδεία φαγητού

Οι γιορτές συνοδεύονται συνήθως και από αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, που μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία, ειδικά αν πίνεται χωρίς φαγητό. Για αυτό, συστήνεται να καταναλώνεται πάντα σε μικρή ποσότητα και ποτέ με άδειο στομάχι.

Πιο συγκεκριμένα συνιστάται:

1 ποτήρι κρασί για τις γυναίκες
1–2 ποτήρια για τους άνδρες (ανάλογα πάντα με τις ιατρικές οδηγίες του καθενός).

5. Επιλογή μη θερμιδογόνων γλυκαντικών

Σε γλυκά που εσείς ή η οικογένεια σας φτιάχνετε στο σπίτι, μπορεί να χρησιμοποιηθεί:

στέβια (προτιμητέα)
σουκραλόζη
ασπαρτάμη
σακχαρίνη
ακεσουλφάμη Κ
Μειώνουν τον γλυκαιμικό αντίκτυπο, χωρίς να αλλοιώνουν σημαντικά τη γεύση.

6. Κίνηση μετά το γεύμα

Ένα περπάτημα 15 λεπτών μετά το γιορτινό τραπέζι μπορεί να μειώσει εντυπωσιακά τις μεταγευματικές αυξήσεις του σακχάρου.

7. Μην παραλείπετε τη φαρμακευτική σας αγωγή

Κατά τις γιορτές, συχνά αλλάζει το πρόγραμμα ύπνου, το ωράριο γευμάτων, ίσως και η σωματική δραστηριότητα. Αυτό δεν πρέπει να μεταφραστεί σε παραμέληση των:

μετρήσεων της γλυκόζης
δόσεων ινσουλίνης όπου χρειάζεται και αντιστοίχιση δόσεων με τα γεύματα (σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού)
αντιδιαβητικών αγωγών

8. Απολαύστε χωρίς ενοχές

Ακόμα κι αν υπάρξει μια ημέρα που μπορεί να παρεκκλίνετε από τις διατροφικές σας συνήθειες και να επηρεαστούν οι τιμές του σακχάρου, δεν χρειάζεται να ανησυχήσετε. Την επόμενη μέρα επιστρέφετε κανονικά σε ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής. Δεν υπάρχει η «τέλεια διατροφή», υπάρχει η ορθή διατροφική διαχείριση που μπορεί να οδηγήσει σε «τέλεια» αποτελέσματα.

«Έτσι, οι ημέρες των γιορτών αντί να είναι ημέρες στέρησης ή ημέρες απειθαρχίας και κακής διατροφικής συμπεριφοράς, μπορούν και πρέπει να γίνουν ημέρες ορθής απόλαυσης των διαφόρων εδεσμάτων, όταν όλοι μας προσέξουμε τα όρια και τα διατροφικά μας πλαίσια και αποφύγουμε τις επικίνδυνες γευστικές προκλήσεις», καταλήγουν οι ειδικοί.

Η γήρανση του εγκεφάλου είναι μια φυσιολογική διαδικασία, η οποία όμως ξεκινάει πολύ νωρίτερα από όσο φανταζόμαστε.

Από την τρίτη κιόλας δεκαετία της ζωής μας, ορισμένες νοητικές λειτουργίες –όπως η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών– αρχίζουν σταδιακά να μειώνονται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πνευματική παρακμή είναι αναπόφευκτη. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι ο τρόπος ζωής μας, και ιδιαίτερα η σωματική άσκηση, μπορεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το πώς γερνά ο εγκέφαλός μας.

Ανοια και ειδικότερα η νόσος Αλτσχάιμερ
Η άνοια και ειδικότερα η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελούν σήμερα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία. Παρότι η ηλικία είναι ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου, δεν είναι ο μόνος. Η καθιστική ζωή, τα καρδιομεταβολικά νοσήματα, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης και η χρόνια φλεγμονή επιταχύνουν τη γήρανση του εγκεφάλου. Αντίθετα, η τακτική φυσική δραστηριότητα φαίνεται να δρα προστατευτικά, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέρουν ότι σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό The Lancet, η συστηματική σωματική άσκηση και η καλή καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες για τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου και τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης με την πάροδο της ηλικίας.

Σημαντική η καρδιοαναπνευστική ικανότητα
Ιδιαίτερη σημασία δεν έχει μόνο το πόσο συχνά κινούμαστε, αλλά και η καρδιοαναπνευστική μας ικανότητα – δηλαδή η ικανότητα της καρδιάς και των πνευμόνων να τροφοδοτούν το σώμα και τον εγκέφαλο με οξυγόνο. Η καλή φυσική κατάσταση αποτελεί ισχυρό δείκτη μακροζωίας και υγείας του εγκεφάλου. Μελέτες δείχνουν ότι άτομα που διατηρούν ή βελτιώνουν τη φυσική τους κατάσταση στη μέση και τρίτη ηλικία έχουν έως και 40% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.

Ο ρόλος της άσκησης
Ένας από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η άσκηση προστατεύει τον εγκέφαλο είναι η βελτίωση της εγκεφαλικής αιμάτωσης. Ο εγκέφαλος χρειάζεται συνεχή παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών για να λειτουργεί σωστά. Η αερόβια άσκηση –όπως το γρήγορο περπάτημα, το ποδήλατο ή το κολύμπι– αυξάνει τη ροή αίματος σε κρίσιμες περιοχές, όπως ο ιππόκαμπος, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη μνήμη και τη μάθηση. Ακόμη και λίγες εβδομάδες συστηματικής άσκησης μπορούν να επιφέρουν μετρήσιμες αλλαγές στον όγκο και τη λειτουργικότητα αυτών των περιοχών.

Παράλληλα, η ανασκόπηση του The Lancet υπογραμμίζει ότι η σωματική άσκηση δρα αντιφλεγμονωδώς, περιορίζοντας τη χρόνια φλεγμονή που συνοδεύει τη γήρανση και ευνοεί τις νευροεκφυλιστικές νόσους.Με την αύξηση της ηλικίας παρατηρείται μια σταδιακή ενίσχυση της χρόνιας, χαμηλού βαθμού νευροφλεγμονής, αποτέλεσμα αλλαγών στη λειτουργία των ανοσοκυττάρων του εγκεφάλου. Αυτή η κατάσταση σχετίζεται με αυξημένη ευαλωτότητα των νευρικών κυττάρων και επιτάχυνση των μηχανισμών γνωστικής γήρανσης. Η μέτρια, τακτική άσκηση συμβάλλει στην εξισορρόπηση αυτής της κατάστασης, περιορίζοντας τις φλεγμονώδεις διεργασίες και ενισχύοντας τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας.

Ένα ακόμη εντυπωσιακό εύρημα της σύγχρονης έρευνας αφορά τη νευροπλαστικότητα – την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να αναδιοργανώνεται. Η άσκηση διεγείρει την παραγωγή νευροτροφικών παραγόντων, όπως ο Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF), οι οποίοι ενισχύουν τις συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων και υποστηρίζουν τη δημιουργία νέων. Σε πειραματικά μοντέλα, η φυσική δραστηριότητα αυξάνει ακόμη και τη νευρογένεση στον ιππόκαμπο, δηλαδή τη δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων – ένα φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδύνατο στον ενήλικο εγκέφαλο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι λεγόμενες «exerkines»: ουσίες που απελευθερώνονται στο αίμα κατά τη διάρκεια της άσκησης από τους μύες, το ήπαρ, τον λιπώδη ιστό και τα αιμοπετάλια. Αυτές οι ουσίες δρουν σαν χημικοί αγγελιοφόροι, μεταφέροντας τα οφέλη της άσκησης στον εγκέφαλο και ενισχύοντας τη μνήμη, τη μάθηση και τη γνωστική ανθεκτικότητα.

Το πιο αισιόδοξο μήνυμα
Το πιο αισιόδοξο μήνυμα είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά. Αν και η άσκηση από νεαρή ηλικία προσφέρει τα μεγαλύτερα μακροπρόθεσμα οφέλη, ακόμη και η έναρξη φυσικής δραστηριότητας στη μέση ή τρίτη ηλικία μπορεί να επιβραδύνει τη γνωστική φθορά και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής. Το κλειδί δεν βρίσκεται στην υπερβολή, αλλά στη συνέπεια: λίγη κίνηση, συχνά και με ευχαρίστηση.

Εκτός από τα άμεσα βιολογικά οφέλη, η άσκηση φαίνεται να ενισχύει και αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «γνωστικό απόθεμα». Πρόκειται για την ικανότητα του εγκεφάλου να αντισταθμίζει τις φθορές της ηλικίας ή ακόμη και τις πρώιμες παθολογικές αλλοιώσεις, διατηρώντας τη λειτουργικότητά του. Άτομα με υψηλό γνωστικό απόθεμα μπορεί να εμφανίζουν λιγότερα συμπτώματα μνήμης ή σύγχυσης, ακόμη και όταν υπάρχουν αλλοιώσεις στον εγκέφαλο. Η σωματική άσκηση, μαζί με την πνευματική δραστηριότητα και την κοινωνική συμμετοχή, συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση και διατήρηση του γνωστικού αποθέματος.

Επιπλέον, η φυσική δραστηριότητα επηρεάζει θετικά και τη διάθεση, μειώνοντας το άγχος και την κατάθλιψη – παράγοντες που συχνά επιδεινώνουν τη γνωστική λειτουργία και αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας. Η κίνηση ρυθμίζει ορμόνες και νευροδιαβιβαστές που συνδέονται με το αίσθημα ευεξίας, δημιουργώντας έναν θετικό κύκλο: καλύτερη διάθεση, περισσότερη δραστηριότητα, καλύτερη υγεία του εγκεφάλου.

iefimerida