Μήνας: Σεπτέμβριος 2025

Σε έναν κόσμο που διχάζεται όλο και πιο εύκολα, από την πολιτική μέχρι τα social media, λίγα διλήμματα φαντάζουν τόσο αθώα και ταυτόχρονα τόσο προσωπικά όσο το αν πρέπει να κάνεις μπάνιο το πρωί ή το βράδυ.

Για κάποιους, το πρωινό ντους είναι ιεροτελεστία: το πρώτο βήμα για να ξυπνήσει το σώμα, να καθαρίσει το μυαλό και να ξεκινήσει η μέρα με αίσθηση φρεσκάδας. Για άλλους, το βραδινό μπάνιο είναι εξίσου απαραίτητο: μια διαδικασία που ξεπλένει τη σκόνη, τον ιδρώτα και τα ίχνη της καθημερινότητας, αφήνοντας το σώμα καθαρό πριν βυθιστεί στο κρεβάτι. Ποια από τις δύο συνήθειες είναι η σωστή; Η απάντηση, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα, δεν είναι τόσο απλή.

Το βραδινό μπάνιο έχει σαφή πλεονεκτήματα
Αν δούμε το ζήτημα από τη σκοπιά της υγιεινής, το βραδινό μπάνιο έχει σαφή πλεονεκτήματα. Όλη την ημέρα το δέρμα εκτίθεται σε ρύπους, σκόνη, γύρη και μικροοργανισμούς. Αυτά δεν φαίνονται πάντα με γυμνό μάτι, αλλά καταλήγουν πάνω μας και, αν δεν αφαιρεθούν, μεταφέρονται στα σεντόνια και στα μαξιλάρια. Η μικροβιακή ζωή στο ανθρώπινο δέρμα είναι έντονη: σε κάθε τετραγωνικό εκατοστό μπορεί να ζουν δεκάδες χιλιάδες έως και εκατομμύρια βακτήρια.

Ο ιδρώτας από μόνος του δεν έχει μυρωδιά, αλλά οι ουσίες που παράγουν τα βακτήρια δημιουργούν εκείνη την χαρακτηριστική οσμή. Όταν λοιπόν κάποιος πέφτει για ύπνο χωρίς να έχει κάνει μπάνιο, καταθέτει όλο αυτό το μικροβιακό φορτίο στο κρεβάτι, το οποίο γίνεται γρήγορα πεδίο δράσης για σκόνη, ακάρεα και μύκητες.

Από την άλλη, η καθαριότητα του κρεβατιού παίζει ίσως ακόμη πιο σημαντικό ρόλο από το ίδιο το ντους. Όσο σχολαστικά κι αν πλυθεί κανείς πριν κοιμηθεί, αν τα σεντόνια δεν πλένονται συχνά, οι μικροοργανισμοί συσσωρεύονται και παραμένουν εκεί για εβδομάδες. Τα ακάρεα τρέφονται με τα νεκρά κύτταρα του δέρματος, ενώ οι μύκητες βρίσκουν πρόσφορο έδαφος σε υγρά μαξιλάρια. Αυτό σημαίνει ότι το βραδινό μπάνιο δεν έχει μεγάλη αξία αν δεν συνδυαστεί με τακτική φροντίδα των λευκών ειδών. Σε άτομα με άσθμα ή αλλεργίες, η έκθεση σε τέτοιους μικροοργανισμούς μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα.

Οι υποστηρικτές του πρωινού μπάνιου
Οι υποστηρικτές του πρωινού μπάνιου τονίζουν το ακριβώς αντίθετο επιχείρημα: ότι ακόμη κι αν κοιμηθείς καθαρός, μέσα στη νύχτα ιδρώνεις. Ένας μέσος άνθρωπος μπορεί να αποβάλει μέχρι και μισό λίτρο ιδρώτα κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Μαζί με τον ιδρώτα, αφήνει και δεκάδες χιλιάδες νεκρά κύτταρα, τα οποία αργότερα απορροφώνται από τα σεντόνια και τα ρούχα. Έτσι, όταν ξυπνάς, το δέρμα σου δεν είναι πραγματικά καθαρό. Το πρωινό ντους σε φρεσκάρει, απομακρύνει το αποτέλεσμα της νύχτας και σε προετοιμάζει για την ημέρα.

Υπάρχει όμως και η διάσταση του ύπνου. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι ένα ζεστό ντους ή μπάνιο μία με δύο ώρες πριν από την κατάκλιση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στο να αποκοιμηθεί κανείς πιο γρήγορα. Η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος κατά τη διάρκεια του μπάνιου ακολουθείται από μια φυσική πτώση, κάτι που λειτουργεί ως σήμα για το βιολογικό ρολόι ότι πλησιάζει η ώρα του ύπνου.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι αυτή η διαδικασία υποστηρίζει τον κιρκαδικό ρυθμό και ενισχύει την ποιότητα της ξεκούρασης. Έτσι, για όσους δυσκολεύονται να αποκοιμηθούν ή υποφέρουν από αϋπνίες, το βραδινό μπάνιο μπορεί να είναι ένα απλό και αποτελεσματικό εργαλείο.

Δεν λείπουν βέβαια οι πρακτικοί παράγοντες. Κάποιος που δουλεύει σε σωματικά απαιτητικό επάγγελμα, όπως γεωργός ή οικοδόμος, δύσκολα θα παραλείψει το βραδινό ντους, αφού επιστρέφει στο σπίτι με ιδρώτα, σκόνη ή λάσπη. Αντίθετα, όσοι έχουν καθιστική εργασία και ξυπνούν νωρίς προτιμούν το πρωινό μπάνιο για να ξεκινήσουν την ημέρα με καθαρότητα και ενέργεια. Η καθημερινότητα, το επάγγελμα και ο ρυθμός ζωής επηρεάζουν αναπόφευκτα την επιλογή.

Η επιστήμη πάντως φαίνεται να συμφωνεί σε ένα πράγμα: εφόσον κάνεις ένα μπάνιο την ημέρα, δεν έχει μεγάλη σημασία αν αυτό γίνεται το πρωί ή το βράδυ. Το σώμα σου ωφελείται έτσι κι αλλιώς, αρκεί να τηρείται μια βασική καθαριότητα στις περιοχές που ιδρώνουν περισσότερο.

Μάλιστα, ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι δύο με τρία μπάνια την εβδομάδα μπορεί να είναι αρκετά για την υγεία, με την προϋπόθεση ότι δίνεται έμφαση σε συγκεκριμένα σημεία. Η υπερβολική χρήση σαπουνιού και καυτού νερού μπορεί να απομακρύνει τα φυσικά έλαια του δέρματος και να το ξηράνει, δημιουργώντας άλλες ενοχλήσεις.

Στην πραγματικότητα, το δίλημμα «πρωί ή βράδυ» είναι περισσότερο θέμα προτίμησης και ψυχολογίας. Το πρωινό μπάνιο είναι συνδεδεμένο με την αίσθηση της ανανέωσης και της ετοιμότητας: σαν να φοράς ένα καινούργιο δέρμα για να βγεις στον κόσμο.

Το βραδινό μπάνιο, από την άλλη, έχει χαρακτήρα καθαρτικό, σβήνοντας από πάνω σου την κούραση της ημέρας και ετοιμάζοντάς σε για ύπνο. Και οι δύο επιλογές έχουν λογική και αξία, και η αίσθηση που αφήνουν είναι εξίσου σημαντική με τα όποια επιστημονικά δεδομένα.

Η αλήθεια είναι ότι το σώμα δεν χρειάζεται καθημερινό μπάνιο
Υπάρχει όμως και μια τρίτη κατηγορία ανθρώπων: εκείνοι που δεν κάνουν μπάνιο κάθε μέρα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, το 34% δηλώνει ότι δεν κάνει καθημερινά ντους. Οι λόγοι είναι ποικίλοι: από την προστασία του δέρματος έως την εξοικονόμηση νερού και την περιβαλλοντική ευαισθησία. Για αυτούς, το δίλημμα δεν είναι «πρωί ή βράδυ» αλλά «κάθε μέρα ή όχι;».

Η αλήθεια είναι ότι το σώμα δεν χρειάζεται πάντα καθημερινό μπάνιο για να παραμείνει υγιές, αρκεί να διατηρούνται οι βασικές περιοχές καθαρές. Η κοινωνική σύμβαση όμως, και η επιθυμία να νιώθουμε φρέσκοι ανάμεσα σε άλλους, κάνουν το καθημερινό ντους σχεδόν αυτονόητο.

Καταλήγοντας, το ερώτημα δεν έχει μία καθολική απάντηση. Το πρωινό μπάνιο ταιριάζει σε όσους θέλουν να ξεκινήσουν τη μέρα τους δυναμικά, να ξυπνήσουν και να απομακρύνουν τα σημάδια του ύπνου. Το βραδινό μπάνιο εξυπηρετεί όσους θέλουν να κοιμηθούν καθαροί, να χαλαρώσουν και να βελτιώσουν την ποιότητα του ύπνου τους.

Η επιλογή εξαρτάται από τον τρόπο ζωής, τις ανάγκες του σώματος, τις αλλεργίες, ακόμη και από το πόσο συχνά αλλάζουμε τα σεντόνια μας. Όπως συμβαίνει με πολλές καθημερινές συνήθειες, η καλύτερη απάντηση είναι εκείνη που ταιριάζει στο άτομο. Γιατί το μπάνιο, πρωί ή βράδυ, δεν είναι μόνο μια πράξη υγιεινής· είναι κι ένας μικρός καθρέφτης του πώς επιλέγουμε να ζούμε την ημέρα και τη νύχτα μας.

iefimerida

Η κατανάλωση οποιασδήποτε ποσότητας αλκοόλ πιθανότατα αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε διαδικτυακά στο «BMJ Evidence Based Medicine».

Μάλιστα, αντίθετα με άλλες μελέτες διαπιστώθηκε ότι ακόμα και η ελαφριά κατανάλωση αλκοόλ είναι απίθανο να μειώσει τον κίνδυνο.

Η συγκεκριμένη συνδυασμένη παρατηρησιακή και γενετική μελέτη εντόπισε ότι ο κίνδυνος αυξάνεται παράλληλα με την ποσότητα αλκοόλ που καταναλώνεται. Για παράδειγμα, η κατανάλωση τριών ποτών την εβδομάδα συσχετίστηκε με 15% μεγαλύτερο ρίσκο σε σχέση με την κατανάλωση ενός ποτού την εβδομάδα. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκε προστατευτική επίδραση από τα χαμηλά επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ.

Επιπλέον, όσοι εμφάνισαν άνοια συνήθως έπιναν λιγότερο με την πάροδο των ετών στα χρόνια που προηγήθηκαν της διάγνωσής τους, γεγονός που υποδηλώνει, σύμφωνα με τους ερευνητές, ότι η πρώιμη γνωστική παρακμή οδηγεί σε μειωμένη κατανάλωση αλκοόλ και αυτό αποτελεί τη βάση των υποτιθέμενων προστατευτικών επιδράσεων του αλκοόλ. Όπως παρατηρούν οι ερευνητές, «το μοτίβο μειωμένης κατανάλωσης αλκοόλ πριν από τη διάγνωση της άνοιας που παρατηρήθηκε στη μελέτη μας υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα της εξαγωγής συμπερασμάτων για την αιτιότητα από τα δεδομένα παρατήρησης, ειδικά σε ηλικιωμένους πληθυσμούς».

Οι ερευνητές βασίστηκαν σε δεδομένα από δύο μεγάλες βιοϊατρικές βάσεις δεδομένων, το αμερικανικό US Million Veteran Program (MVP) και τη βρετανική Biobank. Οι συμμετέχοντες, ηλικίας από 56 έως 72 ετών, κατά την έναρξη της μελέτης παρακολουθήθηκαν από την αρχή μέχρι την πρώτη διάγνωση άνοιας, τον θάνατο ή την ολοκλήρωση της παρακολούθησης. Η μέση περίοδος παρακολούθησης των περίπου 550.000 συμμετεχόντων ήταν τέσσερα έτη για την ομάδα των ΗΠΑ και δώδεκα για την ομάδα της Βρετανίας.

Στο παρατηρησιακό κομμάτι της μελέτης, οι συμμετέχοντες ανέφεραν το πόσο έπιναν και οι ερευνητές συνέκριναν την κατανάλωση αλκοόλ με τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας με την πάροδο του χρόνου. Οι παρατηρησιακές αναλύσεις κατέδειξαν ότι σε σύγκριση με όσους έπιναν λίγο (λιγότερα από επτά ποτά την εβδομάδα), ο κίνδυνος άνοιας ήταν υψηλότερος κατά 41% μεταξύ εκείνων που δεν έπιναν και εκείνων που έπιναν πολύ (40 ή περισσότερα ποτά την εβδομάδα). Σε όσους ήταν εξαρτημένοι από το αλκοόλ, ο κίνδυνος ήταν 51%.

Στη συνέχεια, όμως, εξετάστηκαν γενετικές αναλύσεις από 45 μελέτες για την άνοια, οι οποίες αφορούσαν σε 2,4 εκατομμύρια άτομα. Από τη γενετική ανάλυση προέκυψε η γραμμική αύξηση του κινδύνου άνοιας ανάλογα με το πόσο αυξημένη ήταν η κατανάλωση αλκοόλ και όχι ο συσχετισμός της παρατηρησιακής ανάλυσης.

«Τα ευρήματα της μελέτης μας υποστηρίζουν την αρνητική επίδραση όλων των τύπων κατανάλωσης αλκοόλ στον κίνδυνο άνοιας, χωρίς να υπάρχουν στοιχεία που να υποστηρίζουν την προηγουμένως υποδεικνυόμενη προστατευτική επίδραση της μέτριας κατανάλωσης αλκοόλ», σημειώνουν οι ερευνητές.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η κατανάλωση ενός μιλκσέικ μπορεί να βλάψει τον εγκέφαλο, διαπίστωσαν ερευνητές, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Nutritional Physiology.

Η μελέτη αναφέρει ότι η κατανάλωση ενός γεύματος πλούσιου σε λιπαρά, όπως το μιλκσέικ, έχει σχεδόν άμεση επίδραση στην ικανότητα των αιμοφόρων αγγείων να συστέλλονται.

Το πείραμα με το μιλκσέικ
Για τις ανάγκες αυτής της μελέτης, οι ερευνητές έδωσαν σε δύο ομάδες ανδρών -20 άτομα ηλικίας 18 έως 35 ετών και 21 άτομα ηλικίας 60 έως 80 ετών- ένα μιλκσέικ υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, από 350ml κρέμας γάλακτος, δύο κουταλιές της σούπας σιρόπι σοκολάτας, μία κουταλιά της σούπας κρυσταλλική ζάχαρη και μία κουταλιά της σούπας στιγμιαίο άπαχο γάλα σε σκόνη. Τα μιλκσέικ είχαν συνολικά 1.362 θερμίδες, 48 γραμμάρια υδατανθράκων και 9,5 γραμμάρια πρωτεΐνης.

Χρησιμοποιώντας υπερήχους, εξέτασαν τη ροή του αίματος πριν πιουν το μιλκσέικ και τέσσερις ώρες μετά την κατανάλωση, ενώ οι συμμετέχοντες έκαναν squats.

Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν το ρόφημα «βόμβα εγκεφάλου», σύμφωνα με άρθρο που γράφτηκε για την έρευνά τους στο The Conversation.

«Τα ευρήματά μας επιβεβαίωσαν προηγούμενη έρευνα που έχει δείξει ότι ένα γεύμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα των αιμοφόρων αγγείων που συνδέονται με την υγεία της καρδιάς να διαστέλλονται τόσο σε νέους όσο και σε ηλικιωμένους συμμετέχοντες», ανέφεραν. Τόνισαν, επίσης, ότι αν και ένα περιστασιακό γεύμα με πολλά λιπαρά είναι «απίθανο να προκαλέσει βλάβη», «έχει άμεση επίδραση στο σώμα».

Πρόσθεσαν ότι η επιβλαβής επίδραση ήταν 10% πιο έντονη στους άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας. Σύμφωνα με τους ίδιους, γίνεται πιο δύσκολο να ρυθμιστεί η αρτηριακή πίεση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε επεισόδια ανεπαρκούς ή υπερβολικής αιμάτωσης του εγκεφάλου. «Με την πάροδο του χρόνου, αυτό αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο και η άνοια», ανέφεραν.

Οι επιστήμονες επισήμαναν, τέλος, ότι η συγκεκριμένη μελέτη υπενθυμίζει ότι η διατροφή δεν διαμορφώνει μόνο μακροπρόθεσμα την υγεία, αλλά επηρεάζει το σώμα και τον εγκέφαλο σε πραγματικό χρόνο.

iefimerida

Οι πνεύμονες αποτελούν καθρέφτη της υγείας μας, ένα ημερολόγιο του σώματος που καταγράφει το πέρασμα του χρόνου, τις συνήθειες μας, ακόμη και το μέλλον που μας περιμένει.

Κάθε ανάσα που παίρνουμε είναι μια μικρή πράξη αποκάλυψης. Οι πνεύμονες, αυτά τα δύο σπογγώδη όργανα που εργάζονται αδιάκοπα από τη στιγμή που γεννιόμαστε μέχρι την τελευταία μας πνοή, δεν περιορίζονται μόνο στο να μας τροφοδοτούν με οξυγόνο.

Αποτελούν καθρέφτη της υγείας μας, ένα ημερολόγιο του σώματος που καταγράφει το πέρασμα του χρόνου, τις συνήθειες μας, ακόμη και το μέλλον που μας περιμένει. Μπορούν να μας προειδοποιήσουν για καρδιακά προβλήματα, για μεταβολικές δυσλειτουργίες, για γνωστική εξασθένηση, και βεβαίως για τις ίδιες τις ασθένειες που τους απειλούν άμεσα. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο καλά αναπνέουμε, αλλά τι μας λέει η αναπνοή μας για όλα τα υπόλοιπα.

H λειτουργία των πνευμόνων κορυφώνεται στα 25 έτη
Σύμφωνα με μια διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2025 και φέρνει στο φως της δημοσιότητας ένα εκτενές άρθρο του BBC, η λειτουργία των πνευμόνων μας κορυφώνεται γύρω στα 20 με 25 έτη. Στις γυναίκες η κορυφή έρχεται λίγο νωρίτερα, ενώ από εκεί και πέρα αρχίζει η πτώση. Είναι ένα βιολογικά προγραμματισμένο μέρος της γήρανσης, εξηγούν οι ερευνητές, αλλά η ένταση της πτώσης μπορεί να επηρεαστεί από εξωτερικούς παράγοντες όπως το κάπνισμα, η ατμοσφαιρική ρύπανση ή οι κρίσεις άσθματος.

Όσο καλύτερη είναι η αναπνευστική μας ικανότητα σε αυτήν τη νεανική κορυφή, τόσο περισσότερη ανθεκτικότητα έχουμε αργότερα απέναντι σε χρόνιες αναπνευστικές νόσους, αλλά και απέναντι σε άλλες ασθένειες που με την πρώτη ματιά δεν φαίνονται να σχετίζονται.

Η χωρητικότητα των πνευμόνων μας, αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν ζωτική χωρητικότητα, μετρήθηκε για πρώτη φορά τον 19ο αιώνα και έκτοτε συνδέθηκε με το προσδόκιμο ζωής. Όσο μικρότερο όγκο αέρα μπορούσε να εκπνεύσει κάποιος, τόσο μικρότερη φαινόταν να είναι η διάρκεια ζωής του. Σήμερα, η μέτρηση μπορεί να γίνει και με έναν απλό αυτοσχέδιο τρόπο στο σπίτι: με ένα πλαστικό μπουκάλι γεμάτο νερό, έναν κουβά και ένα λαστιχένιο σωλήνα. Φυσώντας μέσα στο μπουκάλι και μετρώντας πόσες «γραμμές» νερού εκτοπίζονται, μπορεί κανείς να πάρει μια αδρή εικόνα της πνευμονικής του χωρητικότητας. Παρά την απλότητα του τεστ, τα αποτελέσματα κρύβουν μια σοβαρή αλήθεια: ακόμη και μια μικρή μείωση στη λειτουργία των πνευμόνων μπορεί να σημαίνει αυξημένο κίνδυνο για ποικιλία παθήσεων.

Οι αλλαγές με το πέρασμα των χρόνων είναι αναπόφευκτες. Οι ιστοί χάνουν την ελαστικότητά τους, οι αναπνευστικοί μύες όπως το διάφραγμα εξασθενούν, ενώ ο θώρακας γίνεται λιγότερο ευέλικτος. Όλα αυτά κάνουν την αναπνοή πιο ρηχή και κοπιαστική. Στις πιο ακραίες περιπτώσεις οδηγούν σε χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, μια κατάσταση που συνοδεύεται από δύσπνοια και συχνά εξελίσσεται ύπουλα. Όμως οι συνέπειες δεν σταματούν εκεί. Έρευνες δείχνουν ότι η χαμηλή πνευμονική λειτουργία μπορεί να προηγείται της εμφάνισης υπέρτασης, διαβήτη τύπου 2, οστεοπόρωσης και ακόμη και μείωσης της μνήμης. Το μυστικό βρίσκεται στη φλεγμονή.

Ένα απλό τεστ που μπορεί κανείς να κάνει στο σπίτι
Οι πνεύμονες είναι γεμάτοι με εκατομμύρια ανοσοκύτταρα που δουλεύουν ασταμάτητα: καθαρίζουν σωματίδια ρύπανσης, καταπολεμούν μικρόβια, επουλώνουν μικρές βλάβες από την καθημερινή διαστολή και συστολή. Όταν όμως ο φόρτος είναι υπερβολικός και τα κύτταρα δεν προλαβαίνουν να καθαρίσουν τα πάντα, η φλεγμονή αυξάνεται. Αυτό οδηγεί σε ουλές στον πνευμονικό ιστό, τον κάνει πιο άκαμπτο και λιγότερο λειτουργικό. Αλλά η φλεγμονή δεν μένει εκεί: απλώνεται μέσω της κυκλοφορίας και πυροδοτεί αλυσιδωτές αντιδράσεις σε όλο το σώμα, αυξάνοντας τον κίνδυνο για πληθώρα ασθενειών.

Γι’ αυτό και η υγεία των πνευμόνων μας είναι κάτι παραπάνω από ζήτημα αναπνοής. Είναι δείκτης για την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού, για την ισορροπία του μεταβολισμού, ακόμη και για την αντοχή του εγκεφάλου μας στη φθορά του χρόνου. Ένα απλό τεστ που μπορεί κανείς να κάνει στο σπίτι είναι να πάρει μια βαθιά ανάσα και να μετρήσει πόσα δευτερόλεπτα μπορεί να εκπνέει αργά και σταθερά. Αν δεν φτάνει τα έντεκα δευτερόλεπτα, ίσως είναι σημάδι ότι οι πνεύμονες δεν αποδίδουν όπως θα έπρεπε.

Το καλό νέο είναι ότι, όπως και οι μύες, έτσι και οι πνεύμονες μπορούν να δυναμώσουν. Η τακτική άσκηση όχι μόνο αυξάνει την αντοχή των αναπνευστικών μυών αλλά και μειώνει τη φλεγμονή. Η διατροφή επίσης παίζει ρόλο: η μείωση της υπερβολικής κατανάλωσης αλατιού και η αύξηση των αντιοξειδωτικών, των ωμέγα-3 λιπαρών και των βιταμινών C και Ε φαίνεται να προστατεύουν τον ιστό των πνευμόνων. Το αυτονόητο αλλά κρίσιμο βήμα είναι να αποφύγουμε κάθε μορφή καπνού, από το τσιγάρο μέχρι το ηλεκτρονικό. Το περιττό σωματικό λίπος, ιδίως στην κοιλιακή χώρα, περιορίζει την ικανότητα των πνευμόνων να γεμίζουν πλήρως, άρα η διατήρηση ενός υγιούς βάρους γίνεται ακόμη ένας παράγοντας προστασίας.

Η «προπόνηση εισπνευστικών μυών» έχει κερδίσει έδαφος
Υπάρχουν όμως και πιο εξειδικευμένες πρακτικές. Από τη δεκαετία του 1990, η «προπόνηση εισπνευστικών μυών» έχει κερδίσει έδαφος. Με τη βοήθεια ειδικών συσκευών που προσφέρουν αντίσταση στην εισπνοή, οι χρήστες μπορούν να ενισχύσουν το διάφραγμα και τους μεσοπλεύριους μύες όπως ακριβώς κάποιος ενδυναμώνει τα χέρια ή τα πόδια του με βάρη.

Οι μελέτες δείχνουν ότι δύο συνεδρίες των τριάντα αναπνοών την ημέρα αρκούν για να αυξηθεί η δύναμη και η αντοχή. Συσκευές όπως το Powerbreathe αναγνωρίζονται διεθνώς ως ιατρικά εργαλεία και χρησιμοποιούνται σε ασθενείς με πνευμονική ίνωση, σε ανθρώπους που ανάρρωσαν από Covid, ακόμη και σε όσους προετοιμάζονται για χειρουργική επέμβαση ώστε να βελτιώσουν την ανάρρωση τους.

Η άσκηση των πνευμόνων δεν χρειάζεται πάντα μηχανήματα. Το τραγούδι και τα πνευστά όργανα, από το φλάουτο μέχρι την τρομπέτα, απαιτούν έλεγχο της αναπνοής και ανάπτυξη αντοχής. Στο Κέντρο Λούις Άρμστρονγκ στη Νέα Υόρκη έχουν χρησιμοποιήσει την εκμάθηση πνευστών σε ασθενείς με άσθμα, ενώ στην Ευρώπη ερευνητές μελετούν το πώς η χορωδία μπορεί να βοηθήσει άτομα με ΧΑΠ. Η ίδια η πράξη του να τραγουδάς μακρές φράσεις, ελέγχοντας το διάφραγμα και τους κοιλιακούς μύες, αποτελεί μια μορφή θεραπευτικής γυμναστικής για τους πνεύμονες.

Όλα αυτά δείχνουν ότι, αν και η γήρανση των πνευμόνων είναι φυσικό φαινόμενο, δεν είμαστε ανήμποροι απέναντί της. Οι επιλογές μας μπορούν να επιταχύνουν ή να καθυστερήσουν την παρακμή. Κάθε ανάσα κουβαλά μνήμες από τον αέρα που εισπνέουμε, από τις συνήθειες που ακολουθούμε, από τις φροντίδες ή τις παραλείψεις μας. Αν μάθουμε να ακούμε τους πνεύμονές μας, μπορούμε να διαβάσουμε στο σώμα μας μια πρόβλεψη για το μέλλον της υγείας μας. Η πρόκληση είναι να μην αγνοούμε τα σημάδια: τη δύσπνοια που εμφανίζεται απρόσμενα, την κόπωση που δεν δικαιολογείται, την αδυναμία να κρατήσουμε την εκπνοή μας για μερικά δευτερόλεπτα παραπάνω.

Οι πνεύμονες είναι η σιωπηλή αφήγηση της υγείας μας. Όσο καλύτερα τους φροντίζουμε, τόσο περισσότερο θα μας ανταποδίδουν με χρόνια ζωής γεμάτα ενέργεια. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε το χρόνο, αλλά μπορούμε να κάνουμε την κάθε ανάσα πιο βαθιά, πιο καθαρή, πιο αποκαλυπτική. Γιατί κάθε πνοή δεν είναι μόνο οξυγόνο – είναι μήνυμα, προειδοποίηση, υπόσχεση. Αν μάθουμε να την ακούμε, ίσως βρούμε το κλειδί για μια υγιή γήρανση που ξεκινά από εκεί που αρχίζει και η ίδια μας η ζωή: με μια εισπνοή.

iefimerida

Η κατανάλωση πρωινού νωρίτερα μέσα στην ημέρα μπορεί να σας βοηθήσει να προσθέσετε χρόνια στη ζωή σας, σύμφωνα με νέα έρευνα.

Μια δεκαετής μελέτη που παρακολούθησε σχεδόν 3.000 ενήλικες σε διάστημα περίπου 30 ετών διαπίστωσε ότι η χρονική στιγμή των γευμάτων, ειδικά του πρωινού, μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με το τι τρώτε.

Σύμφωνα με το foxnews, μια διεθνής ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Χασάν Ντάσι του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης και της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ, ανέλυσε τις ώρες γευμάτων, τις παθήσεις, τη γενετική και τη θνησιμότητα ατόμων ηλικίας 42 έως 94 ετών χρησιμοποιώντας δεδομένα από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ.

Η παράλειψη του πρωινού και η αργοπορημένη κατανάλωση δείπνου συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για την υγεία των οστών.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν αυτόν τον μήνα στο περιοδικό Communications Medicine, έδειξαν ότι καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν, τείνουν να τρώνε πρωινό και βραδινό αργότερα, μετατοπίζοντας το μέσο χρονικό διάστημα μεταξύ του πρώτου και του τελευταίου γεύματος της ημέρας και μειώνοντας το συνολικό χρονικό διάστημα μεταξύ των γευμάτων.

Τι έδειξε η έρευνα για την ώρα κατανάλωσης του πρωινού
Οι ώρες του πρωινού και του δείπνου είναι πιθανό να αλλάξουν αργότερα λόγω παραγόντων όπως ο κακός ύπνος, η κατάθλιψη, τα οδοντικά προβλήματα, η δυσκολία στην προετοιμασία των γευμάτων και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η συνταξιοδότηση, η μοναξιά ή η μετακόμιση σε γηροκομεία.

«Για παράδειγμα, η κατάθλιψη και η κόπωση μπορεί να μειώσουν την όρεξη ή να επιβραδύνουν τις πρωινές ρουτίνες, ενώ τα προβλήματα με τα δόντια ή τη μάσηση μπορούν να κάνουν το φαγητό άβολο, οδηγώντας τους ανθρώπους να αναβάλλουν το πρωινό», δήλωσε ο Ντάσι στο Everyday Health.

Επειδή η μελέτη ήταν παρατήρησης, οι ερευνητές δεν μπορούν να πουν με βεβαιότητα ότι αυτά τα προβλήματα υγείας προκαλούνται από την καθυστερημένη κατανάλωση πρωινού, μόνο ότι συχνά εμφανίζονται μαζί, πρόσθεσε.

Κατά μέσο όρο, κάθε δεκαετία γήρανσης συνδεόταν με οκτώ λεπτά καθυστέρηση στο πρωινό και τέσσερα λεπτά καθυστέρηση στο δείπνο, σύμφωνα με τους επιστήμονες. Σε διάστημα 22 ετών παρακολούθησης, οι ερευνητές κατέγραψαν 2.361 θανάτους μεταξύ των συμμετεχόντων. Κάθε επιπλέον ώρα καθυστέρησης στην ώρα του πρωινού συνδεόταν με υψηλότερο κίνδυνο θανάτου.

Τα αποτελέσματα
Οι ηλικιωμένοι που έτρωγαν νωρίτερα είχαν περισσότερες πιθανότητες να ζήσουν περισσότερο, με ποσοστό 10ετούς επιβίωσης 89,5% σε σύγκριση με 86,7% μεταξύ εκείνων που έτρωγαν αργά.

«Η διαφορά ήταν στατιστικά σημαντική, αλλά ήταν μέτρια», σημείωσε ο Ντάσι.

Παθήσεις και ψυχολογικές νόσοι, όπως η κατάθλιψη, το άγχος, η κόπωση και τα προβλήματα στοματικής υγείας, συνδέονταν επίσης με την καθυστερημένη κατανάλωση φαγητού.

«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση γευμάτων αργότερα, ειδικά του πρωινού, θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως ένας απλός δείκτης υγείας σε ηλικιωμένους ενήλικες και μπορεί να καθοδηγήσει μελλοντικές στρατηγικές για υγιή γήρανση», έγραψαν οι ερευνητές.

iefimerida

Οι βηματοδότες και οι απινιδωτές αποτελούν εμφυτεύσιμες ιατρικές συσκευές ζωτικής σημασίας για εκατομμύρια ασθενείς με αρρυθμίες.

Όπως κάθε ηλεκτρονική συσκευή όμως, ενδέχεται να επηρεαστούν από ισχυρά ηλεκτρομαγνητικά πεδία, ένα φαινόμενο που ονομάζεται ηλεκτρομαγνητική παρεμβολή. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι το σήμα από μια εξωτερική πηγή μπορεί να «μπερδέψει» την εμφυτεύσιμη συσκευή διαταράσσοντας προσωρινά τη λειτουργία της.

Πόσο συχνό είναι;
Τα τελευταία χρόνια, με την πρόοδο της τεχνολογίας τόσο στις ηλεκτρονικές συσκευές όσο και στους ίδιους τους βηματοδότες/απινιδωτές, ο κίνδυνος είναι πολύ περιορισμένος. Οι σύγχρονες συσκευές έχουν εξελιγμένα φίλτρα και συστήματα προστασίας. Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένες συνθήκες, ιδιαίτερα όταν κάποια πηγή με ισχυρό μαγνήτη τοποθετηθεί πολύ κοντά στον εμφυτευμένο βηματοδότη/απινιδωτή, μπορεί να προκύψει παροδική παρεμβολή.

Smartphones
Παλιότερες μελέτες ανέδειξαν ηλεκτρομαγνητική παρεμβολή και πιθανή διαταραχή της λειτουργίας των βηματοδοτών/απινιδωτών από τα κινητά τηλέφωνα. Ως εκ τούτου, για χρόνια συστηνόταν να διατηρείται μια απόσταση ασφαλείας 15 εκ μεταξύ των κινητών και των εμφυτεύσιμων συσκευών. Με την εξέλιξη των δικτύων τηλεπικοινωνιών (4G–5G) και τις σύγχρονες συσκευές, ο κίνδυνος είναι πρακτικά αμελητέος. Ωστόσο, με την εμφάνιση ισχυρών μαγνητών σε τεχνολογίες όπως το MagSafe (iPhone), μελέτες έδειξαν ότι αν το smartphone τοποθετηθεί στο δέρμα ακριβώς πάνω από την συσκευή, μπορεί να προκαλέσει ενεργοποίηση της «μαγνητικής λειτουργίας», η οποία προσωρινά αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας του βηματοδότη ή αναστέλλει τις θεραπείες του απινιδωτή. Για τον λόγο αυτό, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) συνιστά να διατηρείται απόσταση τουλάχιστον 15 εκατοστών μεταξύ του τηλεφώνου και του απινιδωτή ή του βηματοδότη. Επιπλέον συνιστάται η τοποθέτηση του κινητού στο αυτί που βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά από εκείνη όπου έχει εμφυτευθεί η συσκευή αλλά και η αποφυγή της τοποθέτησης του κινητό τηλεφώνου στην μπροστινή τσέπη του στήθους.

Smartwatches και fitness trackers
Τα έξυπνα ρολόγια και τα βραχιόλια γυμναστικής περιέχουν μικρούς μαγνήτες είτε στους ιμάντες τους είτε στους φορτιστές τους. Αυτοί οι μαγνήτες, όταν βρεθούν πολύ κοντά σε βηματοδότη ή εμφυτεύσιμο απινιδωτή, μπορεί θεωρητικά να επηρεάσουν τη λειτουργία τους, ενεργοποιώντας την ειδική «μαγνητική λειτουργία». Για τον λόγο αυτό, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) συνιστά να διατηρείται μια απόσταση ασφαλείας περίπου 15 εκατοστών.

Ωστόσο, τα δεδομένα από τις νεότερες μελέτες είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικά. Σε μελέτες που δοκίμασαν σύγχρονα μοντέλα smartwatches, όπως το Apple Watch και το Samsung Galaxy Watch, ακόμα και σε «ακραία» σενάρια χρήσης, δεν παρατηρήθηκε καμία κλινικά σημαντική παρεμβολή. Συμπερασματικά, οι ασθενείς με βηματοδότη ή απινιδωτή μπορούν να χρησιμοποιούν έξυπνα ρολόγια με ασφάλεια, αρκεί να αποφεύγουν την άμεση επαφή με το δέρμα πάνω από το σημείο εμφύτευσης.

Ακουστικά (headphones – AirPods)
Τα ακουστικά έχουν μικρούς μαγνήτες που δημιουργούν ήχο. Αν τοποθετηθούν πάνω στο στήθος, σε απόσταση λίγων εκατοστών από τη συσκευή, μπορεί να προκαλέσουν παρεμβολή. Στην πράξη όμως, επειδή χρησιμοποιούνται στα αυτιά, δεν αποτελούν πρόβλημα. Συνιστάται τα ακουστικά ή η θήκη τους να μην αποθηκεύονται σε τσέπη που βρίσκεται ακριβώς πάνω από το βηματοδότη.

Laptops και tablets
Τα laptops και τα tablets περιέχουν μαγνήτες που, αν τοποθετηθούν πολύ κοντά σε βηματοδότη ή απινιδωτή μπορεί να προκαλέσουν παροδική παρεμβολή στη λειτουργία τους. Έχουν αναφερθεί περιστατικά όπου η χρήση τους πάνω στο στήθος, ιδιαίτερα σε ύπτια θέση, ενεργοποίησε τη «μαγνητική λειτουργία» της συσκευής. Για τον λόγο αυτό, οι ασθενείς με βηματοδότη ή ICD καλό είναι να χρησιμοποιούν laptops και tablets πάνω σε τραπέζι ή βάση και να αποφεύγουν την άμεση επαφή με τον θώρακα.

Συστήματα ασφαλείας – ανιχνευτές μετάλλων
Στα αεροδρόμια και τα εμπορικά καταστήματα χρησιμοποιούνται πύλες ανίχνευσης μετάλλων ή αντικλεπτικά συστήματα. Οι μελέτες δείχνουν ότι η διέλευση από τις πύλες δεν προκαλεί πρόβλημα, εφόσον γίνεται με κανονικό ρυθμό. Σπάνια, αν κάποιος σταθεί ακίνητος για αρκετή ώρα μέσα στο πεδίο, μπορεί να υπάρξει παρεμβολή.

Wi-Fi, Bluetooth και οικιακές συσκευές
Οι σύγχρονες ασύρματες τεχνολογίες (Wi-Fi, Bluetooth) έχουν μελετηθεί εκτενώς και θεωρούνται ασφαλείς για τους ασθενείς με βηματοδότη ή απινιδωτή σε συνθήκες κανονικής χρήσης. Το ίδιο ισχύει και για τις περισσότερες οικιακές συσκευές, όπως φούρνοι μικροκυμάτων, τηλεοράσεις, ηλεκτρικές κουζίνες.

Συμπέρασμα
Η ηλεκτρομαγνητική παρεμβολή είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο, αλλά στις μέρες μας, με την τεχνολογική πρόοδο, ο κίνδυνος είναι πολύ μικρός. Οι σύγχρονοι βηματοδότες και απινιδωτές διαθέτουν συστήματα προστασίας που τους κάνουν ασφαλείς σε καθημερινή χρήση. Με λίγη προσοχή και απλές οδηγίες, οι ασθενείς μπορούν να χρησιμοποιούν κινητά, υπολογιστές και τις περισσότερες ηλεκτρονικές συσκευές χωρίς φόβο.

Η σωστή ενημέρωση και η τακτική παρακολούθηση από τον καρδιολόγο-αρρυθμιολόγο εξασφαλίζουν ότι η τεχνολογία θα συνεχίσει να προσφέρει ασφάλεια και ποιότητα ζωής, χωρίς απρόοπτα.

iefimerida

Ο προαθλητικός έλεγχος στα παιδιά είναι απαραίτητος και έχει καταστεί προαπαιτούμενος τα τελευταία χρόνια για την εγγραφή των παιδιών σε δραστηριότητες.

Ο Παιδίατρος, που έχει πλήρη γνώση του ατομικού και οικογενειακού ιστορικού του παιδιού δύναται, μετά από κατάλληλη βραχεία εκπαίδευση και πιστοποίηση στην ερμηνεία του ηλεκτροκαρδιογραφήματος σε ειδικά κέντρα, να χορηγεί το ανάλογο πιστοποιητικό, ενώ επί υποψίας παθολογίας στην κλινική εξέταση θα παραπέμψει το παιδί για καρδιολογική εξέταση στον ειδικό.

Για την προληπτική εξέταση των αθλητών εφαρμόζονται διαφορετικά πρωτόκολλα ανά χώρα. Στη χώρα μας η πολιτεία έχει εδώ και κάποια χρόνια καταστήσει υποχρεωτική την Κάρτα Υγείας Αθλητή (ΚΥΑ) για όλους τους αθλητές. Για τη συμπλήρωση της απαιτούνται κατά ελάχιστο η λήψη προσεκτικού ιστορικού και η διενέργεια κλινικής εξέτασης και ηλεκτροκαρδιογραφήματος. Εάν υπάρχουν παθολογικά ευρήματα στα ανωτέρω, συνιστάται η διενέργεια Triplex καρδιάς, 24ωρης καταγραφής ρυθμού, δοκιμασίας κοπώσεως  κ.λπ. Η Κάρτα έχει ισχύ για ένα χρόνο από την ημερομηνία της έκδοσής της και φέρει φωτογραφία του αθλούμενου σφραγισμένη από τον Παιδοκαρδιολογο/Καρδιολόγο ή άλλο πιστοποιημένο Ιατρό.

Ο κίνδυνος αιφνιδίου καρδιακού συμβάματος κατά την άθληση είναι πολύ μικρός-με περίπου έναν αιφνίδιο καρδιακό θάνατο ανά 100.000 αθλούμενους μαθητές ανά έτος- και σαφώς πολύ μικρότερος από άλλα αίτια πχ. τροχαία ή άλλα θανατηφόρα ατυχήματα.  Στα παιδιά που κάνουν μόνο ήπια άθληση και όχι πρωταθλητισμό και έχουν ελεύθερο οικογενειακό ιστορικό, μπορεί να επαναλαμβάνεται η καρδιολογική εξέταση προληπτικά ανά 3-5 έτη.

Εντούτοις, πρέπει να επισημανθεί ότι υπάρχουν κάποιες σπάνιες παθήσεις που δεν ανευρίσκονται κατά την κλινική εξέταση, το ηλεκτροκαρδιογράφημα ή ακόμη και από το υπερηχοκαρδιογράφημα αλλά η επανάληψη των εξετάσεων ετησίως αυξάνει τις πιθανότητες να εντοπιστούν.

Τι εξετάζουμε στον προαθλητικό έλεγχο;
Οικογενειακό ιστορικό

Τυχόν αιφνίδιος καρδιακός θάνατος συγγενούς σε νεαρή ηλικία (<40 έτη)
Καρδιακή νόσος σε ζώντες συγγενείς 
Υπερλιπιδαιμία σε συγγενείς πρώτου βαθμού
Ατομικό ιστορικό

Εύκολη κόπωση/ Ανεξήγητη δύσπνοια μετά την κόπωση
Λιποθυμικά/ προλιποθυμικά επεισόδια, ιδίως κατά την άσκηση
Προκάρδιο άλγος εκλυόμενο με την κόπωση 
Αίσθημα παλμών
Υπέρταση
Υπερλιπιδαιμία
Συχνές ή παρατεταμένες νοσηλείες σε νοσοκομείο
Φυσική εξέταση

Ακρόαση καρδιάς για καρδιακό φύσημα (ύπτια και καθιστή θέση) ή αρρυθμία
Μηριαίες σφύξεις (για αποκλεισμό ισθμικής στένωσης της αορτής)
Σημεία σχετιζόμενα με διάφορα σύνδρομα με καρδιολογική συμμετοχή (Marfan, Di George, Turnerκλπ.)
Μέτρηση αρτηριακής πίεσης (καθιστή θέση) και αντιστοίχιση στις φυσιολογικές τιμές για το σωματότυπο του παιδιού
Ηλεκτροκαρδιογράφημα

Triplex καρδιάς

Πλήρης ανατομική και λειτουργική μελέτη
Πρέπει να σημειωθεί ότι ο πλήρης καρδιολογικός έλεγχος, εφόσον αποβεί φυσιολογικός σε παιδιά που κάνουν φυσιολογική αθλητική δραστηριότητα και όχι πρωταθλητισμό, δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται συχνά, εκτός εάν αλλάξει κάτι στην κλινική κατάσταση του παιδιού.

iefimerida

Τα κονδυλώματα, οι μυρμηγκιές των γεννητικών οργάνων, αποτελούν μία από τις πιο συχνές ιογενείς λοιμώξεις που μεταδίδονται μέσω της σεξουαλικής επαφής.

Περίπου το 80% του πληθυσμού των σεξουαλικά ενεργών ατόμων θα έρθουν σε επαφή με τον ιό σε κάποια στιγμή της ζωής τους. Από αυτά μόνο το ένα τέταρτο (25%) θα εμφανίσουν κονδυλώματα ορατά κατά την κλινική εξέταση.

«Τα κονδυλώματα προκαλούνται από συγκεκριμένα στελέχη του ιού HPV (Human Papilloma Virus), του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων και παρότι συχνά περνούν απαρατήρητα, μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα τόσο σε αισθητικό όσο και σε ιατρικό επίπεδο», αναφέρει ο κ. Κωνσταντίνος Μηλεούνης, Διευθυντής Δερματολόγος στο Metropolitan Hospitalκαι συνεχίζει εξηγώντας όσα καλό είναι να γνωρίζουμε από την προφύλαξη μέχρι τη θεραπεία τους:

Πώς μεταδίδονται;
Με τη σεξουαλική επαφή. Γενικά, όταν κάποιο άτομο έρθει σε επαφή με τον ιό προκύπτουν δύο ενδεχόμενα: ή θα παραμείνει φορέας ή θα απορρίψει τον ιό. Εάν δεν κολλήσει άλλο στέλεχος του ιού μετά από δύο χρόνια μπορεί να αυτοϊαθεί (συμβαίνει στο 50% των περιπτώσεων).

Πώς διαγιγνώσκονται;
«Εμφανίζονται κάποια μικρά σπυράκια ή μικρά «κουνουπιδάκια» τα οποία όταν εντοπιστούν κατά την κλινική εξέταση καθιστούν δεδομένη τη μόλυνση από τον ιό. Δυστυχώς, δεν υπάρχει εξέταση αίματος που να τεκμηριώνει την ύπαρξη του ιού. Συνεπώς, η διάγνωση γίνεται κατά κανόνα κλινικά. Εάν χρειαστεί να τεκμηριώσουμε τη διάγνωση, θα πάρουμε ένα κομματάκι δέρματος και θα γίνει βιοψία. Εάν θέλουμε να δούμε για ποιο στέλεχος του ιού πρόκειται, θα κάνουμε PCR. Πρόκειται για μια τεχνική ελέγχου που μας επιτρέπει όχι μόνο να διαπιστώσουμε την ύπαρξη του ιού, αλλά και να δούμε ποιο στέλεχός του είναι. Η διαπίστωση της «ταυτότητας» του στελέχους έχει σημαντική κλινική αξία, καθώς ορισμένα στελέχη ενοχοποιούνται για την εμφάνιση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Διαπιστώνοντας, συνεπώς, το στέλεχος του ιού μπορούμε να ελέγξουμε αν αυτό είναι υψηλού ή χαμηλού κινδύνου όσον αφορά στην πρόκληση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Μάλιστα, τα ίδια στελέχη είναι υπεύθυνα για τον καρκίνο του πρωκτού και για τον καρκίνο του πέους, ωστόσο αυτοί οι δύο είναι πολύ πιο σπάνιοι καρκίνοι από αυτόν του τραχήλου της μήτρας», εξηγεί.

Πώς θεραπεύονται;
«Στην περίπτωση που δούμε κάτι με το μάτι κατά την κλινική εξέταση, ξεκινάμε θεραπεία η οποία συνίσταται στην καταστροφή των βλαβών (τα σπυράκια ή τα «κουνουπιδάκια») είτε με κρυοθεραπεία με τη χρήση υγρού αζώτου είτε με «κάψιμο» με λέιζερ. Προσοχή όμως: με τη θεραπεία αυτή, δυστυχώς, δεν σκοτώνουμε τον ιό, καταστρέφουμε όμως την εκδήλωσή του. Εάν θέλουμε να μειώσουμε την πιθανότητα υποτροπής και την ασυμπτωματική μετάδοση συμπληρώνουμε την παραπάνω θεραπεία με τοπική αγωγή η οποία κάνει ανοσοδιέγερση, δηλαδή ανεβάζει την άμυνά μας απέναντι στις υποτροπές και την ασυμπτωματική μετάδοση», προσθέτει.

Πώς μπορούμε να προφυλαχθούμε;
«Ένα μέτρο προφύλαξης είναι η χρήση προφυλακτικού, ωστόσο αυτό είναι αποτελεσματικό κατά περίπου 80% όσον αφορά στη μετάδοση του ιού, καθώς αφήνει συνήθως τη βάση του πέους εκτεθειμένη. Ένα άλλο μέτρο είναι το εμβόλιο κατά του ιού (9-18 ετών, με σύσταση την πραγματοποίησή του κατά το «ηλικιακό παράθυρο» των 9 με 11 ετών) για κορίτσια και αγόρια. Το πιο αποτελεσματικό μέτρο, βέβαια, είναι η αποφυγή της έκθεσης στον ιό μέσω της ύπαρξης σταθερού ερωτικού συντρόφου», καταλήγει ο κ. Μηλεούνης.

*Στο Τμήμα Δερματολογίας του Metropolitan Hospital, η προσέγγισή μας βασίζεται στην εξατομικευμένη φροντίδα, τη διαγνωστική ακρίβεια και τις πλέον σύγχρονες θεραπευτικές μεθόδους. Με εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό και προηγμένο εξοπλισμό, αντιμετωπίζουμε τις δερματολογικές παθήσεις με διακριτικότητα, ασφάλεια και επιστημονική αρτιότητα.

Η διατήρηση της υγείας, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, είναι ένας κοινός στόχος για πολλούς ανθρώπους.

Ωστόσο, η ρύθμιση του σωματικού βάρους, της πείνας και του κορεσμού, συμβαίνει αυτόματα, χωρίς συνειδητή εντολή. Ακριβώς όπως ο καρδιακός ρυθμός, η πέψη ή η αναπνοή, είναι μερικές από τις ασυνείδητες λειτουργίες του οργανισμού.

«Κάποιες ορμόνες έχουν σαν ρόλο να διασφαλίσουν ότι καταναλώνουμε τη σωστή ποσότητα τροφής που χρειαζόμαστε για να τροφοδοτήσουμε το σώμα μας κάθε μέρα. Είναι υπεύθυνες για το σήμα στον εγκέφαλο – στη ρύθμιση της πείνας και του κορεσμού.

Η γκρελίνη και η λεπτίνη αποτελούν δύο ορμόνες που συμμετέχουν στη ρύθμιση της πείνας και του κορεσμού, σε συνεργασία και με άλλες ορμόνες (το GLP-1, την κορτιζόλη και την ινσουλίνη)», αναφέρει η κ.Ελένη Κομνηνού Ρευματολόγος, Διευθύντρια Κλινικής Αυτοάνοσων Ρευματικών νοσημάτων Μetropolitan General και συνεχίζει:

«Το σύστημα ρύθμισης της πείνας και του κορεσμού είναι πολύ σημαντικό, καθώς καθορίζει και δίνει τα σήματα για τη λήψη τροφής που πραγματικά χρειάζεται ο οργανισμός μέσα στη μέρα. Αν αυτό απορρυθμιστεί, τότε μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη πρόσληψη τροφής — περισσότερη από αυτή που πραγματικά χρειάζεται ο οργανισμός.

Αυτή η κατάσταση μακροπρόθεσμα μπορεί να οδηγήσει σε πρόσληψη βάρους και παχυσαρκία. Οι ορμόνες, δηλαδή, λειτουργούν ως χημικοί αγγελιοφόροι για να βοηθήσουν στον έλεγχο της ποσότητας φαγητού που τρώμε. Τα αισθήματα πείνας και κορεσμού δημιουργούνται από τον εγκέφαλο ως απόκριση σε έναν συνδυασμό σημάτων, συμπεριλαμβανομένων των δύο βασικών ορμονών. Η ποσότητα αυτών των ορμονών στο αίμα μας ανεβαίνει και πέφτει, σηματοδοτώντας στον εγκέφαλο πόσο αίσθημα πείνας απαιτείται σε κάθε συγκεκριμένη στιγμή. Στην πραγματικότητα υπάρχει μία περίπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ του εγκεφάλου, των οργάνων του γαστρεντερικού συστήματος και του λιπώδους ιστού (δηλαδή το λίπος του σώματος).

Η γκρελίνη έχει βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα: μας κάνει να πεινάμε για το επόμενο γεύμα μας. Η λεπτίνη έχει μακροπρόθεσμα αποτελέσματα: μας βοηθά να διατηρήσουμε το φυσιολογικό σωματικό μας βάρος ελέγχοντας τα συνολικά επίπεδα πείνας και κορεσμού», εξηγεί.

Γκρελίνη: Η ορμόνη της πείνας
Η ορμόνη γκρελίνη αποκαλείται «Η ορμόνη της πείνας» λόγω του βασικού της ρόλου στην πείνα. Χρησιμοποιείται για να δώσει σήμα στον εγκέφαλο πόσο καιρό έχουμε μείνει χωρίς φαγητό.

Η γκρελίνη παράγεται από τα κύτταρα του στομάχου. Όσο περισσότερος χρόνος έχει περάσει από το τελευταίο μας γεύμα, τόσο περισσότερη γκρελίνη απελευθερώνει το στομάχι. Τα υψηλά επίπεδα γκρελίνης στο αίμα είναι ένα σημάδι ότι έχουμε μείνει πολύ καιρό χωρίς φαγητό. Όταν η γκρελίνη φτάσει στον εγκέφαλο, ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται αυξάνοντας την όρεξή μας. Όταν τρώμε, το στομάχι μας σταματά να απελευθερώνει τόσο πολλή γκρελίνη. Το επίπεδο της γκρελίνης στο αίμα μας πέφτει και ο εγκέφαλός μας σταματά να μας λέει ότι πεινάμε.

Γκρελίνη και σωματικό βάρος
Η παχυσαρκία είναι μια κατάσταση όπου το σώμα έχει αποθηκεύσει μια ανθυγιεινή ποσότητα λίπους. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν παχυσαρκία. Παραδόξως, οι παχύσαρκοι δεν έχουν περισσότερη γκρελίνη, αλλά συνήθως λιγότερη. Τα επίπεδα γκρελίνης αυξάνονται, όταν οι άνθρωποι χάνουν βάρος μέσω της δίαιτας. Αυτός μπορεί να είναι ένας από τους λόγους που οι άνθρωποι συχνά αγωνίζονται να αποφύγουν να ξαναβάλουν το βάρος τους. Αντίθετα, τα επίπεδα γκρελίνης είναι χαμηλά μετά από χειρουργική επέμβαση γαστρικής παράκαμψης (απώλειας βάρους), γεγονός που μπορεί εν μέρει να εξηγήσει γιατί αυτή η θεραπεία είναι τόσο επιτυχημένη μακροπρόθεσμα.

Υψηλά επίπεδα γκρελίνης ανευρίσκονται επίσης σε άτομα με τη διατροφική διαταραχή νευρική ανορεξία και τη νόσο της καχεξίας. Όπως και με τη δίαιτα, αυτό πιστεύεται ότι είναι μια απάντηση στην απώλεια βάρους.

Λεπτίνη: Ο ελεγκτής του λίπους
Η λεπτίνη, είναι μια ορμόνη που παράγεται από τα λιπώδη κύτταρα, η οποία ανακαλύφθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’90 και θεωρήθηκε το φάρμακο κατά της παχυσαρκίας. Είναι επίσης γνωστή ως ορμόνη του κορεσμού λόγω του ρόλου της στην καταστολή της πείνας, μια λειτουργία αντίθετη από αυτή της ορμόνη γκρελίνης, η οποία είναι γνωστή και ως η ορμόνη της πείνας. Μετά την παραγωγή της, ταξιδεύει με την κυκλοφορία του αίματος μέχρι τον εγκέφαλο και συγκεκριμένα στο κέντρο της όρεξης. Εκεί, δίνει το σήμα ότι ο οργανισμός διαθέτει επαρκή αποθέματα ενέργειας. Κατά συνέπεια, δρα δίνοντας σήματα κορεσμού. Δηλαδή, δίνει το σήμα στον εγκέφαλο ότι ο οργανισμός είναι χορτάτος. Αυτό, βοηθά να περιοριστεί η πρόσληψη τροφής αλλά επίσης και να αυξηθεί η ενεργειακή δαπάνη μέσω της άσκησης.

Όταν τα λιπώδη κύτταρα είναι άδεια η λεπτίνη δεν δίνει σήμα στον εγκέφαλο και τρώμε. Στις περιπτώσεις όπου τα λιπώδη κύτταρα είναι γεμάτα τότε ο η λεπτίνη δίνει σήμα στον εγκέφαλο και σταματάμε να τρώμε.

Λεπτίνη: Τι συμβαίνει όταν το σύστημα αποτυγχάνει;
Μερικοί άνθρωποι με παχυσαρκία έχουν μια κατάσταση που ονομάζεται αντίσταση στη λεπτίνη. Αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλός τους δεν ανταποκρίνεται σωστά σε αυτή. Τότε έχουν πολύ υψηλά επίπεδα λεπτίνης στο αίμα τους, αλλά εξακολουθούν να αισθάνονται ότι πρέπει να τρώνε περισσότερο. Υπάρχει μια διακοπή στην επικοινωνία: ο εγκέφαλός τους δεν ακούει το στομάχι τους. Ένας συνδυασμός διατροφής και άσκησης μπορεί να βοηθήσει στην αναστροφή της αντίστασης στη λεπτίνη και στην αποκατάσταση της ανταπόκρισης του σώματος στην ορμόνη. Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι ο συνδυασμός διατροφής και άσκησης οδηγεί σε μόνιμη απώλεια βάρους.

Συμπερασματικά
«Η γκρελίνη και η λεπτίνη μαζί με άλλες ορμόνες έχουν βασικό ρόλο στην ρύθμιση της όρεξης. Η κατανόηση της λειτουργίας αυτών των ορμονών αποτελεί βασικό στόχο της έρευνας για την ανάπτυξη θεραπειών κατά της παχυσαρκίας και άλλων σχετικών παθήσεων», καταλήγει η κ. Κομνηνού. 

iefimerida

Η περίμετρος του λαιμού δεν εξετάζει μόνο το συνολικό λίπος του σώματος.

Δείχνει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται το λίπος στην άνω περιοχή του κορμού, κάτι που έχει αποδειχθεί κρίσιμος παράγοντας για την καρδιαγγειακή υγεία.

Για δεκαετίες, οι γιατροί βασίζονταν κυρίως σε δείκτες όπως ο Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI) και η αναλογία μέσης προς γοφούς για να αξιολογήσουν τους κινδύνους υγείας. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα στρέφει την προσοχή της σε έναν απροσδόκητο, αλλά ιδιαίτερα αποκαλυπτικό δείκτη: την περίμετρο του λαιμού.

Στην καθημερινότητα, ένας παχύς λαιμός μπορεί να προβάλλει την εικόνα της δύναμης, όπως στους πυγμάχους βαρέων βαρών ή στους παίκτες ράγκμπι, όμως η επιστήμη δείχνει ότι μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι για σοβαρά προβλήματα υγείας.

Πώς κατανέμεται το λίπος στην άνω περιοχή του κορμού
Ο BMI, που προκύπτει διαιρώντας το βάρος με το τετράγωνο του ύψους, χρησιμοποιείται ευρέως για να εκτιμηθεί η ποσότητα του σωματικού λίπους, αλλά δεν λέει πάντα όλη την αλήθεια. Ένας επαγγελματίας bodybuilder, για παράδειγμα, μπορεί να έχει υψηλό BMI λόγω της μυϊκής του μάζας, χωρίς να είναι παχύσαρκος.

Εδώ έρχεται η περίμετρος του λαιμού να προσφέρει μια πιο λεπτομερή εικόνα. Η μέτρηση αυτή δεν εξετάζει μόνο το συνολικό λίπος του σώματος, αλλά δείχνει κυρίως τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται το λίπος στην άνω περιοχή του κορμού, κάτι που έχει αποδειχθεί κρίσιμος παράγοντας για την καρδιαγγειακή υγεία.

Μελέτες δείχνουν ότι όσοι έχουν μεγαλύτερη περίμετρο λαιμού σε σχέση με το μέγεθος του σώματός τους αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές παθήσεις, καθώς η συσσώρευση λίπους γύρω από τον λαιμό και την άνω περιοχή του σώματος δεν είναι αθώα. Αυτό το λίπος απελευθερώνει λιπαρά οξέα στο αίμα, τα οποία επηρεάζουν τη ρύθμιση της χοληστερόλης, του σακχάρου και του καρδιακού ρυθμού. Στην πραγματικότητα, η περίμετρος του λαιμού λειτουργεί ως έμμεσος δείκτης του σπλαχνικού λίπους – του επικίνδυνου τύπου λίπους που περιβάλλει τα ζωτικά όργανα.

Η σύνδεση ανάμεσα στο μέγεθος του λαιμού και στα καρδιαγγειακά προβλήματα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Έρευνες αποκαλύπτουν ότι οι άνθρωποι με πιο παχύ λαιμό εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά υπέρτασης, κολπικής μαρμαρυγής, καρδιακής ανεπάρκειας και στεφανιαίας νόσου. Η κολπική μαρμαρυγή, συγκεκριμένα, είναι από τις πιο επικίνδυνες επιπλοκές, καθώς προκαλεί ανώμαλο καρδιακό ρυθμό και προβλήματα ροής του αίματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο σχηματισμού θρόμβων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Σε προχωρημένα στάδια, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε καρδιακή ανεπάρκεια.

Η στεφανιαία νόσος, που χαρακτηρίζεται από τη στένωση των βασικών αρτηριών που τροφοδοτούν την καρδιά με αίμα πλούσιο σε οξυγόνο, έχει επίσης ισχυρή συσχέτιση με αυξημένη περίμετρο λαιμού. Όταν ο λαιμός μετράει πάνω από τα ασφαλή όρια, αυξάνεται η πιθανότητα τα αγγεία να παρουσιάσουν φλεγμονές και σκληρύνσεις, προκαλώντας μακροπρόθεσμες βλάβες στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Οι κίνδυνοι δεν σταματούν στην καρδιά
Οι κίνδυνοι όμως δεν σταματούν στην καρδιά. Ένας παχύς λαιμός συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, αλλά και διαβήτη κύησης στις γυναίκες. Η αντίσταση στην ινσουλίνη, που σχετίζεται στενά με την κατανομή του λίπους, φαίνεται πως επηρεάζεται έντονα από την αποθήκευση λίπους στην περιοχή του λαιμού. Ο διαβήτης, αν δεν ελεγχθεί, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές μακροχρόνιες επιπλοκές, όπως απώλεια όρασης, βλάβες στα νεφρά και, σε προχωρημένες περιπτώσεις, ακόμη και ακρωτηριασμούς.

Ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα που σχετίζεται με τη μεγάλη περίμετρο λαιμού είναι οι διαταραχές ύπνου. Άτομα με παχύ λαιμό έχουν υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αποφρακτική άπνοια ύπνου, μια κατάσταση όπου η αναπνοή σταματά και ξεκινά επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτό προκαλεί υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, προβλήματα συγκέντρωσης και σημαντική καταπόνηση του καρδιαγγειακού συστήματος. Η άπνοια ύπνου έχει επίσης συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο τροχαίων ατυχημάτων λόγω της κόπωσης που προκαλεί.

Τα όρια κινδύνου για την περίμετρο λαιμού
Τα όρια κινδύνου για την περίμετρο λαιμού είναι πλέον σαφώς καθορισμένα. Για τους άνδρες, λαιμός 43 εκατοστών (17 ίντσες) ή μεγαλύτερος σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για παθήσεις της καρδιάς, διαβήτη και άπνοια ύπνου. Για τις γυναίκες, το αντίστοιχο όριο είναι τα 35,5 εκατοστά (14 ίντσες). Ό,τι υπερβαίνει αυτά τα όρια θα πρέπει να λειτουργεί ως προειδοποιητικό σημάδι.

Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι ο κίνδυνος παραμένει υψηλός ακόμη και για όσους έχουν φυσιολογικό BMI. Με άλλα λόγια, μπορείτε να έχετε «φυσιολογικό βάρος» σύμφωνα με τις παραδοσιακές μετρήσεις, αλλά αν η περίμετρος του λαιμού σας είναι αυξημένη, τότε οι πιθανότητες να εμφανίσετε προβλήματα υγείας παραμένουν σημαντικές. Επιπλέον, οι μελέτες δείχνουν ότι κάθε επιπλέον εκατοστό πέρα από τα όρια αυξάνει δραματικά τα ποσοστά νοσηλείας και θνησιμότητας.

Η καλή είδηση είναι ότι η περίμετρος του λαιμού δεν είναι σταθερή. Μπορεί να βελτιωθεί με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η υιοθέτηση καρδιοαναπνευστικών ασκήσεων, η προπόνηση με αντιστάσεις, η απώλεια περιττού λίπους στο πάνω μέρος του σώματος και η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Η σωστή διατροφή, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια και καλές πρωτεΐνες, βοηθά στη ρύθμιση του μεταβολισμού και στη μείωση της αποθήκευσης λίπους στην άνω περιοχή του κορμού.

Η μέτρηση του λαιμού γίνεται εύκολα στο σπίτι. Χρειάζεστε μόνο μια μεζούρα και λίγα δευτερόλεπτα. Τοποθετήστε την στο πιο στενό σημείο του λαιμού, φροντίζοντας να εφαρμόζει καλά αλλά χωρίς να πιέζει το δέρμα. Η απλή αυτή μέτρηση μπορεί να αποκαλύψει πληροφορίες που συχνά διαφεύγουν από άλλους παραδοσιακούς δείκτες, όπως ο BMI ή η αναλογία μέσης-γοφών.

Φυσικά, η περίμετρος του λαιμού δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις ιατρικές εξετάσεις, αλλά αποτελεί ένα ακόμη χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση της καρδιαγγειακής και μεταβολικής υγείας μας. Όταν συνδυάζεται με άλλες παραμέτρους, όπως η πίεση, η χοληστερόλη, το σάκχαρο και ο δείκτης μάζας σώματος, προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα.

Ζούμε σε μια εποχή όπου η έγκαιρη πρόληψη είναι το πιο ισχυρό μας όπλο. Καθώς οι επιστήμονες αναζητούν καλύτερους τρόπους για να προβλέπουν και να αποτρέπουν σοβαρές παθήσεις, οι απαντήσεις μερικές φορές βρίσκονται μπροστά στα μάτια μας – ή, σε αυτή την περίπτωση, γύρω από τον λαιμό μας.

Μια μικρή μεζούρα μπορεί να γίνει το κλειδί για την κατανόηση κινδύνων που μέχρι πρότινος περνούσαν απαρατήρητοι. Ο λαιμός μας μπορεί να «μιλάει» για την υγεία μας περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε, αρκεί να είμαστε διατεθειμένοι να τον ακούσουμε.

iefimerida