Μήνας: Μάιος 2024

Στη μεγαλύτερη έρευνα που έχει γίνει μέχρι σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο, για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ ακραίων θερμοκρασιών και θανάτου από εγκεφαλικά επεισόδια, μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H.Chan του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ εντόπισε ότι σε κάθε 1.000 θανάτους από ισχαιμικό ή αιμορραγικό εγκεφαλικό, περίπου οι έντεκα αποδίδονται στο ακραίο κρύο ή την ακραία ζέστη.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από την παγκόσμια κοινοπραξία περιβαλλοντικής υγείας «Multi-Country Multi-City Network». Κατά την περίοδο 1979-2019, στη βάση δεδομένων καταγράφονταν περισσότεροι από 3,4 εκατομμύρια θανάτους από ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια και περισσότεροι από 2,4 εκατομμύρια θανάτους από αιμορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια σε 522 πόλεις σε 25 χώρες όλου του κόσμου.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Μπαράκ Αλαχμάντ (Barrak Alahmad), ερευνητής στο Τμήμα Περιβαλλοντικής Υγείας του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Stroke», κάθε περιοχή είχε τον δικό της ορισμό του ποια θεωρείται ακραία θερμοκρασία, ανάλογα με τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν. «Σε κάθε πόλη ορίσαμε ως ημέρες με ακραίες θερμοκρασίες το 2,5% των πιο ζεστών και πιο κρύων ημερών», διευκρινίζει.

Η ερευνητική ομάδα εντόπισε λοιπόν ότι σε κάθε 1.000 θανάτους από ισχαιμικό ή αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο, το 2,5% των ημερών με ακραίες θερμοκρασίες κατά την περίοδο αυτή που μελετήθηκε, συνέβαλε σε 9,1 επιπλέον θανάτους λόγω κρύου και 2,2 θανάτους λόγω ζέστης.

«Τα εγκεφαλικά είναι η δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου παγκοσμίως και αυτή η επιβάρυνση που προκαλείται από τις ακραίες θερμοκρασίες είναι πολύ σημαντική σε όρους παγκόσμιας υγείας. Η ιδέα πίσω από αυτή την έρευνα, ήταν να απευθυνθούμε στους επαγγελματίες υγείας και να τους πούμε ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι μια μάχη για τους περιβαλλοντολόγους, είναι μια μάχη και για εκείνους και τους ασθενείς τους», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Αλαχμάντ.

Παρόλο που μελετήθηκαν πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο, οι ερευνητές δεν εντόπισαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στα ευρήματά τους ανάλογα με τις κλιματολογικές συνθήκες ανά χώρα. Εντόπισαν, όμως, ότι οι χώρες χαμηλού εισοδήματος είχαν μεγαλύτερα ποσοστά θνησιμότητας από αιμορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια που σχετίζονται με τη ζέστη από ό,τι οι χώρες υψηλού εισοδήματος και ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερη θνησιμότητα αιμορραγικών εγκεφαλικών επεισοδίων που σχετίζονται με το κρύο, αν και τα στοιχεία στην περίπτωση αυτή δεν ήταν οριστικά. Οι ερευνητές κάνουν την υπόθεση ότι οι καλές υποδομές και συστήματα ελέγχου της θερμοκρασίας στους εσωτερικούς χώρους και τα χαμηλότερα ποσοστά εργασίας σε εξωτερικούς χώρους στις χώρες υψηλού εισοδήματος, καθώς και η χειρότερη ποιότητα της υγειονομικής περίθαλψης στις χώρες χαμηλού εισοδήματος θα μπορούσαν να εξηγήσουν τις διαφορές.

Ο κ. Αλαχμάντ τονίζει ότι «καθώς οι θερμοκρασίες γίνονται πιο ακραίες, προβλέπουμε αύξηση των θανατηφόρων εγκεφαλικών επεισοδίων και διεύρυνση της ανισότητας στη θνησιμότητα από εγκεφαλικά επεισόδια μεταξύ των χωρών υψηλού και χαμηλού εισοδήματος, καθώς οι τελευταίες είναι πιθανό να επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος της κλιματικής αλλαγής».

Και Έλληνας στην έρευνα για τις ακραίες θερμοκρασίες και τα εγκεφαλικά
Στη μελέτη συμμετείχε και ο Έλληνας καθηγητής Επιστημών Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, Πέτρος Κουτράκης. Δεν είναι μόνο τα εγκεφαλικά που επηρεάζονται από τις ακραίες θερμοκρασίες, τονίζει ο κ. Κουτράκης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Από τις έρευνες καταδεικνύεται ότι «πέρα από τις καρδιαγγειακές επιπτώσεις που έχουν οι υψηλές θερμοκρασίες, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει αύξηση αυτοκτονιών και έκτακτων επισκέψεων σε νοσοκομεία για ψυχικές ασθένειες».

Η Ελλάδα δεν συμπεριλήφθηκε στη μελέτη (υπάρχουν μόνο στοιχεία για την Κύπρο, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία από τις χώρες της νότιας Ευρώπης). Ωστόσο, σε πρόσφατη ομιλία του στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, ο κ. Κουτράκης είχε υπογραμμίσει ότι η Ελλάδα θα επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από την κλιματική αλλαγή και οι κλιματικές επιπτώσεις θα οδηγήσουν σε αύξηση των πυρκαγιών, περισσότερους καύσωνες, περισσότερες πλημμύρες, λιγότερα χιόνια στα βουνά, έλλειψη νερού, καταστροφή της γεωργίας, αύξηση της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος, μείωση της παραγωγικότητας, λιγότερα έσοδα από τον τουρισμό και περισσότερη θνησιμότητα και νοσηρότητα.

Όπως επεσήμανε επιπλέον, η κλιματική κρίση θα πλήξει κυρίως ανθρώπους με προβλήματα υγείας. «Λαμβάνοντας υπόψη τη μέτρια κατάσταση της υγείας του ελληνικού πληθυσμού, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα είναι δραματικές. Πρέπει να αλλάξουμε πολλές κακές συνήθειες, αν θέλουμε να αποτρέψουμε μια περαιτέρω κρίση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης: να μειώσουμε το κάπνισμα και το αλκοόλ, να τρώμε λιγότερο κρέας, να μην χρησιμοποιούμε φυτοφάρμακα και να προστατεύουμε το περιβάλλον μας», παρατήρησε.

Στους περιορισμούς της μελέτης, οι συγγραφείς αναφέρουν ότι οι αγροτικές περιοχές και οι χώρες της νότιας Ασίας, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής υποεκπροσωπούνται. Επίσης, διευκρινίζουν ότι δεν συλλέχθηκαν ή δεν εξετάστηκαν δημογραφικά στοιχεία σε ατομικό επίπεδο, αλλά και ότι η μελέτη επικεντρώθηκε μόνο στους θανάτους από εγκεφαλικά επεισόδια και πρόσθετη έρευνα σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισης μη θανατηφόρων εγκεφαλικών επεισοδίων θα παρείχε περαιτέρω κατανόηση της πραγματικής επιβάρυνσης από τη θερμοκρασία. Ο κ. Αλαχμάντ τονίζει, εξάλλου, ότι στοχεύει στη διερεύνηση της επιβάρυνσης του ακραίου κλίματος στην υγεία και μέσω άλλων ασθενειών, όπως οι ασθένειες των πνευμόνων ή η πνευμονική εμβολή.

iefimerida

Τον κώδωνα του κινδύνου για ασθένειες που μεταδίδονται από τα κουνούπια έκρουσαν σήμερα ειδικοί επιστήμονες που συμμετείχαν στην ημερίδα του ΕΟΔΥ «Κλιματική Αλλαγή και Δημόσια Υγεία».

Εξέφρασαν την ανησυχία τους για την ετοιμότητα των συστημάτων υγείας να αντιμετωπίσουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο, που λόγω κλιματικής αλλαγής μπορεί να γίνει πραγματικότητα.

Η κατάσταση στη Βραζιλία λόγω του Δάγκειου πυρετού
«Δεν μπορώ να φανταστώ την εικόνα στα ελληνικά νοσοκομεία, όπου κάθε κλίνη θα έχει τη δική της κουνουπιέρα, για να μην μεταδίδει ο ασθενής με τον Δάγκειο τη νόσο στον διπλανό του. Αυτή η εικόνα είναι πραγματική εικόνα στη Βραζιλία όπου έχει τεθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω του Δάγκειου πυρετού» ανέφερε χαρακτηριστικά ο καθηγητής Παθολογίας ΕΚΠΑ Σωτήρης Τσιόδρας.

Πρόσθεσε ότι στην Βραζιλία καταγράφονται περισσότερα από 5 εκατομμύρια κρούσματα και βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, λόγω του Δάγκειου πυρετού. Μάλιστα, η έξαρση κρουσμάτων φτάνει το 450% σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.

Η Ελλάδα, είπε, έχει ζήσει επιδημία του Δάγκειου πυρετού το 1927-28, όπου οδήγησε χιλιάδες ανθρώπους στον θάνατο.

Οι άλλες απειλές για τη δημόσια Υγεία
Δεν είναι όμως μόνο ο Δάγκειος πυρετός που απειλεί τη δημόσια Υγεία. Ένας άλλος ιός που μεταδίδεται μέσω κουνουπιών, είναι του Δυτικού Νείλου. Κρούσματα καταγράφονται κάθε χρόνο στην Ευρώπη και την Ελλάδα και σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ η πλειονότητα των πολιτών που θα μολυνθούν δεν θα αναπτύξουν συμπτώματα, ωστόσο υπάρχει ένα 1% που μπορεί να εκδηλώσουν μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα και οξεία χαλαρή παράλυση.

iefimerida

Οι καρωτίδες αρτηρίες βρίσκονται κατά μήκος των πλευρών του λαιμού και αποτελούν την κύρια οδό αιμάτωσης του εγκεφάλου.

Η κοινή καρωτιδική αρτηρία διαιρείται σε δύο κλάδους. Την έσω καρωτίδα που αιματώνει τον εγκέφαλο  και την έξω καρωτίδα που τροφοδοτεί με αίμα το πρόσωπο.

Τι είναι η στένωση καρωτίδας;
«Η στένωση καρωτίδας είναι μία επικίνδυνη κλινική κατάσταση, κατά την οποία οι καρωτίδες αρτηρίες στενεύουν ή αποφράζονται πλήρως λόγω συσσώρευσης αθηρωματικής πλάκας στα τοιχώματα των αρτηριών. Αυτή η κατάσταση μπορεί να μειώσει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο και να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ποια είναι τα συμπτώματα;
Στο μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών, η στένωση των καρωτίδων αρτηριώνδεν εμφανίζει συμπτώματα. Ωστόσο, δίνει  προειδοποιητικά σημάδια, όπως:

Αδυναμία ή μούδιασμα στο πρόσωπο ή τα άκρα
Δυσκολία στην ομιλία ή την κατανόηση της ομιλίας
Θολή όραση ή ξαφνική απώλεια όρασης στο ένα μάτι
Ζάλη ή απώλεια ισορροπίας
Σοβαρός πονοκέφαλος
Τι προκαλεί τη στένωση της καρωτιδικής αρτηρίας;
«Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η καρωτίδα αρτηρία, όπως και οι περισσότερες αρτηρίες στο σώμα μας, έχουν λεία εσωτερική επιφάνεια. Ωστόσο, με την αύξηση της ηλικίας και με την μη υγιεινή διατροφή ή ακόμα και καταχρήσεις, το εσωτερικό τους τοίχωμα γίνεται πιο παχύ και ανώμαλο, λόγω εναποθέσεων ουσιών όπως ασβέστιο, χοληστερόλη, ινώδης ιστός ή ανάπτυξη θρόμβου.

Συνολικά, αυτές οι εναποθέσεις αποκαλούνται αθηρωματική πλάκα και η συσσώρευση  της προκαλεί μία κατάσταση γνωστή ως αθηροσκλήρυνση. Σε περίπτωση που προκληθεί, μπορεί να οδηγήσει σε μια σειρά άλλων προβλημάτων, όπως η περαιτέρω συσσώρευση θρόμβων, η ρήξη και αιμορραγία εντός της αθηρωματικής πλάκας, η περαιτέρω στένωση, η δημιουργία εμβόλων και τέλος η ολική απόφραξη της αρτηρίας», επισημαίνει ο ειδικός. 

Η παχυσαρκία, η υψηλή αρτηριακή πίεση και τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα, μεταξύ άλλων μεταβολικών προβλημάτων, οδηγούν σήμερα σε απώλεια σχεδόν του 50% υγειών ετών είτε εξαιτίας νόσησης είτε πρόωρου θανάτου σε σχέση με το 2000, αποφάνθηκε μια σημαντική διεθνής μελέτη που δημοσιοποιήθηκε χθες.

Κατά την ίδια χρονική περίοδο, ο αριθμός των ετών που χάθηκαν εξαιτίας παραγόντων που συνδέονται με τον υποσιτισμό για μητέρες και παιδιά μειώθηκε κατά 71.5%.

Εκθεση για κύριες αιτίες ασθενειών
Η έκθεση με τίτλο “Global Burden of Diseases, Injuries and Risk Factors Study 2021” που δημοσιεύτηκε χθες στην επιστημονική επιθεώρηση The Lancet, χρησιμοποίησε στοιχεία από 204 χώρες και εδάφη για να διαπιστώσει τις κύριες αιτίες ασθενειών και πρόωρων θανάτων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Τα στοιχεία που συγκέντρωσε δείχνουν μια σαφή μετατόπιση των παγκόσμιων προκλήσεων για την υγεία καθώς οι πληθυσμοί γηράσκουν και ο τρόπος ζωής αλλάζει, δηλώνουν οι συγγραφείς της έκθεσης, παρότι τόσο για τα δεδομένα του 2000 όσο και για εκείνα του 2021 η μόλυνση του αέρα ήταν ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου.

Επισημαίνουν επίσης ότι τα αποτελέσματα δεν είναι ενιαία. Ο υποσιτισμός, για παράδειγμα, παραμένει ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου στην υποσαχάρια Αφρική.

Η κακή κατάσταση της υγείας ανάμεσα σε άτομα ηλικίας από 15 ως 49 ετών παγκοσμίως αποδίδεται όλο και περισσότερο στον υψηλό δείκτη μάζας σώματος (BMI) και στα υψηλά επίπεδα σακχάρου–δύο παράγοντες κινδύνου στην ανάπτυξη του διαβήτη, σημειώνουν οι επιστήμονες.

“Οι μελλοντικές τάσεις πιθανόν να είναι αρκετά διαφορετικές από τις παρελθούσες εξαιτίας παραγόντων όπως η κλιματική αλλαγή και η αύξηση των κρουσμάτων παχυσαρκίας και των εθισμών”, λέει η Λιάν Ονγκ, η επικεφαλής ερευνήτρια στο Institute for Health Metrics and Evaluation του πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον που ηγήθηκε της έρευνας.

Μια συνοδευτική μελέτη που εκπόνησε η ομάδα του Global Burden of Diseases προέβλεψε ότι το προσδόκιμο της ζωής αναμένεται να αυξηθεί κατά 4,5 χρόνια μέχρι το 2050 και να φθάσει από τα 73,6 χρόνια στα 78,1.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι χώρες στην Ευρώπη κατέγραψαν τεράστια αύξηση στα κρούσματα κοκκύτη το 2023 και τους τρεις πρώτους μήνες του 2024, με δεκαπλάσιο αριθμό περιπτώσεων σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια.

60.000 κρούσματα κοκκύτη στις χώρες της ΕΕ
Συνολικά σχεδόν 60.000 κρούσματα κοκκύτη αναφέρθηκαν στις χώρες της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου από τον Ιανουάριο του 2023 ως τον Απρίλιο του 2024, ανακοίνωσε σήμερα το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC).

Το ίδιο διάστημα έχουν καταγραφεί 19 θάνατοι από την ασθένεια, 11 παιδιά και 8 ηλικιωμένοι, πρόσθεσε η ίδια πηγή.

Ο κοκκύτης είναι μια βακτηριακή μόλυνση που επηρεάζει τους πνεύμονες και τους αεραγωγούς και είναι ενδημική στην Ευρώπη. Προλαμβάνεται μέσω του εμβολιασμού, ενώ μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη για τα μωρά και τους ηλικιωμένους.

Μεγαλύτερες επιδημίες κοκκύτη είναι αναμενόμενες κάθε 3 με 5 χρόνια ακόμη και σε χώρες με μεγάλη εμβολιαστική κάλυψη, επεσήμανε το ECDC, αν και η μικρή μείωση στα ποσοστά εμβολιασμού στη διάρκεια της πανδημίας covid-19 ενδέχεται να συνέβαλε στην αύξηση των κρουσμάτων που παρατηρείται αυτή την περίοδο.

Η εξάπλωση του κοκκύτη ήταν επίσης χαμηλή στη διάρκεια της πανδημίας, λόγω των περιορισμών στις μετακινήσεις, γεγονός που κάνει την αύξηση να μοιάζει ακόμη μεγαλύτερη. Ωστόσο ο αριθμός των κρουσμάτων που εντοπίζονται τους τελευταίους μήνες είναι ιστορικά υψηλός. Τους πρώτους τρεις μήνες του 2024 έχουν καταγραφεί όσα κρούσματα καταγράφονταν κατά μέσο όρο ετησίως από το 2012 ως το 2019.

«Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι διακυβεύονται ζωές, κυρίως των μικρών. Τα εμβόλια κατά του κοκκύτη έχουν αποδειχθεί ασφαλή και αποτελεσματικά», τόνισε η Άντρεα Άμον, διευθύντρια του ECDC.

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν εντάξει το εμβόλιο κατά του κοκκύτη στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού των παιδιών, ενώ κάποιες εμβολιάζουν και τις έγκυες.

Το ECDC τόνισε ότι οι εθνικές αρχές σε μερικές χώρες θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να κάνουν αναμνηστικά εμβόλια σε μεγαλύτερης ηλικίας παιδιά ή και σε ενήλικες, καθώς η ανοσία από το εμβόλιο μπορεί να εξασθενίσει με τον καιρό.

ΑΠΕ-ΜΠΕ