Magna Grecia, πολιτιστικό οδοιπορικό της Φ.Ε.Ε. στην Κάτω Ιταλία

 

Περιληπτικά

Η εχινάκεια θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά φαρμακευτικά βότανα. Ενισχύει την άμυνα του οργανισμού, ενώ της αποδίδεται και επουλωτική δράση όσον αφορά το δέρμα. Σήμερα είναι πολλοί εκείνοι που τη λαμβάνουν προληπτικά για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού τους συστήματος ενόψει των χειμερινών ιώσεων.

Αναζήτηση

Ελπιδοφόρα τεχνική κατά του καρκίνου Εκτύπωση

Εφημερίδα "Καθημερινή", 24 Σεπτεμβρίου 2011

 

Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό τα τελευταία χρόνια που έχουν αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά επιβίωσης στην περίπτωση πολλών τύπων νεοπλασιών. Δυστυχώς, όμως, ακόμη και σήμερα προκαλούν μία σειρά από ενοχλητικές επιπλοκές στον ασθενή - από ναυτίες και απώλεια των μαλλιών, μέχρι μείωση των αιμοπεταλίων. Αλλωστε, για να καταφέρουν να καταστρέψουν τον κακοήθη όγκο και να εμποδίσουν την εξάπλωσή του, οι αντικαρκινικές ουσίες, που χορηγούνται από το στόμα ή ενδοφλέβια, καταστρέφουν κάθε κύτταρο στον οργανισμό το οποίο πολλαπλασιάζεται γρήγορα, είτε είναι καρκινικό είτε υγιές. Ετσι, επιβαρύνουν μεταξύ άλλων το στομάχι, τα έντερα, τον οισοφάγο, τον μυελό των οστών, όπως επίσης και τα κύτταρα που δημιουργούν τις τρίχες. Ερευνητές όμως από το Εθνικό Κέντρο Ερευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΦΕ) «Δημόκριτος» αναπτύσσουν μία πολλά υποσχόμενη τεχνική, ώστε τα φάρμακα να μεταφέρονται απευθείας στους όγκους, χωρίς να βλάπτουν τους φυσιολογικούς ιστούς.

 

Ο ρόλος του μαγνήτη

Η τεχνική βασίζεται σε ειδικές νανοδομές -κατασκευές δηλαδή με διαστάσεις μερικά δισεκατομμυριοστά του μέτρου- στις οποίες βρίσκονται αποθηκευμένες οι θεραπευτικές ουσίες. Επειδή οι νανοδομές έχουν μαγνητικές ιδιότητες, τοποθετώντας έναν εξωτερικό μαγνήτη στην περιοχή του σώματος όπου βρίσκεται ο όγκος, θα έλκονται από τον μαγνήτη για να συγκεντρωθούν στη συγκεκριμένη περιοχή και να αποδεσμεύσουν εκεί τα φάρμακα. «Με αυτό τον τρόπο, ανοίγει ο δρόμος ώστε η χημειοθεραπεία να γίνεται πλέον στοχευμένα, ακριβώς στο σημείο όπου βρίσκονται τα καρκινικά κύτταρα, προκαλώντας έτσι ελάχιστες παρενέργειες» σημειώνει ο δρ Νίκος Κανελλόπουλος, πρόεδρος του «Δημόκριτου» και επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας.

Το βασικό συστατικό των μικροσκοπικών δομών είναι νανοσωλήνες άνθρακα - «κύλινδροι από γραφίτη 50.000 φορές λεπτότεροι από μια ανθρώπινη τρίχα, στην εξωτερική και εσωτερική επιφάνεια των οποίων τοποθετούμε τις αντικαρκινικές ουσίες», συμπληρώνει ο κ. Κανελλόπουλος. Το πρόβλημα, ωστόσο, που έπρεπε να λυθεί είναι ότι ο γραφίτης δεν αλληλεπιδρά με τα μαγνητικά πεδία, επομένως τα «οχήματα» μεταφοράς φαρμάκων δεν θα μπορούσαν να καθοδηγηθούν μέσα στον οργανισμό χρησιμοποιώντας έναν εξωτερικό μαγνήτη. Για να αποκτήσουν οι κύλινδροι μαγνητικές ιδιότητες, όσα εργαστήρια στις ΗΠΑ και την Ευρώπη μελετούν παρόμοιες τεχνικές, προσπαθούν να «κολλήσουν» νανοσωματίδια σιδήρου εξωτερικά στους νανοσωλήνες. «Αυτή η λύση όμως δεν εξασφαλίζει πως τα νανοσωματίδια δεν θα αποσπαστούν ανά πάσα στιγμή, με συνέπεια οι νανοσωλήνες να αρχίσουν να κινούνται πλέον ανεξέλεγκτα μέσα στο σώμα», επισημαίνει ο δρ Γιώργος Καρανικολός, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

 

Διεθνές ενδιαφέρον

Αυτό που κατάφεραν οι Ελληνες ερευνητές, και ο λόγος που το σχετικό άρθρο τους στο περιοδικό Nanotechnology προσέλκυσε το ενδιαφέρον πολλών επιστημόνων από όλο τον κόσμο, είναι ότι ανέπτυξαν μία τεχνολογία δημιουργίας νανοσωλήνων με την οποία τα νανοσωματίδια ενσωματώνονται στο ίδιο το τοίχωμα των κυλίνδρων. Επομένως, δεν υπάρχει καμία περίπτωση ο σίδηρος να «αποκολληθεί» από τους νανοσωλήνες, δημιουργώντας οποιοδήποτε πρόβλημα. «Επιπλέον, από τη στιγμή που τα νανοσωματίδια βρίσκονται μέσα στο γραφιτικό πλέγμα, ολόκληρη η εσωτερική και εξωτερική επιφάνεια των σωλήνων παραμένει ελεύθερη για να τοποθετηθούν φάρμακα», τονίζει ο πρόεδρος του «Δημόκριτου». Κάτι που επιβεβαιώθηκε από τα πειράματα που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα με διάφορες δραστικές ουσίες, τα οποία έδειξαν πως οι νανοδομές έχουν τη δυνατότητα να μεταφέρουν αρκετά μεγάλη ποσότητα φαρμάκου, για να μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε θεραπείες.

«Η μόνη τεχνική λεπτομέρεια που απομένει είναι να βρούμε με ποιες φυσικοχημικές μεθόδους θα μπορούμε να “κόβουμε” τις νανοδομές στο μήκος που επιθυμούμε, για να έχουν την καλύτερη δυνατή συμπεριφορά», προσθέτει ο κ. Καρανικολός. Μέσα στους επόμενους μήνες, πάντως, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι θα είναι έτοιμοι ώστε, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Βιολογίας του «Δημόκριτου», να ξεκινήσουν τα πρώτα in vitro πειράματα σε καλλιέργειες καρκινικών κυττάρων. «Παρόλο που μελέτες που έχουν γίνει από ξένα πανεπιστήμια έχουν δείξει πως οι νανοσωλήνες δεν έχουν τοξική δράση στους βιολογικούς οργανισμούς και πως αποβάλλονται από αυτούς, παράλληλα θα πραγματοποιήσουμε δοκιμές και σε φυσιολογικά κύτταρα για να ελέγξουμε την ασφάλειά τους», επισημαίνει ο κ. Κανελλόπουλος.

Αν αυτά τα πειράματα ολοκληρωθούν με επιτυχία, οι ερευνητές θα συνεχίσουν με δοκιμές σε πειραματόζωα.

 

Διερευνούν δύο τρόπους αποδέσμευσης των φαρμάκων στο σώμα

Οι Ελληνες επιστήμονες διερευνούν δύο τρόπους ώστε, μόλις οι νανοδομές φτάνουν στην περιοχή των καρκινικών κυττάρων, να απελευθερώνουν τα φάρμακα που έχουν αποθηκεύσει. Καταρχάς αξιοποιώντας το γεγονός ότι στους όγκους επικρατούν ελαφρώς διαφορετικές συνθήκες απ’ ό, τι στους φυσιολογικούς ιστούς - για παράδειγμα έχουν διαφορετική οξύτητα (pH). «Ετσι, μπορούμε να κάνουμε κατάλληλες προσαρμογές στη νανοδομή, ώστε σε αυτές τις συνθήκες να “σπάνε” οι χημικοί δεσμοί που συγκρατούν τα μόρια των φαρμάκων στην επιφάνειά τους», εξηγεί ο δρ Γιώργος Ρωμανός από τον «Δημόκριτο». Το σπάσιμο των χημικών δεσμών μπορεί να γίνει επίσης με την αύξηση της θερμοκρασίας: χρησιμοποιώντας ένα εξωτερικό λέιζερ ή ένα εναλλασσόμενο μαγνητικό πεδίο εστιασμένο στο σημείο του όγκου, οι νανοσωλήνες που βρίσκονται εκεί θα απορροφήσουν την παραγόμενη ακτινοβολία και θα θερμανθούν. «Επειδή τα καρκινικά κύτταρα νεκρώνονται σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες από τους 45 βαθμούς Κελσίου, αυτός ο δεύτερος τρόπος αποδέσμευσης των φαρμάκων ουσιαστικά λειτουργεί και σαν μία αυτόνομη θεραπεία, η οποία ονομάζεται υπερθερμία», σημειώνει ο κ. Καρανικολός. Ο συνδυασμός της στοχευμένης χημειοθεραπείας με την υπερθερμία έχει ωθήσει αρκετά ερευνητικά κέντρα να μελετήσουν αντικαρκινικές θεραπείες που θα βασίζονται στην νανοτεχνολογία - αν και, μέχρι σήμερα, οι περισσότερες από αυτές τις πειραματικές θεραπείες βασίζονται σε σφαιρικά νανοσωματίδια, από χρυσό ή σίδηρο, τα οποία επικαλύπτονται με χημειοθεραπευτικά φάρμακα. «Οι νανοσωλήνες όμως είναι πιο αποτελεσματικά “οχήματα”, αφού σε αυτούς μπορούν να αποθηκευτούν μεγαλύτερες ποσότητες φαρμάκων», προσθέτει ο κ. Ρωμανός